BRONBEMALER 6800
DEEL 2: BEMALINGSSYSTEEM controleren en onderhouden
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
1
BRONBEMALER 6800
DEEL 2: BEMALINGSSYSTEEM controleren en onderhouden
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
1
Deze slide heeft geen instructies
Hoofdstuk 10 Begrippen met betrekking tot pompen
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
2
Evangelista Torricelli was een Italiaanse wiskundige en natuurkundige (1608–1647), vooral bekend als de ontdekker van het vacuüm en de uitvinder van de barometer, in 1644
Begrippen met betrekking tot pompen
10.1 Inleiding
10.2 Volumestroom
10.3 Druk
10.4 Opvoerhoogte
10.5 Weerstandverliezen
10.6 Eisen aan leidingen
10.7 Soorten pomp
10.8 Vragen
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
3
Deze slide heeft geen instructies
10.1 Inleiding
Deze begrippen zijn:
Volumestroom
Druk
Opvoerhoogte
Weerstandsverliezen.
In dit hoofdstuk gaan we ook berekeningen doen.
Examen tenminste 2 berekeningen
Begrippen waarvan je op de hoogte moet zijn om voor een bemaling de juiste pomp wilt selecteren, of het onderhoud aan een pomp.
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
4
Deze slide heeft geen instructies
10.2 Volumestroom
Dit is de hoeveelheid vloeistof welke een pomp in een bepaalde tijd verplaatst.
Volumestroom wordt aangegeven met de letter Q of q en heeft als eenheid m³/h.
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
5
Deze slide heeft geen instructies
10.3 Druk
Druk
Atmosferische druk, is de druk van de buitenlucht, deze druk is afhankelijk van je locatie en de weersomstandigheden, in Nederland varieert meestal tussen 940 en 1060 hPa. Gemiddeld dus 1000 hPa (= 1 bar)
Druk wordt weergegeven met de letter p en heeft als eenheid N/m² (kracht per oppervlakte)
N/m² is erg kleine waarde; 100.000 N/m² = 100 kN/m² = 100 kPa = 1 bar
10.3.1 Overdruk
10.3.2 Vacuüm
10.3.3 Drukverschil
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
6
Een atmosferische druk van 1 bar kan water in een kolom tot ca 10,30 m omhoog drukken
1 bar ≈ 10 mwk (meter waterkolom)
De druk in de luchtledige ruimte is 0 bar
Deze slide heeft geen instructies
Overdruk,
vacuüm en drukverschil
Overdruk:
Een manometer geeft geen druk aan maar een “drukverschil” t.o.v. de atmosferische druk. Een druk hoger dan de atmosferische druk heet “overdruk”.
Absolute druk:
Dit is de druk t.o.v. een luchtledige ruimte (vacuüm). Absolute druk = atmosferische druk + overdruk
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
7
Drukverschil
Het verschil in druk dat nodig is om het water te laten stromen hangt af van:
weerstand van het leidingsysteem (lengte, aantal afsluiters, materiaal etc)
De volumestroom
het hoogteverschil dat het water moet overwinnen
Vacuüm
Dit is een druk welke lager is dan de atmosferische druk, ook wel onderdruk genoemd. Een vacuüm van 7 mwk komt overeen met een druk die 0,7 bar lager is dan de atmosferische druk:
1,0 - 0,7 = 0,3 bar absoluut
Pabs = Patm + Pover
Op de vorige slide hebben we gezien dat de atmosferische druk 1 bar is, dus als een manometer op 3 bar staat betekent dit:
3 bar overdruk = 4 bar absoluut.
Deze slide heeft geen instructies
Opvoerhoogte
Bij pompen wordt een deel van de aanwezige druk gebruikt om water van een laag niveau naar een hoger gelegen niveau te pompen. Het hoogteverschil noemen we “opvoerhoogte”.
Opvoerhoogte = zuighoogte + pershoogte
Druk en opvoerhoogte kun je in elkaar omrekenen:
1 bar = 10 mwk (meter waterkolom) een druk van 5 bar = 50 mwk = 50m opvoerhoogte. In grafieken wordt de opvoerhoogte aangeduid met de letter “H” en heeft als eenheid “m”(meter).
10.4 Opvoerhoogte
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
8
Deze slide heeft geen instructies
Als een pomp een absoluut vacuüm kan zuigen is er tussen het begin en eind van de zuigleiding een verschil in druk van 1 bar. 1 bar = 10 mwk.
