basistraining feb 2024.pptx

• newEditor
• MBO
• HBO
• WO

Basistraining
suïcide preventie.

2024

Kennismaken

• Wie ben je, waar werk je en wat is je functie.

• Wat verwacht je van de training, oftewel wanneer is voor jou de training geslaagd?

2

Programma

• Definitie suïcidaliteit

• Multidisciplinaire Richtlijn

• Oefenen met contact maken

• Afronding

• Evaluatie

3

Wat is de definitie van Suïcidaalgedrag?

Wat is suïcidaal gedrag

• De term suïcidaal gedrag verwijst naar het geheel aan gedachten, voorbereidingshandelingen en pogingen die een zekere intentie uitdrukken om zichzelf te doden.

• De term gedrag verwijst naar zowel naar handelingen als naar gedachten.

5

5

Cijfers suïcides Nederland

12-2-2023

6

2023: 1885

Jongeren onder de 30  jaar 17 % gestegen

Mannen middelbare leeftijd dalende trend (- 14%) (nog steeds de grootste groep.

Bron: CANS, feb. 2024

Suïcidaal gedrag

7

7

Suïcidaal proces

12-2-2025

8

12-2-2023

8

Speerpunten van de richtlijn

9

• Contact maken (= een beschermende factor)

• Zorg voor veiligheid en

• Continuïteit van zorg

• Samenwerken met naasten bij diagnostiek en behandeling

• Systematisch onderzoek van suïcidaal gedrag

Leidend tot:

• Structuur diagnose en indicatiestelling  suïcidaal gedrag

(zie ook Lentis suïcidepreventiekaart)

9

Systematisch Onderzoek
Chronological Assessment of Suicidal Episodes
CASE- benadering

Shea (1998)

10

Ruimere

Voor-

geschiedenis

Gebeurtenissen in de recente

voor-

geschiedenis

Actuele suïcide

gedachten die aanleiding zijn voor het onderzoek

Verwachtingen en plannen voor de toekomst

Systematisch onderzoek

SKE (stress-kwetsbaarheid en entrapment) model

11

11

CASE- benadering

Langdurende

Kwetsbaarheid

Stressor

Entrapment/

Uitzichtloosheid

12

SKE model

De ‘interpersoonlijke psychologische theorie van suicidal gedrag’ Joiner (2005)

Grote kans op zelfmoord

Verlangennaar de dood

Stress en kwetsbaarheidsfactoren.

• Eerdere suïcidepogingen of zelfdestructief gedrag 

• Stemmingsstoornis (depressie, bipolaire stoornis) 

• Psychotische stoornis, schizofrenie, persoonlijkheidsstoornes, ASS, angst stoornis, eetstoornis

• verslaving alcohol, drugs en intoxicatie

• Eerdere psychiatrische behandeling 

• Suïcide in familie/omgeving 

• Psycho traumatische ervaringen, geweld, seksueel

• Angst, agitatie, agressie 

• Impulsiviteit 

• Hopeloosheid, wanhoop 

• Gevoel last te zijn voor anderen  

• Recent verlies of recente stressor 

• Werkloosheid (man 40+) 

• Lichamelijke ziekte 

• Relationele problemen/huiselijk geweld 

• Detentie, arrestatie (of dreiging van) 

• Onvoldoende contact of informatie bij onderzoek

14

Beschermende factoren.

• Goede sociale steun, sociaal netwerk

• Verantwoordelijkheid voor anderen, kleine kinderen, vrouw

• Belijdend religieus

• Probleemoplossingsvaardigheden (coping)

• Goede therapeutische relatie, goede werkrelatie, begrip

15

Mate van Suïcidaliteit

12-2-2023

16

• Filmpje Wilco Janssen

 te vinden in lentisleren, mythen over zelfmoord

Hoop en Perspectief bieden bij suïcidaliteit

• Doorbreek het isolement (laat sleutelfiguren bellen, stel relatievragen).

• Vraag betrokken en onbevangen door (accepteer de suïcidale gedachten en geef erkenning voor het lijden).

• Bied troost en geborgenheid.

• Herstel zelfredzaamheid (stel coping vragen, complimenteer en formuleer positief).

• Zorg voor veiligheid (betrek vrienden en familie erbij, verzoek laagdrempelig om een psychiatrische beoordeling).

• Vraag uitstel, maar vooralsnog geen afstel van suïcide (benadruk de ambivalentie, vraag om bezinning maar vooralsnog geen besluit).

