LES 2A. Werkwoordspelling TT VT VD.pptx

WerkWOORDspelling

TT VT VD

1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 1,2

In deze les zitten 31 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

WerkWOORDspelling

TT VT VD

Opbouw

LesdoelenLesodelene

  • Aan het eind van de les kunnen jullie woorden maken middels het rijtje van werkwoordspelling in de tegenwoordige tijd, verleden tijd en voltooide tijd vervoegen.


Lesdoel:


  • Aan het eind van de les kunnen jullie woorden maken middels het rijtje van werkwoordspelling in de tegenwoordige tijd, verleden tijd en voltooide tijd vervoegen.​



WW.SPELLING SCHEMA

  • Is het woord een persoonsvorm?


  • JA -> rijtje! T.T stam OF stam+t
    V.T stam +de of +te


  • NEE -> Voltooid deelwoord -> langer maken!
    (+de of + te).
    Hoorde of hoorte? Antwoord = hoorde, dus gehoord.
    fietsde of fietste? Antwoord = fietste, dus gefietst.

  • NEE -> Bijvoeglijk naamwoord > zo kort mogelijk schrijven
    (van elke letter één, zo kort mogelijk). Je mag hierbij geen problemen krijgen bij de uitspraak.


RIJTJE WW SPELLING T.T

  • Ik loop (STAM)

  • Jij/je loopt maar: loop jij

  • Hij/zij/het loopt

  • Wij lopen (hele ww)

  • Jullie lopen (hele ww)

  • Zij lopen (hele ww)

  • Uitzondering: als je/jij vóór de pv komt dan schrijf je alleen de STAM.

  • Loop je naar beneden?

  • Houd jij/je ook van dieren?


STAP 1: tegenwoordige tijd (PV)

  • ALTIJD éérst de STAM.

  • Hoe vind je de STAM?

  • Een heel werkwoord is een woord dat eindigt op ‘en’
    Stam vind je door: heel werkwoord ‘-en’ van het woord af te halen.


Bijvoorbeeld:

  • Lopen (-en) loop

  • vinden (-en) vind

  • Worden (-en) word

  • Bereiden (-en) bereid


STAP 1: tegenwoordige tijd (PV)

  • VRAAG JEZELF ALTIJD DEZE VRAAG: is dit woord een persoonsvorm?!

  • De pv is altijd een werkwoord.

  • Vóór een werkwoord kun je zetten : ik – jij – wij
    (het rijtje)


Bijvoorbeeld:

  • Ik loop of werk (STAM)

  • Jij loopt of werkt

  • Wij lopen of werken


STAP 2: verleden tijd (PV)

  • Verleden tijd = persoonsvorm

  • Regel: STAM +TE òf STAM +DE

  • Woorden die eindigende op ‘te’ of ‘de’ = zwak werkwoord

  • Sterke werkwoorden = lopen – liep of zwem zwom – vind vond – word werd.
    Regel van een sterk werkwoord: doe er niets mee.

 

  • Zwakke werkwoorden:

  • Hij (verbrandde) zijn vingers.

  • Hij (knarsetandde) van woede.

  • Zie document met voorbeelden

STAP 3: voltooid deelwoord

3A: voltooid deelwoord (is het een pv? NEE)


IS HET PV? NEE

  • Woord begint met ge-be-ver-ont (en staat vaak achterin de zin).
    Een VD heeft een hulpwerkwoord nodig.

  • Regel: langer maken +de of +te (horen) of ’t x kofschip.

  • D of T


  • Ik (ben) verbrand

  • Dat was gebeurd

  • Hij heeft gefietst

  • Hij heeft dat behaald

  • Zij is verontrust

  • Dat is gebeurd


STAP 3: voltooid deelwoord

  • ALS JE HET NIET HOORT

  • ’t x kofschip = staat de letter in de laatste woord van de STAM: met ‘t’.
    Staat het er niet in de laatste letter van de stam, dan met een ‘d’.
    Let op: altijd kijken naar de laatste letter van het hele werkwoord
    (-en).

    • Dus:

    • Verbrandde (verbranden).

    • Fietste > (fietsen)

  • Hij heeft zijn vinger verbrand.