Geen enkele pomp haalt een vacuüm van 1 bar daarom kan een pomp ook nooit een zuighoogte van 10m hebben. Een goede pomp heeft een max zuighoogte van ca 8 m. (=afstand waterpeil tot hart van de pomp). Hiermee moet je rekening houden bij het plaatsen van een pomp. Bij grotere zuighoogtes moet je daarom een getrapte bemaling toepassen.
10.4 Opvoerhoogte
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
8
Deze slide heeft geen instructies
10.4 Opvoerhoogte
10.4.1 Zuighoogte en zuigdruk
10.4.2 Pershoogte en persdruk
10.4.3 Manometrische opvoerhoogte en druk
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
9
Hp.stat = Statische pershoogte
Hw.p. = Weerstandverliezen in de persleiding
Hp.man = Manometrische pershoogte
Hz.stat = Statische zuighoogte
Hw.z. = Weerstandverliezen in de zuigleiding
Hz.man = Manometrische zuighoogte
Deze slide heeft geen instructies
10.5 Weerstandsverliezen
De weerstandsverliezen in de leidingen zijn onder andere afhankelijk van:
de stroomsnelheid van het water;
de totale leidinglengte;
de appendages;
de oppervlakte van het inwendige van de leiding
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
10
De tabel voor het bepalen van leidingweerstanden en tabel voor appendages:
Per 100m rechte leiding
Appendage worden omgerekend in rechte leiding
Tabellen zijn een vuistregel
Werkelijke weerstand-verliezen kunnen afwijken van de werkelijkheid
Deze slide heeft geen instructies
10.5 Weerstandsverliezen
De weerstandsverliezen in de leidingen zijn onder andere afhankelijk van:
de stroomsnelheid van het water;
de totale leidinglengte;
de appendages;
de oppervlakte van het inwendige van de leiding
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
10
40 m3/h in een leiding met een diameter van 50 mm
De weerstand voor 100 meter leiding is: 80 m.
Deze slide heeft geen instructies
10.5 Weerstandsverliezen
De weerstandsverliezen in de leidingen zijn onder andere afhankelijk van:
de stroomsnelheid van het water;
de totale leidinglengte;
de appendages;
de oppervlakte van het inwendige van de leiding
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
10
40 m3/h in een leiding met een diameter van 50 mm
De weerstand voor 100 meter leiding is: 80 m.
20 m3/h in een leiding met een diameter van 50 mm
De weerstand voor 100 meter leiding is: 22 m.
Deze slide heeft geen instructies
10.5 Weerstandsverliezen
De weerstandsverliezen in de leidingen zijn onder andere afhankelijk van:
de stroomsnelheid van het water;
de totale leidinglengte;
de appendages;
de oppervlakte van het inwendige van de leiding
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
10
40 m3/h in een leiding met een diameter van 50 mm
De weerstand voor 100 meter leiding is: 80 m.
20 m3/h in een leiding met een diameter van 50 mm
De weerstand voor 100 meter leiding is: 22 m.
Uit dit voorbeeld blijkt dat: volumestroom/2 = leidingweerstand/4
80m en 22m
Deze slide heeft geen instructies
10.5.1 Rekenvoorbeeld
Door een leiding met een lengte van 108 m en een inwendige diameter van 150mm gaat een volumestroom van 200m3/h. In de leiding zitten:
3 bochten van 90°
2 T-stuk
2 schuifafsluiters
1 terugslagklep.
De statische opvoerhoogte is 7m.
Wat is de benodigde manometrische opvoerhoogte?
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
11
Leidinglengte
3 bochten 90°
2 schuifafsluiters
2 T-stukken
Te rekenen met
1 terugslagklep
rechte leiding
Het weerstandsverlies bij 200m3/h en diameter 150mm bedraagt 7,5m per 100m rechte leiding.
=
3 x 3,7
=
=
2 x 10
2 x 1,1
=
=
=
=
=
108,0 m
11,1 m
20,0 m
2,20 m
12,7 m
154,0 m
Het totale weerstandsverlies is:
154/100*7,5=11.5m
Statische opvoerhoogte = 7m
Benodigde manometrische opvoerhoogte is:
11,5m + 7m = 18,5m
Deze slide heeft geen instructies
Oefen opgave 1
Door een leiding met een lengte van 185 m en een inwendige diameter van 70mm gaat een volumestroom van 60m3/h. In de leiding zitten:
2 bochten van 90°
2 bocht 45°
1 T-stuk
1 terugslagklep
1 balafsluiter
De statische opvoerhoogte is 5m.
