beschouwing havo 5 2025-2026

ST2 Beschouwing

duur: 100 minuten

wegingsfactor: 2



Je ST Beschouwing gaat over je

derde boek




1 / 34
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 5

In deze les zitten 34 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 25 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

ST2 Beschouwing

duur: 100 minuten

wegingsfactor: 2



Je ST Beschouwing gaat over je

derde boek




Verschil betoog en beschouwing



Beschouwing

Je schrijft een tekst waarin je de meningen van verschillende recensenten met betrekking tot literaire argumenten gaat bespreken.


Per argument gebruik je minimaal twee verschillende meningen uit twee verschillende recensies.

Je mag je eigen mening toevoegen, zonder opdringerig te zijn.

De opbouw


Beschouwing over een boek


Alinea 1 Inleiding

2 samenvatting boek

3 argument 1 verplicht

4 argument 2 verplicht

5 argument naar keuze

6 slot



Totaal tussen de 700 woorden en 770 woorden, titel niet meegerekend. Daarna aftrekpunten voor te veel woorden.

INLEIDING


1. aandacht trekken

2. introductie van het onderwerp


5 MANIEREN om de aandacht te trekken:

1. voorbeeld

2. anekdote

3. geschiedenis

4. actualiteit

5. belang van de lezer


INLEIDING

1. aandacht trekken

2. introductie van het onderwerp


Introductie van het onderwerp:


  1. Titel en auteur noemen

  2. Aankondigen welke aspecten je gaat bespreken

(met gebruik van signaalwoorden..)

MIDDENSTUK


Het middenstuk bestaat uit vier alinea’s


Eerst geef je een samenvatting van het boek in eigen woorden.


Daarna drie alinea’s waarin je steeds één aspect/ argument uitwerkt, met gebruik van citaten uit de recensies ter onderbouwing.


De helft van de alinea moet in ieder geval uit eigen tekst bestaan.


MIDDENSTUK



Je begint met een kernzin waarin je aangeeft welk argument of aspect je in die alinea bespreekt. Denk ook aan het gebruik van signaalwoorden.


Voorbeeld:

In de eerste plaats zijn de recensenten over het algemeen positief over de stijl waarin het boek is geschreven.


Daarna werk je dat argument (stilistisch argument dus) uit met citaten én eigen tekst.


Argumenten die aan bod kunnen komen

  • Stilistisch argument: stijl, woord- en taalgebruik.

    • Moreel argument: waarden en normen, de moraal (richtlijn voor je handelen).

    • Structureel argument: de structuur of opbouw van het boek.

    • Esthetisch argument: wat is er (niet) mooi aan het boek.

    • Emotief argument: de spanning, de emoties die het boek oproept.

    • Realistisch argument: het werkelijkheids- of waarschijnlijkheidsgehalte van het boek.

    • Vernieuwingsargument: de originaliteit van het boek

    • Intentioneel argument: de bedoeling van de schrijver


SLOT




Het slot bevat een samenvatting, een conclusie

en een mooie, afsluitende zin…


De recensies

hoe pak ik dat aan?

Recensies

Minimaal 3 recensies is de eis.



Maar hoe meer recensies, hoe beter!


Wat is het algemene oordeel van de recensent?

  • Let op de bron

  • Let op de titel

  • Lees de eerste en laatste alinea’s


Algemeen oordeel:

Aardig boek, niet geweldig

  • Aardig: doordat het gaat over de gevolgen die de oorlog kan hebben.

  • Niet geweldig: onderwerp oorlog al zo vaak besproken, kans gemist om een compleet boek te schrijven (?).

Hoe is de recensie opgebouwd?


  • 1. Welke zinnen beschrijven duidelijk een mening of oordeel?

Let op: mijns inziens, naar mijn mening, ik vind…


  • 2. Welke literaire argumenten komen aan bod?




Welke zinnen beschrijven duidelijk een mening of oordeel in Alinea 5?


  • En dit is wat Mulisch – plaatsvervangend voor Anton – in dit boek mijns inziens heeft willen doen (…) Enigszins begrijpen, schrijf ik voorzichtig, want ik heb niet het gevoel dat Mulisch daar helemaal in is geslaagd.


Deze compositie levert voor mij een paar problemen op. Om te beginnen krijgt De Aanslag door deze jaren durende reconstructie iets kunstmatigs, iets geforceerds.


Werk met markeerstiften in je recensies.










Geef elk argument een kleur of gebruik één kleur met kernwoorden in de kantlijn.




Aspecten die je tegen kunt komen in de recensie:

  • Stilistisch argument

    • Moreel argument

    • Structureel argument

    • Esthetisch argument

    • Emotief argument

    • Realistisch argument

    • Vernieuwingsargument

    • Intentioneel argument

Welke literaire aspecten komen aan bod?

