Les 3 GPM Kleuter lichamelijke ontw. 2025-2026

• newEditor
• Pedagogisch werk
• MBO
• Studiejaar 1

kleuter

Vanaf wanneer tot wanneer is de kleuterleeftijd?

A

Van 3-7 jaar

B

Van 4-6 jaar

C

Van 2-4 jaar

D

Van 4-7 kaar

Kleuter 4 – 6 jaar

• Na breedte groei nu lengtegroei.

• 4 jaar +/- 1 meter en ruim 18 kg

• 6 jaar + /- 1,20 en ruim 20 kg

Lichamelijke (sensorische) ontwikkeling

 

• Steeds meer afstanden inschatten

• Ruimtelijke begrippen: voor, achter, naast, tussen, boven en onder

• Ogen stellen beter scherp dan die van een peuter.

• Kleuters hebben nog moeite met:

•       - Delen tot geheel samenvoegen 

•       - Lastig om een geluid te volgen in drukke/rumoerige omgeving.

Noem geschikte activiteiten voor de grove motoriek en/of de fijne motoriek voor kleuters:

Motorische ontwikkeling

Grove motoriek 

Rennen, bal gooien, springen worden steeds meer een automatische beweging.

Zwemmen, Peuters zijn nu pas motorisch in staat om te zwemmen, namelijk complexe motorische samenwerking en beweging )

Verwerft nieuwe moeilijke variaties op lopen waarin evenwicht een belangrijke rol speelt (bv. Fietsen,...)

Fijne motoriek:

Aankleden, constructiespelen, puzzels, knippen, prikken, inkleuren, (hand- oogcoördinatie)

Ontwikkelen van de voorkeurshand sommigen blijven beide handen gebruiken   ambidexter

Eerste poging eigen naam schrijven

Waarom is fijne motoriek belangrijk voor kinderen?

A

Voor sociale vaardigheden

B

Voor betere sportprestaties

C

Voor een goed handschrift later

D

Voor betere schoolprestaties later

Waarom is het belangrijk dat kinderen goed geobserveerd worden op hun motoriek? 

Een goede fijne motorische ontwikkeling is nodig voor:

• Voor een goed handschrift later

• Voor allerlei dagelijkse handelingen: Denk aan brood smeren, rits dicht doen, knopen losmaken etc.

Wat kan leiden tot een motorische achterstand?

Motorische achterstand

• Voorbeelden: Schaar niet goed vasthouden, niet met mes en vork kunnen eten, niet kunnen aankleden, veel vallen, afstand niet kunnen inschatten

• Oorzaak: 1) Kinderen bewegen te weinig.

• Oorzaak 2) Ouders/verzorgers nemen veel werk uit handen

• Oorzaak 3) Kinderen zitten teveel achter de TV en computer (Schermpjes)

Cognitieve ontwikkeling

Denken en concentratie

Tijdsbesef

Wat is 'jokken' bij kleuters?

A

Onopzettelijk onwaarheden vertellen

B

Opzettelijk liegen

• In het denken van de kleuter is van alles mogelijk waardoor hij wel eens jokt. Jokken is zonder opzet onwaarheden vertellen.

• Het heeft daarom ook geen zin om een kleuter te straffen voor jokken.

• Kleuters gaan uit van wat ze zien (concreet denken)

• Fantasie is kenmerkend voor een kleuter.

  • Dit doet hij om:

    • een onmogelijke wens toch te vervullen

    • om zichzelf gerust te stellen

    • om een oplossing te vinden voor een vraag

    • Om zijn eigen zwakke ik te versterken

• Steeds meer WAAROM vragen en het nut willen weten

Cognitieve ontwikkeling

Taalontwikkeling

• Hersenstructuur van meisjes anders dan jongens

• Taalcentrum bij meisjes verwerkt taal sneller.

• Ook praten moeders meer met dochters dan zoons

• Meisjes gebruiken eerder emotiewoorden dus grotere emotiewoordenschat

• Meisjes met een migratie achtergrond leren ook sneller NL en kunnen makkelijker schakelen tussen moedertaal en NL.

• Kleuters kunnen de klanken soms nog omdraaien zoals “Weps”, “potremonnee”, “milonade”

• Taaluitingen soms erg spontaan en origineel:  “Lekkere sap mamma, er zit ook mandarijn in gesapt”, “Je bent een  verschikkeling”

• Geheugen en mondmotoriek werken nog niet goed samen, articulatie nog niet op orde

• Met 6 jaar 2500-3000 woorden

• Na 7 jaar gaan kinderen een nieuwe taal nooit meer zo goed leren als een kind dat in dat land geboren is

Taalontwikkeling

Wat komt er allemaal kijken bij de sociale ontwikkeling van een kleuter?

Sociale ontwikkeling kleuters

• Omgang met andere kinderen

• Eerste vriendschappen

• Erbij willen horen

• Na doen en verbeelden

• Minder egocentrisch 

• Fantasiespel/rollenspellen

• Pro – sociaal gedrag (meebeleven van emoties bij anderen en willen helpen) 

Sociale vaardigheden ontwikkelen

• Sociale regels leren 

• Geleidelijk aan samen één spel spelen

• Groepsgevoel en samenspelen wordt belangrijker

• Sociale perspectief ontwikkeld (Ik en de ander) 

     Ze leren en oefenen: luisteren naar een ander, op je beurt 

     wachten, inleven in een ander, opkomen voor elkaar, 

     complimentjes geven

Hoe begint de identiteit van een kind te vormen?

A

Door geen keuzes te maken

B

Door eigen ontwikkeling en indrukken

C

Door volledig afhankelijk te zijn

D

Door anderen te imiteren

Sociale ontwikkeling en de identiteitsontwikkeling

• De identiteit begint vorm te krijgen. Onder invloed van zijn eigen ontwikkeling en indrukken die het kind uit de omgeving opneemt, ontwikkelt zich de identiteit.