Wat is de benodigde manometrische opvoerhoogte?
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
12
Leidinglengte
2 bochten 90°
1 T-stuk
2 bocht 45°
1 balafsluiter
1 terugslagklep
Het weerstandsverlies bij 60m3/h en diameter 70mm bedraagt 32m per 100m rechte leiding.
=
2 x 2,0
=
=
2 x 1,0
1 x 4,7
=
=
=
=
=
185,0 m
4,0 m
2,0 m
4,7 m
6,0 m
24,0 m
Statische opvoerhoogte = 5m
Benodigde manometrische opvoerhoogte is:
72,2m + 5m = 77,22m
Te rekenen met
rechte leiding
225,7 m
=
=
1 x 6,0
1 x 24,0
=
Deze slide heeft geen instructies
Oefen opgave 2
Door een leiding met een lengte van 185 m en een inwendige diameter van 150mm gaat een volumestroom van 60m3/h. In de leiding zitten:
2 bochten van 90°
2 bocht 45°
1 T-stuk
1 terugslagklep
1 balafsluiter
De statische opvoerhoogte is 5m.
Wat is de benodigde manometrische opvoerhoogte?
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
13
Leidinglengte
2 bochten 90°
1 T-stuk
2 bocht 45°
1 balafsluiter
1 terugslagklep
Het weerstandsverlies bij 60m3/h en diameter 150mm bedraagt 0,8m per 100m rechte leiding.
=
2 x 3,7
=
=
2 x 2,25
1 x 10,0
=
=
=
=
=
185,0 m
7,4 m
4,5 m
10,0 m
12,7 m
51,0 m
Statische opvoerhoogte = 5m
Benodigde manometrische opvoerhoogte is:
2,17m + 5m = 7,17m
Te rekenen met
rechte leiding
270,6 m
=
=
1 x 12,7
1 x 51,0
=
Deze slide heeft geen instructies
10.5.2 Weerstand door watermeter
Ook een watermeter heeft een bepaalde weerstand. De gegevens vind je bij de leverancier
Vervuiling
Vorst
Drukverlies van een watermeter varieert tussen 0,01bar bij een minimale capaciteit van de met tot 1 bar bij de maximale capaciteit van de meter.
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
14
Deze slide heeft geen instructies
10.6 Eisen aan leidingen
Een goede zuigleiding moet:
Voor montage goed schoon zijn
Zo kort mogelijk zijn
Een zo ruim mogelijke doorlaat hebben
Naar de pomp oplopen, zodat er geen luchtzakken kunnen ontstaan
Zo min mogelijk bochten hebben, die zo ruim mogelijk moeten zijn
Bij toepassing van verschillende leidingdiameters excentrische verloopstukken hebben, omdat er anders toch Iuchtzakken kunnen ontstaan
Beslist geen luchtlekken hebben
Aan het einde voldoende ver zijn ondergedompeld, zodat ook bij de laagste waterstand geen lucht kan worden aangezogen.
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
15
Deze slide heeft geen instructies
10.7 Soorten pomp
Verdringerpompen:
Zuigerpomp
Membraanpomp
Draaizuigerpomp
Naar hun werking zijn pompen te verdelen in:
Verdringerpompen
Centrifugaalpompen
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
16
Centrifugaalpompen:
niet zelfaanzuigende pomp
zelfaanzuigende pomp
Deze slide heeft geen instructies
Met welke eenheid geef je het begrip "volumestroom" aan?
Deze slide heeft geen instructies
Waarvan is het drukverschil wat een pomp moet leveren afhankelijk?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de maximale zuighoogte van een goede zuigerpomp?
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn weerstandverliezen?
De weerstandverliezen in de leidingen zijn onder meer afhankelijk van destroomsnelheidvan het water, de totaleleidinglengteen de appendages. Ook de inwendige oppervlaktespelen een rol, ruw of glad.
Deze slide heeft geen instructies
Waar moet een goede zuigleiding aan voldoen?
Deze slide heeft geen instructies
Vragen?
H10. Begrippen met betrekking tot pompen
zelfaanzuigende centrifugaalpompen
18
10.1 INLEIDING
10.2 VOLUMESTROOM
10.3 DRUK
10.4 OPVOERHOOGTE
10.5 WEERSTANDVERLIEZEN
10.6 EISEN AAN LEIDINGEN
10.7 SOORTEN POMP
10.8 VRAGEN
Deze slide heeft geen instructies