Taalverandering: het gebruik van ‘me’
Door: Tanita Attevelt en Pavone Filippo
Taalverandering: het gebruik van ‘me’
Door: Tanita Attevelt en Pavone Filippo
Inhoud
Inleiding
Taalverandering als taalkundig fenomeen
Historische context van ‘me moeder’
Publieke opinie en taalnormen
Taalverandering of taalverloedering?
Het perspectief van de taalkunde
Conclusie
De les
Inleiding
Taalverandering centraal, met specifieke aandacht voor het gebruik van ‘me’ in het hedendaagse Nederlands.
In dit verslag hebben wij onderzocht hoe deze taalvormen zijn ontstaan, hoe ze worden beoordeeld en of hier sprake is van taalverandering of taalverloedering.
Taalverandering als taalkundig fenomeen
Het idee van taalverandering
Veranderingen ontstaan doordat taalgebruikers kiezen voor eenvoud en duidelijkheid. Wat nu als afwijkend geldt, kan later normaal worden.
Spreektaal
In de spreektaal wordt het onderscheid tussen bezittelijke en persoonlijke voornaamwoorden minder strikt gehanteerd. Dit betekent niet dat sprekers de regels niet kennen, maar dat zij in informele contexten andere keuzes maken.
Historische context van 'me moeder'
Het gebruik van ‘me’ als bezittelijk voornaamwoord bestond al in de 17e eeuw. In informele teksten en toneelstukken kwamen ‘me vader’ en ‘me moeder’ regelmatig voor.
Publieke opinie en taalnormen, "nu".
Vandaag vinden veel mensen het gebruik van ‘me’ storend. Deze afkeer is vooral merkbaar in geschreven taal en formele situaties.
Taalverandering of taalverloedering?
In informele gesprekken, met vrienden of op sociale media is ‘me’ gangbaar. In formele teksten, e-mails of sollicitatiebrieven gebruik je ‘mijn’.
Niet iedereen accepteert deze veranderingen meteen; vaak roept het weerstand of gevoelens van taalverloedering op.
Het perspectief van de taalkunde
Een prescriptieve benadering VS. descriptieve benadering (Sweep, 2015).
Vanuit descriptief perspectief is het gebruik van ‘me’ interessant en betekenisvol, omdat het iets zegt over taalontwikkeling.
Conclusie
Het gebruik van ‘me’ als bezittelijk voornaamwoord is geen taalverloedering, maar een voorbeeld van natuurlijke taalverandering. De context bepaalt welke vorm gepast is.
De les
Wat zegt jouw taalgevoel?
1 VWO
Taalgevoel versus taalnorm: hoe spreek jij?
Wat weet jij al over taalnormen en taalgevoel?
Hoe praten wij eigenlijk?
Het gebruik van vormen zoals 'me moeder', 'groter als zij' en 'hun hebben' komt steeds vaker voor.
Hoe vind jij dat klinken?
Discussie in groepjes van 4 leerlingen, placemat
Vind jij het erg als iemand afwijkt van de officiële taalregels?
Waarom wel of niet?
Bedenk eerst wat je zelf vindt en schrijf dit op. (2 min)
Bespreek met elkaar de uitkomsten, discussieer met elkaar. (3 min)
Schrijf samen een korte reactie over jullie bevindingen, in het midden van het placemat. (2 min)
minute
second
minute
second
Teksten bekijken en vergelijken
Lees de teksten in je boekje. Bekijk de verschillende soorten taal.
Zet de teksten op volgorde van oud naar nieuw.
Vergelijk de teksten 2 en 5, in standaardtaal en een tekst vol jongeren- of spreektaal. Wat valt je op?
De tijdlijn van taalverandering
Reflectie: je eigen taalgebruik
Hoe ga jij om met taalregels? Vind je ze belangrijk? Schrijf enkele zinnen over hoe je zelf graag praat en waarom.
Exit opdracht: taal in situaties
Koppel het juiste taalgebruik aan de situatie: formeel, informeel, school, thuis. Bespreek in groepjes welke taal je waar gebruikt.
De les
Wat zegt jouw taalgevoel?
Meenemen: wat vertel jij thuis over deze les?