• Door het kind ook mee te laten beslissen en keuzes te laten maken wordt het kind zich bewust van wat het kan. 

• Het zelf doen, het zelf handelen zonder hulp van de volwassene is voor een kind noodzakelijk om zich tot een persoonlijkheid te ontwikkelen.

Sociale ontwikkeling en persoonlijkheidsontwikkeling 

Ontwikkeling zelfbeeld:

• Zelfbeeld = geheel van opvattingen en overtuigingen dat iemand over zichzelf heeft opgebouwd door alles wat hij heeft waargenomen en ervaren.

• Zelfbeeld kleuter = weinig uitgewerkt en vooral concreet --> zo ben ik, dit kan ik wel en dit niet.

• Kleuter vergelijkt zichzelf nog niet met anderen en denkt ook niet na over de vraag wie hij is.

• De kleuter leert over wie hij is door wat anderen tegen hem zeggen en doen. Vooral wat ouders zeggen is van groot belang.

Emotionele ontwikkeling

• Basis emoties leren benoemen: Boos, bang, blij, verdrietig.

• Basis emoties herkennen bij anderen.

• Angsten de baas worden.

• Fantasiedenken is groot ( nog steeds magisch denken, animistisch denken) en daardoor bijbehorende angsten.

Emotionele ontwikkeling

• Kleuters zijn sensitief ingesteld, dat wil zeggen dat zij nog geen woorden hebben voor alle emoties maar deze wel ervaren. Kleine gebeurtenissen kunnen diepe indruk maken.

• Daarentegen kunnen grote gebeurtenissen minder impact hebben. Wanneer opa overlijdt is dit te abstract voor kinderen. Maar dat papa huilt maakt grote indruk.    

Seksuele ontwikkeling

• Interesse in hun eigen geslachtsdelen

• Nieuwsgierig naar andere kindjes, weten het 

     verschil ook tussen jongens en meisjes

• Kinderen gaan gemengd met elkaar om.

• Bewegingen van zelfbevrediging (niet seksueel!)

• Eerste “verliefdheden” kunnen ontstaan (ook op mama en de juf)

• Ouder is identificatiefiguur , kleuter wil zijn wie vader of moeder is.​

Wat is morele ontwikkeling?

Wat is morele ontwikkeling?  

• Morele ontwikkeling is het ontwikkelen van een geweten 

• Dit geweten bepaalt de sociale regels tussen mensen

• Kinderen moeten dit leren

• Dit leren verloopt in een aantal fases 

• De basis van wat is goed! Of fout!

Moreel handelen verloopt in fases:

Hoe begeleid je een kind in zijn morele ontwikkeling?

Hoe begeleid je een kind bij de morele ontwikkeling? 

• In de eerste plaats is het heel belangrijk om als ouder (maar ook als GPM'er, sportleraar, opa of oma etc.) het goede voorbeeld te geven. 

• Vooral jonge kinderen leren toch het meest van wat hun voorgeleefd wordt.
  

Hoe begeleid je een kind bij de morele ontwikkeling 

• Daarnaast is het belangrijk dat het kind de morele regels en gewoontes van het gezin en de maatschappij aanleert.

• Belangrijk daarbij is dat kind niet alleen de regels leert maar ook leert waarom deze regels gelden. Juist het waarom van regels helpt kinderen om zich de regels echt eigen te maken en niet te blijven zien als regels die ze opgelegd worden door anderen.

Hoe begeleid je een kind bij de morele ontwikkeling?  

• Ook is het belangrijk dat kinderen leren dat andere mensen net als zij, ook emoties hebben en leren zich in een ander te verplaatsen. 

• Waardering voor behulpzaamheid en afkeuring van ongewenst gedrag te nadele van een ander helpt hierbij.

• Het doen van spelletjes kan kinderen goed helpen bij de morele ontwikkeling omdat het kind leert zich aan de regels van het spel te houden, niet omdat dat moet, maar omdat dat het spel mogelijk en leuk maakt, het kind leert op zijn beurt te wachten en een ander ook de winst te gunnen.
  
  
  

Extra om te kijken

• https://www.leraar24.nl/50985/onderwijs-aan-leerlingen-met-een-visuele-beperking/ 

       Zie video op de site even naar beneden scrollen

• ttps://www.youtube.com/embed/faCrPfqYrYs?si=I5YB5lOTtdEmyM3Z

• Motoriek stimuleren

Extra bronnen

• https://www.digitaleetalages.nl/thema/opvoeding-en-onderwijs/morele-opvoeding.html 

• https://www.youtube.com/embed/0BIhHbq_Ecs?si=KCYYAqdMukqAP_3o

• Uitleg kohlberg stadia 5 min.

• https://www.youtube.com/watch?v=eR2phpjCTvg&feature=emb_logo   2 min 

      Fantasievriendje 

     https://www.youtube.com/embed/mUayIDcUNXk  kleuters: Spelend leren blijft de basis

Seksuele voorlichting

• https://www.youtube.com/embed/wuKMCL8ZmGo?si=r91y32F_Y0NrigA9

• Peuter en kleuterverliefdheden 4.15 min 

• https://www.youtube.com/embed/223_oFIwx1A?si=b6Brh077Fd8VtnPK

• 2.40 min     praatjesmakers liefdesleven van Daan

Extra bronnen

• https://www.cjgalphenaandenrijn.nl/pagina/basisschoolkind/ontwikkeling/verstandelijke-ontwikkeling/denkontwikkeling/568780 

• https://wij-leren.nl/training-auditief-geheugen-kleuter-kritisch-luisteren.php 

• https://www.kleuteruniversiteit.nl/lesdoelen/