Ziekten en aandoeningen deel 2
Ziekten en aandoeningen deel 2
Deze les bundelt veelvoorkomende aandoeningen uit zorg en welzijn. Leg aan het begin uit dat de les vooral gaat over herkennen, risico's begrijpen en basis van voorkomen of behandelen.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat hart- en vaatziekten, diabetes, overgewicht, huidaandoeningen en allergie zijn, welke signalen erbij horen en wat belangrijk is bij preventie of behandeling.
Deze slide heeft geen instructies
Hart- en vaatziekten
Hart- en vaatziekten hebben te maken met problemen in hart en bloedvaten
Voorbeelden: hartinfarct, hoge bloeddruk, beroerte
Ze kunnen gevaarlijk zijn omdat organen te weinig zuurstof en voedingsstoffen krijgen
Leefstijl speelt vaak een grote rol
Leg kort de basis uit: bloedvaten vervoeren bloed door het lichaam. Als een vat vernauwd of afgesloten raakt, ontstaan problemen.
Hartinfarct
Een bloedvat naar het hart raakt helemaal afgesloten
Een deel van de hartspier krijgt dan te weinig bloed
Dit is een spoedsituatie
Deze slide heeft geen instructies
Signalen van een hartinfarct
Benauwdheid
Pijn op de borst
Pijn in de linkerarm
Bij vrouwen kunnen de symptomen anders zijn dan bij mannen
Daardoor is een hartinfarct bij vrouwen soms moeilijker te herkennen
Benoem dat klachten niet altijd hetzelfde zijn. Houd het veilig en praktisch: bij verdenking altijd snel medische hulp inschakelen.
Oorzaken en risico's
Hoge bloeddruk
Roken
Te hoog cholesterolgehalte
Diabetes
Overgewicht of obesitas
Deze factoren vergroten de kans op afsluiting van een bloedvat
Deze slide heeft geen instructies
Behandeling bij hartinfarct
Snelle medische hulp is nodig
Soms is een operatie nodig
Doel: de doorbloeding van het hart verbeteren
Deze slide heeft geen instructies
Welk signaal past het best bij een hartinfarct?
Pijn op de borst
Jeukende huid
Loopneus
Buikpijn
De foute opties komen uit andere subthema's zoals allergie of intolerantie.
Hartinfarct samenvatten
Bij een hartinfarct raakt een bloedvat naar het hart helemaal afgesloten. Snelle medische hulp is nodig en soms is een operatie nodig.
Laat leerlingen de kern herhalen: afsluiting, plaats in het lichaam en behandeling.
Hoge bloeddruk
Bij hoge bloeddruk is de druk van het bloed op de bloedvatwand te hoog. Dat is gevaarlijk, omdat het risico op een hartinfarct of beroerte groter wordt.
Maak duidelijk dat hoge bloeddruk vaak niet direct voelbaar is, maar wel schade kan geven op langere termijn.
Wanneer is bloeddruk goed?
Gemiddelde bovendruk: 120
Gemiddelde onderdruk: 80
Als de bloeddruk te hoog wordt, zijn de bloedvaten vernauwd
Noem dat leerlingen de waarden vooral hoeven te herkennen als voorbeeld van een normale bloeddruk.
Wat helpt bij hoge bloeddruk?
Soms is medicatie nodig
Belangrijk: natriumarm (zoutarm) dieet
Ook belangrijk: voldoende bewegen
Deze slide heeft geen instructies
Beroerte, TIA en CVA
CVA is de medische term voor beroerte
Bij een beroerte wordt de bloedvoorziening naar de hersenen onderbroken
Daardoor kunnen hersenen beschadigd raken
Een TIA is iets anders: een tijdelijke verstopping
Deze slide heeft geen instructies
TIA: tijdelijke waarschuwing
Tijdelijke verstopping van een bloedvat in de hersenen
Er ontstaan uitvalsverschijnselen
Deze klachten gaan vanzelf weer over
Een TIA kan een voorbode zijn van een beroerte
Leg uit dat 'voorbode' betekent dat later een echte beroerte kan volgen. Ook bij verdwenen klachten blijft snelle beoordeling belangrijk.
Twee vormen van beroerte
Herseninfarct: een bloedvat in de hersenen raakt verstopt
Hersenbloeding: een zwakke plek in een bloedvat knapt of scheurt
In beide gevallen wordt de bloedvoorziening verstoord
TEKEN DEZE AFBEELDING IN JE SCHRIFT:
Deze slide heeft geen instructies
Gevolg van een beroerte
Hersenen krijgen te weinig bloed
Daardoor raakt hersenweefsel beschadigd
Schade kan klachten en uitval geven
Deze slide heeft geen instructies
Welke bloeddruk hoort bij een goede gemiddelde bloeddruk?
120/80
80/120
140/40
60/180
De leerlingen hoeven de waarde vooral te herkennen, niet uitgebreid te berekenen of verklaren.
Beroerte en TIA
Een TIA is een tijdelijke verstopping in de hersenen. Een CVA is de medische term voor beroerte. Bij een beroerte raken de hersenen beschadigd.
Controleer of leerlingen TIA en CVA niet door elkaar halen.
Waarom moet je een TIA serieus nemen?
Bespreek dat een TIA tijdelijk wegtrekkende uitvalsverschijnselen geeft, maar wel een waarschuwing kan zijn voor een echte beroerte. Daarom blijft snelle beoordeling belangrijk.
Diabetes
Diabetes heet ook suikerziekte. Bij diabetes is het opnemen van glucose uit de voeding in het bloed verstoord.