  • Zij heeft dat gehoord.

  • Gisteren is hij weggefietst.


STAP 3B: onvoltooid deelwoord

  • 3B: tegenwoordig deelwoord of onvoltooid deelwoord = Regel: met een ‘d’

  • Lopend ga ik naar school.

  • Fietsend doe ik dat.

  • Zwemmend vaar ik het kanaal over.


STAP 3: onvoltooid deelwoord (OD)

‘Onvoltooid’ wil zeggen: het ligt is nog bezig.

Het onvoltooid deelwoord krijg je door het hele werkwoord +d te nemen:




Inf.

OD

joelen

joelend

juichen

juichend

schreeuwen

schreeuwend

STAP 4: bijvoeglijk naamwoord

  • Bijvoeglijk naamwoord

  • IS HET PV: NEE
    REGEL: ZO KORT MOGELIJK. (van elke letter één).

  • Blauwe lade

  • Lieve meisje

  • Het verbrande huisje is weg

  • De verharde weg

  • De geplette telefoon (met één t kijg je problemen met de uitspraak) en staat er gepléte


Hij (verbrandde) zijn vingers. Hier is het woord: VERLEDEN TIJD PV

VS

Het (verbrande) huisje is weg. Hier is het woord: BIJVOEGLIJK NAAMWOORD




STAP 5: gebiedende wijs

  • 5: gebiedende wijs = gebod of bevel
    of een gezegde

  • Regel: (ik-vorm)


  • Voorbeelden:

Als je iets gebiedt, krijg je:

  1. Gebiedende wijs: Loop eens door, man!

  • Ga weg!

  • Doe dat!

  • Stop nu!




STAP 5: gebiedende wijs

De gebiedende wijs is altijd de stam van het werkwoord. De stam vind je als je het hele werkwoord neemt zonder ‘-en’:




Werkwoord

Fietsen

Lopen

worden


Gebiedende wijs (stam)

Fiets eens wat harder man!

Loop nou eens door!

Word toch eens volwassen!


We hebben het…

Oefening

Vul in wat er op de puntjes moet staan:

  1. … (laden) je Ipad eens op!

  2. … (gebeuren) het niet te vaak dat je dat vergeet?

  3. …. (vermoeden) jij ook dat er een paarse coalitie gaat komen?

Antwoorden en meer


  1. Laad (GW) je Ipad eens op!

  2. Gebeurt (PV TT) het niet te vaak dat je dat vergeet?

  3. Vermoed (PV TT) jij ook dat er een paarse coalitie gaat komen?

  4. Vermoedde (PV VT) jij ook dat er een paarse coalitie gaat komen?

  5. De verbrande openhaard. (bijvoeglijk naamwoord)

  6. Ik verbrandde mijn vingers aan de openhaard. (PV VT)

  7. Ik had dat al vermoed. (VD)

  8. Het is helaas gebeurd (VD)




Oefening

Zet de volgende zinnen in de verleden tijd. Vul in wat er op de puntjes moet staan:

  1. Was het George Washington die Amerika … (stichten)?

  2. In Amerika … (leven) destijds meer Indianen dan vandaag de dag.

  3. Terwijl Marie-Antoinette de auto vol … (laden), … (staan) Diederick-Jan aan de kant te vloeken.

Antwoorden

  1. Was het George Washington die Amerika stichtte (PV VT bij: stichten)?

  2. In Amerika leefden (PV VT bij: leven!) destijds meer Indianen dan vandaag de dag.

  3. Terwijl Marie-Antoinette de auto vol laadde (PV VT bij: laden), stond (klankverandering  zo kort mogelijk!) Diederick-Jan aan de kant te vloeken.

PV OF VD?

Waarom spel je deze vormen van ‘gebeuren’ anders?

  1. Het gebeurt wel eens dat spelers te laat komen op de training.

  2. Het is dit seizoen regelmatig gebeurd dat spelers te laat kwamen op de training.


Het woordje ‘gebeuren’ lijkt op een VD.

Maar in zin 1 is ‘gebeurt’ de PV TT

Dus: ‘gebeurt’ met ‘-t’.