18

• Filmpje wat doet het gesprek met jezelf.

20

Speerpunten van de richtlijn

• Contact maken (= een beschermende factor)

• Zorg voor veiligheid en

• Continuïteit van zorg

• Samenwerken met naasten bij diagnostiek en behandeling

• Systematisch onderzoek van suïcidaal gedrag

Leidend tot:

• Structuur diagnose en indicatiestelling  suïcidaal gedrag

(zie ook Lentis suïcidepreventiekaart)

Contact is noodzakelijk om

• Belangstelling en betrokkenheid te tonen

• De suïcidale patiënt te begrijpen

• In contact te komen met naasten van de patiënt

• Stress- en kwetsbaarheidsfactoren te inventariseren

• veiligheid en continuïteit te organiseren

• het beloop van het suïcidale gedrag te kunnen volgen

• de wilsbekwaamheid van de patiënt te beoordelen

• Creëren van hoop

23

23

Hoe maak je contact

• Stel concrete vragen over het suïcidaal gedrag

• Ga in op wat de patiënt zegt

• Ga niet te snel/oppervlakkig geruststellen

• Sluit aan bij de taal van de patiënt

• En leer goed doorvragen

• Bedenk niet te snel een plan hoe het moet worden opgelost

24

24

Contact maken

Oefenen met contact maken

25

Oefening 1 Stap 1 actuele situatie!

• Casus krijg je.

• Vorm tweetallen.

• Eén is hulpverlener, één is patiënt

• Neem een suïcidale patiënt in gedachten

• Ga niet vooraf de casus bespreken

• Maak het concreet, vraag goed door

• Heb oog en respect voor ambivalentie

• Duur ongeveer 10 minuten

• Daarna rollen omdraaien.

26

26

Voorbeeldvragen

• Heeft u gedachten een einde aan uw leven te maken?

• Heeft u plannen gemaakt om zelfmoord te plegen? 

• Hoe vaak denkt u aan zelfdoding? 

• Hoe intens denkt u aan zelfdoding? (als vluchtige gedachten, als obsessie, als nachtmerrie?) 

• Hoeveel haast heeft u om uw plannen uit te voeren? 

• Wie zou je missen als je zelfmoord pleegt.

• Welke gedachten spelen in uw hoofd?

• Welke gedachten wilt u ontvluchten?

• Denkt u dat u dood beter af bent?

27

Nabespreking oefening

28

• Hoe was het om concreet te vragen naar de dood?

• Zijn er vragen die de hulpverlener niet gesteld heeft en waarom niet?

• Hoe was het om als patiënt zo bevraagd te worden?

• Heeft de hulpverlener een compleet beeld gekregen van wat er speelt?

28

Contact maken 2

Oefenen met contact maken

Kwetsbaarheids

factoren

Stress factoren

29

Systematisch onderzoek

SKE (stress-kwetsbaarheid en entrapment) model

30

Oefening 2

• Vorm tweetallen.

• Eén is hulpverlener, één is patiënt

• Neem een suïcidale patiënt in gedachten

• Ga niet vooraf de casus bespreken

• Maak het concreet, vraag goed door

• Heb oog en respect voor ambivalentie

• Duur ongeveer 10 minuten

• Daarna rollen omdraaien.

31

Voorbeeldvragen

• Hoe lang speelt dit al?

• Hoe vaak had u deze gedachten?

• Hoeveel tijd per dag bent u met deze gedachten bezig?

• Weet u wat de aanleiding is van deze gedachten?

• Hoe lang heeft u er al last van?

• Wat zou je familie zeggen als die hoort dat je zelfmoord wil plegen?

• Bij wie kan/kon je terecht als je het moeilijk hebt?

• Heeft u in het verleden al eens een poging gedaan een einde aan uw leven te maken?

• Wanneer was dat? Wat was toen de aanleiding?

• Wat heeft u er toen aan gedaan?

• Komt somberheid of depressie in de familie voor?

32

Nabespreking oefening

• Hoe was het om concreet te vragen naar de dood?

• Zijn er vragen die de hulpverlener niet gesteld heeft en waarom niet?

• Hoe was het om als patiënt zo bevraagd te worden?

• Heeft de hulpverlener een compleet beeld gekregen van wat er speelt?