Houd de uitleg eenvoudig en dicht bij de tekst uit de methode. Het gaat hier om basisbegrip en verschil tussen type 1 en type 2.
Type 1 en type 2
Krijg je al als kind
Insuline spuiten
Regelmatig bloedsuiker meten
Type 2
Type 1
Ontstaat op oudere leeftijd
Vooral door overgewicht
Komt nu ook vaker voor bij jongeren en kinderen
Deze slide heeft geen instructies
Overgewicht en buikvet
Overgewicht vergroot de kans op diabetes type 2
Ongezond buikvet hoort ook bij een groter gezondheidsrisico
Afvallen is naast medicatie belangrijk
Deze slide heeft geen instructies
Waardoor ontstaat diabetes type 2 volgens de les vaak?
Door allergie
Door overgewicht
Door insectengif
Door eczeem
De juiste koppeling is type 2 en overgewicht; type 1 hoort juist vaker bij de kindertijd.
Type 1 en type 2
Bij diabetes type 1 moet iemand vaak insuline spuiten en de bloedsuiker meten. Diabetes type 2 ontstaat vaker door overgewicht en afvallen is dan ook belangrijk.
De vraag koppelt behandeling van type 1 aan oorzaak en aanpak van type 2.
Huidaandoeningen
Twee voorbeelden in deze les: decubitus en eczeem
Huidaandoeningen komen voor op verschillende leeftijden
Oorzaken en aanpak verschillen per aandoening
Deze slide heeft geen instructies
Decubitus
Decubitus zijn doorligwonden
Komt vooral voor bij mensen die bedlegerig zijn
Regelmatig wisselen van houding is belangrijk
Een antidecubitusmatras is aan te raden
Voldoende drinken is belangrijk
Benadruk dat preventie bij decubitus heel belangrijk is in de zorg.
Eczeem
Eczeem is een vorm van huiduitslag
Komt veel voor bij mensen met een allergie
Vooral bij kinderen zie je dit vaak
Deze slide heeft geen instructies
Wat helpt het meest om decubitus te voorkomen?
Meer suiker eten
Veel niezen voorkomen
Houding wisselen
Linkerarm rust geven
Verbind dit met zorgpraktijk: preventie is hier belangrijker dan afwachten.
Huidaandoeningen
Decubitus zijn doorligwonden en komt vooral voor bij mensen die bedlegerig zijn. Eczeem is een vorm van huiduitslag die vaak samenhangt met allergie.
Laat leerlingen het verschil zien tussen oorzaak/risicogroep van decubitus en eczeem.
Wat is allergie?
Allergie is een veelvoorkomende chronische ziekte
In Nederland heeft ongeveer 25% van de bevolking er last van
Het lichaam reageert heftig op allergenen
Allergenen zijn stoffen van buiten het lichaam, vaak eiwitten
Leg kort uit wat chronisch betekent: langdurig aanwezig, zonder uitzicht op volledig herstel.
Hoe ontstaat een allergische reactie?
Allergeen via neus, mond of huid → lichaam ziet het als indringer → lichaam maakt antistoffen aan → er ontstaan klachten zoals loopneus, niezen, tranende ogen, jeukende huid, eczeem, kortademigheid.
Deze slide heeft geen instructies
Veelvoorkomende allergenen
Vaak voorkomend
Stuifmeel (pollen)
Huisstofmijt
Huidschilfers van dieren
Schimmels
Insectengif
Geneesmiddelen zoals antibiotica
Contactallergenen zoals nikkel
Stoffen op het werk, zoals bij kappers en bakkers
Andere voorbeelden
Deze slide heeft geen instructies
Voeding en overgevoeligheid
Allergie hangt soms samen met voeding
Op etiketten staan allergenen tegenwoordig dikgedrukt
Er is verschil tussen voedselallergie en voedselintolerantie
Bij allergie maakt het lichaam antistoffen aan
Bij intolerantie zijn er wel klachten, maar geen antistoffen
Noem als voorbeeld dat bij intolerantie klachten zoals buikpijn kunnen ontstaan en verdwijnen als iemand stopt met dat voedingsmiddel.
Wat is het verschil tussen voedselallergie en intolerantie?
Alleen bij allergie antistoffen
Alleen bij intolerantie eczeem
Alleen bij allergie buikpijn
Alleen bij intolerantie allergenen
De kern uit de les: bij allergie maakt het lichaam antistoffen aan, bij intolerantie niet.
Allergie begrijpen
Bij een allergie reageert het lichaam heftig op een allergeen. Het lichaam maakt dan antistoffen aan. Op etiketten staan deze stoffen vaak dikgedrukt vermeld.
Dit herhaalt de keten uit de uitleg en koppelt die aan voeding en etiketten.
Begrippen
hartinfarct - afsluiting van een bloedvat naar het hart
hoge bloeddruk - te hoge druk van het bloed op de bloedvatwand
beroerte - onderbreking van de bloedvoorziening naar de hersenen
TIA - tijdelijke verstopping van een bloedvat in de hersenen
CVA - medische term voor beroerte
diabetes - verstoring van het opnemen van glucose uit voeding in het bloed
decubitus - doorligwonden bij vooral bedlegerige mensen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
eczeem - huiduitslag die vaak samenhangt met allergie
allergie - heftige reactie van het lichaam op een allergeen
allergeen - stof van buiten het lichaam die een allergische reactie kan uitlokken
chronisch - langdurig aanwezig, zonder volledig herstel
voedselallergie - overgevoeligheid waarbij het lichaam antistoffen maakt
voedselintolerantie - reactie op voeding zonder antistoffen
antistoffen - stoffen die het lichaam maakt als afweerreactie
Deze slide heeft geen instructies