In zin 2 is ‘gebeurd’ wél VD.
Ga dus altijd na of iets een persoonsvorm is of niet!

Oefening

Vul in wat er op de puntjes moet staan:

  1. Ik heb … (horen) dat er vannacht drie huizen zijn … (kraken).

  2. Tijdens de thriller zat ik … (rillen) voor de televisie.

  3. Dian heeft gisteren weer eens d’r haar … (verven).

Antwoorden


  1. Ik heb gehoord (VD bij: horen) dat er vannacht drie huizen zijn gekraakt (VD bij: kraken).

  2. Tijdens de thriller zat ik rillend (OD bij: rillen) voor de televisie.

  3. Dian heeft gisteren wéér eens haar haar geverfd (VD bij: verven).


Oefening

Vul in wat er op de puntjes moet staan:

  1. De accountant … (begroten) zojuist de reeds … (begroten) bedragen opnieuw.

  2. Ook Jeeps kunnen nu over het … (verbreden) zandpad rijden.

  3. … (doen) zaken nemen geen keer.


Antwoorden


  1. De accountant begrootte (PV VT: begroot+te) zojuist de reeds begrote (BN  zo kort mogelijk) bedragen opnieuw.

  2. Ook Jeeps kunnen nu over het verbrede (BN  zo kort mogelijk) zandpad rijden.

  3. Gedane (BN: sterk werkwoord, zo kort mogelijk) zaken nemen geen keer.





Extraatje: leenwoorden

Leenwoorden zijn woorden die zijn ontleend aan vreemde talen.

Neem de stam en pas hierop de regels toe.

Andere tijden:



x

Inf.

Stam

PV TT
PV VT

VD

douchen

douch

douch(t/en)

douchte(n)

gedoucht

deleten

delete

delete(t/en)

deletete(n)

gedeletet

bridgen

bridge

bridge(d/en)

bridgede(n)

gebridged

volleyballen

volleybal

volleybal(t/en)

volleybalde(n)

gevolleybald

Oefening

Vul in wat er op de puntjes moet staan:

  1. Eleonora … (douchen, TT) zich wel zes keer per dag.

  2. Jurre en Jesse hadden de hele middag … (chillen).

  3. Ze zagen hoe Hamilton over het parcours … (racen).


Antwoorden

  1. Eleonora doucht (PV TT: douchen) zich wel zes keer per dag.

  2. Jurre en Jesse hadden de hele middag gechild (VD: chillen).

  3. Ze zagen hoe Hamilton over het parcours racete (PV VT: racen).



Slotoefening

Vul de goede vorm van het werkwoord in op de puntjes. Zet erbij wat deze is: GW, PV TT, PV VT, Inf., VD, OD of BN.

  1. … (proesten) van het lachen, … (vertellen, VT) Erik mij de mop.

  2. Geoffrey … (starten, VT) de oldtimer die eerst niet wilde … (starten).

  3. …. (herkennen, TT) die oude man zijn kinderen nog wel?

  4. De … (stranden) treinreizigers … (wachten) gisteren bijna een uur op de … (inzetten) bussen.

  5. ‘Eddy, … (houden) onmiddellijk op met die flauwekul!’ riep juf Ruigrok.

  6. … (worden, TT) jij vanavond door je vader … (overhoren) of … (worden) je broer dat?

  7. Rudy …. (verklaren) nu waarom hij Elsbeth de liefde heeft … (verklaren).

Antwoorden

  1. Proestend (OD) van het lachen, vertelde (PV VT) Erik mij de mop.

  2. Geoffrey startte (PV VT) de oldtimer die eerst niet wilde starten (Inf.).

  3. Herkent (PV TT) die oude man zijn kinderen nog wel?

  4. De gestrande (BN) treinreizigers wachtten (PV VT) gisteren bijna een uur op de ingezette (BN) bussen.

  5. ‘Eddy, Houd (GW) onmiddellijk op met die flauwekul!’ riep mevrouw Ruigrok.

  6. Word (PV TT) jij vanavond door je vader overhoord (VD) of wordt (PV TT) je broer dat?

  7. Rudy verklaart (PV TT) nu waarom hij Elsbeth de liefde heeft verklaard (VD).