En dit is wat Mulisch - plaatsvervangend voor Anton - in dit boek mijns inziens heeft willen doen: wie de oorlog niet heeft meegemaakt, begint enigszins te begrijpen hoezeer die vijf, inmiddels verre jaren ook nu nog alles kunnen overkoepelen. Enigszins begrijpen, schrijf ik voorzichtig, want ik heb niet het gevoel dat Mulisch daar helemaal in is geslaagd. Daarover het volgende. Uit de periode 1945-1981 zijn de belangrijkste momenten van Antons leven gelicht. Momenten die hem steeds weer terugvoeren naar die ene avond en nacht in januari '45. want in de loop van zijn leven komt Anton steeds weer mensen tegen die op een bepaalde manier bij De Aanslag betrokken zijn geweest. Elk van die mensen lost een stukje van Antons puzzel op: de man de politieman doodschoot, de verschillende buren-van-toen, de zoon van de gedode politieman, etc. Deze kompositie van het boek, levert voor mij een paar problemen op. Om te beginnen krijgt De Aanslag door deze jaren durende reconstructie iets kunstmatigs, iets geforceerds. Anton loopt werkelijk iedereen die voor verheldering kan zorgen tegen 't lijf. Dat is te toevallig om nog toeval te zijn. Je kunt er als lezer haast op zitten wachten. Omdat het boek ophoudt, wanneer Anton alle stukjes van de puzzel heeft, gaat van het boek te veel de suggestie uit dat alle problemen zouden zijn opgelost, als hij de feiten maar eenmaal kent. Dat zou een makkelijke therapie zijn!

Intentioneel argument





Structureel argument



Realistisch argument

Nu jij…

  • Markeer nu zelf in alinea 6 de beoordelingswoorden.

  • Is de recensent positief of negatief? En over welk literair argument gaat het hier?

    • Stilistisch argument

    • Moreel argument

    • Structureel argument

    • Esthetisch argument

    • Emotief argument

    • Realistisch argument

    • Vernieuwingsargument

    • Intentioneel argument




Bronvermelding

In je beschouwing verwijs je naar deze bronnen door middel van voetnoten of bronverwijzing.


(Een van de eisen voor dit ST is: De schrijver citeert uit secundaire literatuur en verantwoordt zijn citaten.)



Bronnen


Laat duidelijk zien in je beschouwing wat van jou is en wat van je bronnen komt.


Dat betekent:

  • In de tekst een goede bronverwijzing

  • Onderaan de tekst een goede bronvermelding!

Voorbeelden van bronverwijzing:

citeren of parafraseren

"Het eerste hoofdstuk blijft vanwege zijn gewelddadige inhoud de lezer het meeste bij, maar dat wil niet zeggen dat de volgende hoofdstukken minder goed geschreven en minder spannend zijn." (Brandt Corstius, 2005).


Brandt Corstius (2005) zegt hierover: "Het eerste hoofdstuk blijft vanwege zijn gewelddadige inhoud de lezer het meeste bij, maar dat wil niet zeggen dat de volgende hoofdstukken minder goed geschreven en minder spannend zijn."


Brandt Corstius (2005) vindt De aanslag goed geschreven en spannend, vooral het eerste hoofdstuk blijft de lezer bij.


Volgens Brandt Corstius (2005) maakt vooral het eerste hoofdstuk van De aanslag indruk, omdat het spannend en goed geschreven is.

Voorbeelden van bronvermelding:

Voetnoten of bronnenlijst


Bas Belleman, Dat moet wel leiden tot een explosie. In: Trouw, 10-01-2009.


Jessica Durlacher, In de kleren van de Rommelmarkt. In: De Volkskrant, 10-11-1989.



,


TOT SLOT


Titel



Geef je beschouwing een TITEL.


NIET de titel van het boek.


Je titel moet de lezer verleiden tot lezen en uiteraard passen bij de inhoud van je beschouwing.



Meenemen

Wat moet en mag je meenemen naar het ST?


VERPLICHT:

  • - gemarkeerde recensies van Literom – geprint en in een snelhechter


NIET VERPLICHT:

  • het boek

  • samenvatting van de Uittrekselbank

Alle papieren zitten in de snelhechter en lever je na afloop in. Het is niet toegestaan een thuis gemaakte oefenbeschouwing mee te nemen.

Aan de slag

Zoek minimaal twee recensies die je gaat gebruiken voor je proefbeschouwing (tweede boek).

Knip en plak de recensies in een worddocument. Vergeet ook de bronvermelding niet.

Lees de recensies en zoek naar beoordelingswoorden. Over welk aspect geeft de recensent een mening? Gebruik hier eventueel ChatGPT bij om de tekst en de argumenten beter te begrijpen.

Markeer de citaten en schrijf erbij over welk argument het gaat.


Aan de slag

  • Schrijf een proefbeschouwing over je tweede boek.

  • Je proefbeschouwing bevat in ieder geval een inleiding en één alinea met een uitgewerkt aspect.

  • Ook moet de bronverwijzing in orde zijn en is er een goede bronvermelding.

  • Tot slot voeg je een titel toe.

Laatste aandachtspunten


TIPS


1. Schrijf algemeen en zakelijk



Ik vind dat de genoemde recensenten

de schrijfstijl waarderen.


De genoemde recensenten waarderen

de schrijfstijl.




TIPS


2. Let op je spelling, zorg dat je je tekst kritisch naleest en verbetert.


3. Let op je formulering: vermijd incongruentie, verkeerde verwijswoorden, onjuist begrenzen en aan elkaar gebreide zinnen.

KLAAR? INLEVEREN MAAR!



De toets moet je op twee manieren inleveren:


  1. Beschouwing geprint samen met je documentatiemap.


2. Via It’s Learning in een speciaal hiervoor aangemaakte vak.



Het niet-inleveren op It’s Learning kost je 1 punt van je cijfer.