Spijsvertering deel 2
Spijsvertering deel 2
Leerdoelen
Na deze les kun je:
de bouw en ligging van lever en galblaas beschrijven;
uitleggen hoe gal wordt gemaakt, opgeslagen en afgevoerd;
de exocriene en endocriene functie van de alvleesklier uitleggen;
de bouw en functie van dunne en dikke darm beschrijven;
de ligging en functie van de appendix toelichten.
Overzicht buikorganen
Lever, galblaas, pancreas en darmen
Ligging t.o.v. elkaar
Belangrijke verbindingen (galweg, ductus pancreaticus)
Eerste indruk van de samenhang
Lever ligging
Rechter bovenbuik
Onder het middenrif
Bedekt door ribben
Aansluiting bij galblaas
Lever bouw
2 grote lobben (links/rechts)
Leverpoort: bloed in & uit
Galvorming in levercellen
Leverlobjes als functionele eenheden
Lever functies
Ontgiften (alcohol/medicatie)
Koolhydraat- en vetstofwisseling
Aanmaak gal
Aanmaak plasma-eiwitten
Galblaas en galwegen
Ligging
Onder lever, rechtsboven buik
Opslag van gal
Verdikken/concentreren gal
Samentrekken bij vet voedsel
Gal
Lever = productieplaats
Galblaas = opslag
Afgifte via galwegen
Uitmonding in duodenum
Galwegen
Ductus hepaticus
Ductus cysticus
Ductus choledochus
Gezamenlijke uitmonding met pancreas
Gal functie
Emulgeert vetten
Maakt vetdruppels kleiner
Helpt enzymen beter werken
Belangrijk voor vetopname
Alvleesklier ligging
Achter de maag
Kop tegen duodenum
Staart richting milt
Retroperitoneaal
Alvleesklier bouw
Kop, lichaam, staart
Ductus pancreaticus
Uitmonding samen met galgang
Klierweefsel met verschillende functies
Alvleesklier endocriene functies
Insulineproductie (β-cellen)
Glucagonproductie (α-cellen)
Regulatie bloedsuiker
Afgifte direct aan bloed
Eilandjes van
Langerhans
Groepjes endocriene cellen in de pancreas die hormonen maken
· β-cellen → insuline (bloedsuiker omlaag)
· α-cellen → glucagon (bloedsuiker omhoog)
· Belangrijk bij diabetes & verstoring tijdens pancreatitis
Diabetes en
Langerhans
Type 1: afweer vernietigt β-cellen → geen insulineproductie
· Type 2: cellen reageren slecht op insuline → β-cellen raken uitgeput
· Ontregeling eilandjes → hoge of schommelende bloedsuikers
· Belangrijk voor zorg: insuline, leefstijl, monitoring bloedglucose
Alvleesklier exocriene functies
Afscheiding enzymen
Vertering van vetten (lipase)
Vertering van eiwitten (trypsine)
Vertering van koolhydraten (amylase)
Dunne darm overzicht
Duodenum – jejunum – ileum
Lengte: ~6 meter
Hoofdfunctie: opname
Krijgt gal & pancreassap binnen
Duodenum
Twaalfvingerige darm
Eerste 25 cm
Gal en pancreassap komen hier binnen
Neutraliseert maagzuur
Start vertering grote voedingsstoffen
Jejenum
Nuchtere darm
Middelste deel van de dunne darm
Grootste deel van de opname van voedingsstoffen
Veel plooien → groot oppervlak
Sterke peristaltiek voor mengen & transport
Ileum
Kronkeldarm
Laatste deel van de dunne darm
Opname van vitamine B12
Opname van galzouten (terug naar lever)
Overgang naar de dikke darm bij het caecum
Wand dunne darm
Villi (plooien)
Microvilli (borstelzoom)
Enzymproductie in mucosa
Zeer groot oppervlak
Functies dunne darm
Eindverwerking voeding
Opname glucose, aminozuren, vetten
Transport richting dikke darm
Grote rol bij voedingstoestand patiënt
Dikke darm overzicht
Caecum → ascendens → transversum
Descendens → sigmoïd → rectum
~1,5 meter lang
Rondom de dunne darm heen
Dikke darm functie
Waterresorptie
Indikken ontlasting
Bacteriële flora (vitamine K)
Opslag ontlasting
Appendix
Aanhangsel aan caecum
Rol in immuunsysteem
Kan makkelijk verstopt raken
Leidt tot appendicitis
Einde