33

Speerpunten van de richtlijn

12-2-2025

• Contact maken (= een beschermende factor)

• Zorg voor veiligheid en

• Continuïteit van zorg

• Samenwerken met naasten bij diagnostiek en behandeling

• Systematisch onderzoek van suïcidaal gedrag

Leidend tot:

• Structuur diagnose en indicatiestelling  suïcidaal gedrag

(zie ook Lentis suïcidepreventiekaart)

34

Zorg voor veiligheid en continuïteit

• Veiligheid in acute situaties heeft voorrang

• Verwijder middelen waar de patiënt zich mee kan beschadigen

• Zorg dat de patiënt niet alleen is.

• Betrek naasten van de client.

• Herhaal beoordeling van het suïcidale gedrag

• Aandacht voor suïcidaliteit tijdens transitiemomenten

• veiligheidsplan/signaleringsplan; afspraken noteren en bijstellen

• Veiligheid en continuïteit vragen om een multidisciplinaire aanpak.

35

Signaleringsplan

12-2-2025

1

36

Applicaties (apps)

12-2-2025

37

12-2-2023

37

Speerpunten van de richtlijn

12-2-2025

• Contact maken (= een beschermende factor)

• Zorg voor veiligheid en

• Continuïteit van zorg

• Samenwerken met naasten bij diagnostiek en behandeling

• Systematisch onderzoek van suïcidaal gedrag

Leidend tot:

• Structuur diagnose en indicatiestelling  suïcidaal gedrag

(zie ook Lentis suïcidepreventiekaart)

38

Samenwerken met naasten

12-2-2025

12-2-2023

39

Hoe gaat het bij jullie op de afdeling?

• Wat doen jullie aan suïcidepreventie op de afdeling?

• Wat doen we goed? Hoe houden we dat vast?

• Wat zou er beter kunnen?

• Wie zorgt ervoor dat suïcidepreventie op de agenda blijft?

• Hebben jullie een aandacht functionaris?

12-2-2025

40

12-2-2023

40

Evaluatie

• Wat vonden jullie van de training?

• Tip voor de trainers/training

• Graag invullen van het evaluatie formulier.

12-2-2025

41

1

41

Bedankt !

[e-mail]

42

Bijlage

12-2-2025

43

12-2-2023

43

Filmpje
'Wat bezielt iemand om zichzelf van het leven te beroven?'

• https://youtu.be/p4A-S9TkTBY?list=PLXZ7qFegTB5vezS9e3HIzqz6rTDwt3jbR

12-2-2025

12-2-2023

44

Filmpje
Animatie: Stel de vraag van je leven

https://youtu.be/6sQqfpJJHUA?list=PLXZ7qFegTB5vezS9e3HIzqz6rTDwt3jbR

12-2-2025

12-2-2023

48

CASE-interview biedt inzicht en perspectief.

• CASE-interview biedt inzicht en perspectief - YouTube

12-2-2023

49

Filmpje; Familie en naasten: onmisbare partners bij suïcidepreventie

https://youtu.be/Nxkw7ba8Hqs?list=PLXZ7qFegTB5vezS9e3HIzqz6rTDwt3jbR

12-2-2025

12-2-2023

50

Filmpje; Bert van Luijn, chronisch suïcidaliteit

<iframe title="vimeo-player" src="https://player.vimeo.com/video/139107138?h=d47bb82579" width="640" height="360" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

12-2-2025

12-2-2023

51

Chronisch suïcidaal gedrag

• 75% doet poging(en); 10% van de patiënten overlijdt door suïcide

  • vaak gebrekkige impulscontrole (middelenmisbruik kan zowel oorzaak als gevolg zijn)

  • zelfbeschadiging en suïcidaal gedrag komen vaak samen voor

  • suïciderisico bij cluster B extra verhoogd bij comorbide depressie en verslaving/alcoholgebruik

  • vatbaar voor crises; ‘acuut-op-chronisch risico’

12-2-2025

52

12-2-2023

52

Professional en patiënt raken gedemoraliseerd; dit vormt een bedreiging voor een effectieve werkrelatie

Professional raakt ongevoelig voor acuut suïcidaal gedrag

53

Chronisch suïcidaal gedrag

53

Professional en patiënt raken gedemoraliseerd; dit vormt een bedreiging voor een effectieve werkrelatie

professional raakt ongevoelig voor acuut suïcidaal gedrag

54

Chronisch suïcidaal gedrag

Patiënt moet ‘meer uit de kast halen’ om luisterend oor te vinden

54

Acuut versus chronisch suïcidaal gedrag

• Chronisch: geduld en reflectie

• Acuut: actie en protectie

12-2-2025

55

12-2-2023

55