Thema 5 - Ecologie

• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Ecologie

PW in toetsweek met Thema 6

Ma 2de, woe 4de, do 6de. Tenminste 1 les per week in de tuin, tenminste 1 les per week biologieles. 7 weken, 10 basisstoffen. Je moet deze week basisstof 3 af hebben. (klaar = tuin).

Basisstof 1

1. Je kunt uitleggen wat een ecosysteem is en wat de kenmerken ervan zijn

2. Je kunt biotische en abiotische factoren binnen een ecosysteem benoemen

3. Je kunt de invloed van de belangrijke abiotische factoren op organismen beschrijven en de invloed van organismen op abiotische factoren

Ecologie

• Levensgemeenschap: alle populaties binnen een ecosysteem
• Biotische factoren: levend
• Abiotische factoren: levenloos
• Ecosysteem: begrensd gebied met wisselwerking biotische en abiotische factoren
• Habitat: leefgebied organisme

Abiotische factoren

• Micro- en macroklimaat
• Bodem: water, zuurstof, humus, pH, mineralen
• Licht: intensiteit, daglengte
• Water
• Temperatuur: enzymen

Tolerantie

• Vermogen van organismen om schommelingen in een abiotische factor te verdragen
• Beperkende factoren

Tolerantiegebied

• Optimum: factorwaarde die het gunstigst is voor het organisme
• Optimumkromme

Basisstof 2

- Je kunt binnen een ecosysteem vormen van concurrentie en van coöperatie onderscheiden

- Je kunt de dynamiek en het evenwicht in een ecosysteem beschrijven

Relaties

• Concurrentie
• Coöperatie
• Symbiose
  - Mutualisme +/+
  - Commensalisme +/0
  - Parasitisme +/-

Populatiedichtheid

• Dichtheidsafhankelijke factoren: predatie, parasitisme, ziekte, concurrentie (negatieve terugkoppeling). Schommeling rond evenwicht
• Dichtheidsonafhankelijke factoren: klimaat, activiteiten mens

Populatiegrootte

Dichtheidsafhankelijke en dichtheidsonafhankelijke factoren beïnvloeden geboortecijfer, sterftecijfer en migratie binnen populatie

Populatiegroei

• J-curve: exponentiële groei, invasieve exoten met onbeperkte hulpbronnen
• Draagkracht
• s-curve: schommelingen rond biologisch evenwicht
• Dynamisch evenwicht

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Deze symbiose is...

1. Mutualisme
2. Parasitisme
3. Commensalisme

Een exoot die in een gunstige omgeving geïntroduceerd wordt zal deze groei ondergaan

1. J-curve
2. S-curve

Ziekte is een dichtheidsonafhankelijke factor

1. Juist
2. Onjuist

Basisstof 3

- Je kunt de voedselrelaties en de informatienetwerken binnen een ecosysteem beschrijven

- Je kunt de energiestromen door een ecosysteem beschrijven

Voedselketen

• Producenten en consumenten
• Begint altijd met een producent
• Assimilatie en dissimilatie
• Autotroof en heterotroof
• Trofische niveaus

Voedselweb

Piramides van aantallen en biomassa

BPP en NPP

Productiviteit

Basisstof 4

- Je kunt veranderingen in een ecosysteem beschrijven

- Je kunt in een model gegeven informatie over ecosystemen gebruiken, bewerken en analyseren

Successie

• Pionierecosysteem: weinig soorten, eenvoudig voedselweb
• Biodiversiteit neemt toe, vegetatie vertoont gelaagdheid
• Climaxecosysteem: abiotische factoren en soortensamenstelling constant, NPP even groot als afbraak, kringloop stoffen gesloten

Modelleren

• Vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid

Evenwicht

• Omslagpunt: kantelpunt tussen stabiele evenwichten
• Instabiel evenwicht gemakkelijk verstoord

• Biotische en abiotische factoren
• Biosfeer, ecosysteem, levensgemeenschap, populatie, individu
• Tolerantiegebied, optimumkromme
• Competitie, coöperatie, symbiose
• Populatiedichtheid, populatiegrootte
• Dichtheidsafhankelijke en -onafhankelijke factoren
• Populatiegroei, draagkracht
• Voedselrelaties, trofisch niveau
• Piramides van ecosystemen, productiviteit
• Successie
• Modelleren, kantelpunt, instabiel evenwicht

https: