Les 2 (Voorstelling & Hanteringswijze)

• Beeldende vorming
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 4

Kunstgeschiedenis Voorstelling & Hanteringswijze

Inhoud

- De voorstelling

- De technieken & hanteringswijze

- Opdracht voorstelling & 

   hanteringswijze

De voorstelling

"Ik kan de voorstelling van een kunstwerk uitleggen en benoemen."

EXPO H3.1

De voorstelling:

Wat zie je! 

Het woord voorstelling is een belangrijk woord wanneer je naar kunst kijkt. Je komt dit woord dan ook regelmatig tegen in de vraagstelling in PTA's en het Centraal Examen.

Met het woord voorstelling in een vraag wordt bedoeld:"Wat zie je?"  of "Waaraan zie je?".  

Daarnaast wordt ook vaak het woord "aspect(-en)" gebruikt in vraagstellingen, dit betekent hetzelfde als "kenmerk(-en)".

Een antwoord op een vraag waarin voorstelling wordt gebruikt haal je altijd uit het kunstwerk zelf.  

De voorstelling:

Wat zie je! 

In een vraag staat vaak aspecten van de voorstelling.

Met het benoemen of beschrijven van aspecten van de voorstelling wordt bedoeld:

• Wat je zie (de voorstelling)
• de inhoud van de voorstelling: De betekenis, het verhaal of symbolen die de kunstenaar wil overbrengen. 

Een antwoord op een vraag waarin voorstelling wordt gebruikt haal je altijd uit het kunstwerk zelf.  

Voorbeeld vraag: aspecten van de voorstelling

Introductie vraag (examen 2022)

Nederland zou voor een groot deel onder water staan als er geen dijken waren. In 1651 overstroomde een deel van Amsterdam door een dijkdoorbraak.

Op afbeelding hiernaast zie je De doorbraak van de Sint-Anthonisdijk bij Amsterdam dat dit moment verbeeldt. De Nederlandse schilder Jan Asselijn schilderde dit doek vlak na de gebeurtenis. 

Voorbeeld antwoord

voorbeelden van juiste aspecten van de voorstelling:

 woest / kolkend stromend water

 de opening in de dijk / de gebroken dijk

 brokstukken in het water

 donkere wolken / stormachtige lucht

 wapperende jassen / kleding

 het felle zonlicht

per juist aspect 1 Punt

Belangrijk!

Wees altijd precies en duidelijk in je antwoord. Wanneer je dit niet doet wordt het antwoord altijd fout gerekend.

Antwoorden

Goedgekeurde antwoorden

voorbeelden van juiste aspecten van de voorstelling:

 woest / kolkend stromend water

 de opening in de dijk / de gebroken dijk

 brokstukken in het water

 donkere wolken / stormachtige lucht

 wapperende jassen / kleding

 het felle zonlicht

per juist aspect 1 Punt

Belangrijk!

Wees altijd precies en duidelijk in je antwoord. Wanneer je dit niet doet wordt het antwoord altijd fout gerekend.

Voorbeeld vraag: o.a. aspecten v. d. vormgeving

1. Links op de afbeelding staan mensen.

 Leg aan de hand van de aspecten kleur en ordening uit waardoor

deze mensen opvallen. 

2. Links op de afbeelding staan mensen.

 Leg aan de hand van de aspecten kleur en ordening uit waardoor

deze mensen opvallen. 

3. Links op de afbeelding staan mensen.

 Leg aan de hand van de aspecten kleur en ordening uit waardoor

deze mensen opvallen. 

Antwoorden vraag: o.a. aspecten v. d. vormgeving

1. voorbeelden van een juist antwoord:

•  kleur: (felle, warme) kleur rood contrasteert met alle overige kleuren van het schilderij (warm-koudcontrast) / licht-donkercontrast  kwaliteitscontrast) 1
•  ordening (een van de volgende): 1

         de plaatsing van de figuren op de voorgrond

         de plaatsing van de figuren links midden op het doek,         waar de zichtlijn naar ‘rechtsachter’ start 

Antwoorden vraag: o.a. aspecten v. d. vormgeving

De volgende vraag gaat over de afbeelding hierboven: een schilderij van Salvador Dali

Noem één aspect van de voorstelling die verwijst naar de tijd.

Het goede antwoord moet het volgende bevatten:

- De klok(-ken).

De volgende vraag gaat over de afbeelding hierboven: een Delfts blauw tegeltje.

Noem één aspect van de voorstelling die laat zien dat dit een moderne tegel is.

Het goede antwoord moet het volgende bevatten:

- (Lego) poppetje.

- Lego figuur.

Alleen figuur is niet goed.

De volgende twee vragen gaan over de afbeelding hierboven: een muurschildering van Pichiavo

Noem één aspect van de voorstelling die verwijst naar de Oudheid.

Het goede antwoord moet het volgende bevatten:

- Het beeld van cupido/de engel/god etc.

- Het kapsel van de persoon etc.

Noem één aspect van de voorstelling die verwijst naar Street Art.

Het goede antwoord moet het volgende bevatten:

- Het (gebruikte) lettertype.

- De vormgeving van de letters.

Alleen letters is niet goed.

De technieken & hanteringswijze

"Ik kan de hanteringswijze in een kunstwerk herkennen en benoemen."

EXPO H3.8

De technieken & hanteringswijze

Binnen de technieken en de hanteringswijze kijk je naar hoe het kunstwerk tot stand is gekomen: 

Materiaal: benoem van welk materiaal het kunstwerk gemaakt is. Bij een vaas kan dit bijv. klei of glas zijn, terwijl je bij een schilderij naast verf ook altijd een ondergrond nodig hebt (een canvas, stuk hout of papier bijv.)

Technieken: benoem welke gereedschappen en processtappen zijn gebruikt om het kunstwerk te maken. 

Hanteringswijze: benoem wat het effect is van de gebruikte techniek bijv. fijne of groffe verfstreken, een glad of ruw oppervlak etc.

Voorbeeld van de techniek en de hanteringswijze in het kunstwerk "Balloon Girl" van Banksy:

Materiaal: spuitverf en steen.

Technieken: stencil techniek: een sjabloon uitgesneden in karton. Vervolgens de stencil tegen de muur aangehouden en met spuitverf eroverheen gespoten.

Hanteringswijze: door het gebruik van spuitverf heb je een vlakke afwerking: er zijn geen verfstreken of lijnen zichtbaar van een kwast/penseel.

De hanteringswijze heeft een grote invloed op hoe het kunstwerk eruit komt te zien. Het effect van de hanteringswijze kan voor een groot deel bepalen hoe het kunstwerk er uiteindelijk uit komt te zien.

Schilderij:

- wanneer je met een penseel de verf aanbrengt zijn de lijnen vaak strak en zie je weinig lijnen van de penseel in het kunstwerk door de zachte haartjes: het schilderij heeft fijne verfstreken en oogt vaak daardoor strak en relatief vlak. Je kunt hiermee ook gedetailleerd werken.

- wanneer je met een kwast de verf aanbrengt zie je vaak wel de lijnen door de hardere haartjes (groffe verfstreken). Je ziet soms zelfs de verf op het schilderij "liggen" doordat het dik is aangebracht. Door grof te werken zie je de bewegingen van de kunstenaar. Deze hanteringswijze is dan ook een techniek die je toegepast wordt om een gevoel of emotie uit te beelden.

Beeldhouwwerk:

- wanneer je een beeld niet afwerkt maar juist ruw laat dan zie en voel je vaak de krassen van het gereedschap: het heeft karakter,  je ziet de kracht en bewegingen van de kunstenaar.

- wanneer je een beeld polijst krijgt het beeld een glanzende en gladde afwerking: het ziet er luxe uit.

De volgende 2 vragen gaan over de afbeelding hierboven: een beeld gemaakt door Rodin met de titel "De Denker".

Dit beeld is gemaakt met het materiaal:

1. Zilver
2. Klei
3. Brons
4. Hout

Sleep de stappen van het maakproces in de juiste volgorde:

1

2

3

4

5

6

Het beeld maken van was.

Mal maken.

Uitsmelten van de was.

Brons gieten in de mal.

Mal breken.

Het beeld polijsten.

De volgende twee vragen gaan over de afbeelding hierboven: een schilderij gemaakt door Egon Schiele.

De verfstreken in het schilderij van Egon Schiele noem je:

1. Fijn
2. Grof
3. Vlak
4. Egaal

Egon Schiele heeft bij het maken van dit schilderij geen gebruik gemaakt van:

1. Canvas
2. Water
3. Kwasten
4. Penselen

Opdracht Voorstelling & Hanteringswijze

Toepassing  "Autonome & Toegepaste kunst"

Toepassing "De functies van kunst"

Toepassing "De voorstelling"

Toepassing "De hanteringswijze"

Opdracht Voorstelling & Hanteringswijze

Maak een korte presentatie waarin je onderstaande opdrachten uitvoert. Iedere les zullen er één of twee leerlingen zijn die de opdracht kort presenteren.

1. Ga naar: https://artsandculture.google.com/partner/rijksmuseum

2. Slide 1: Kies een figuratief kunstwerk uit de collectie van het Rijksmuseum en plak een afbeelding van dit 

                  kunstwerk in je presentatie.

3. Slide 1: Zet de de titel, naam van de maker en het jaartal bij de afbeelding van het kunstwerk.

4. Slide 2: Is het een autonoom of een toegepast kunstwerk. Leg je antwoord kort uit.

5. Slide 2: Welke functie heeft het kunstwerk? Kies uit de genoemde functies; zie les Kunstgeschiedenis Intro.

6. Slide 3: Noem 2 belangrijke aspecten van de voorstelling en leg uit waarom deze belangrijk zijn voor het      

                   kunstwerk.

7. Slide 3: Noem de gebruikte techniek en de hanteringswijze uit het kunstwerk.

Lever de presentatie in de Classroom in. 

...gaan we het hebben over:

• De vormgeving

In de volgende les...

In deze les...

...hebben we het gehad over:

• De voorstelling
• De technieken & hanteringswijze

Huiswerk

• Opdracht Voorstelling & Hanteringswijze
• Presentatie inleveren in de Classroom