Ruimtefiguren om je heen
Ruimtefiguren om je heen
Open met herkenbare voorwerpen in de klas of thuis, zoals een dobbelsteen, blikje of bal, zodat leerlingen zien dat ruimtefiguren overal voorkomen.
Lesdoel
Ik kan de namen van ruimtefiguren noemen en ik kan platte vlakken, gebogen vlakken, hoekpunten en ribben herkennen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke ruimtefiguren ken je al?
Laat leerlingen vooral losse woorden noemen, zoals namen van figuren of voorbeelden uit het dagelijks leven.
Wat is een ruimtefiguur?
Een ruimtefiguur is een vorm met inhoud.
Je kunt hem vastpakken of neerzetten.
Voorbeelden zijn een kubus, balk, cilinder, kegel en bol.
Benadruk het verschil tussen platte vormen en ruimtefiguren: een vierkant is plat, een kubus is ruimtelijk.
Namen van ruimtefiguren
Kubus
Balk
Cilinder
Kegel
Bol
Piramide
Spreek de namen hardop uit en laat leerlingen de woorden herhalen. Houd het bij herkennen en benoemen, niet bij eigenschappen tellen op deze slide.
Ruimtefiguren in het echt
Kubus: dobbelsteen
Balk: doos
Cilinder: blikje
Kegel: ijshoorntje
Bol: voetbal
Gebruik echte voorwerpen als dat kan. Een piramide is lastiger in het dagelijks leven; noem eventueel een decoratie of souvenir als extra voorbeeld.
Niet door elkaar halen
Sommige figuren lijken op elkaar.
Een kubus heeft alle zijden even lang.
Een balk niet altijd.
Een cilinder heeft twee platte cirkels.
Een bol heeft geen platte vlakken.
Veel leerlingen noemen een balk ook een kubus. Leg uit: elke kubus lijkt op een doos, maar niet elke doos is een kubus.
Welk ruimtefiguur past bij een blikje?
kegel
cilinder
kubus
bol
Controleert of leerlingen voorbeelden uit het echt koppelen aan de juiste naam van het ruimtefiguur.
Vul de woorden in
Een ruimtefiguur is een vorm met inhoud. Een dobbelsteen lijkt op een kubus en een doos lijkt op een balk.
Herhaalt de kernwoorden uit de eerste uitleg: ruimtefiguur, kubus en balk.
Platte en gebogen vlakken
Een plat vlak is recht en vlak.
Een gebogen vlak loopt rond.
Ruimtefiguren kunnen alleen platte vlakken hebben, alleen gebogen vlakken, of allebei.
Laat leerlingen met hun vinger langs een denkbeeldig vlak gaan: vlak voelt 'recht', gebogen gaat 'rond'.
Voorbeelden van vlakken
Kubus: alleen platte vlakken
Balk: alleen platte vlakken
Bol: alleen gebogen vlak
Cilinder: platte én gebogen vlakken
Kegel: platte én gebogen vlakken
Gebruik hier exact dezelfde termen steeds opnieuw: plat vlak en gebogen vlak.
Zo herken je het vlak
Een plat vlak kun je tekenen als een rechte zijde
Een gebogen vlak loopt rond
Een bol rolt rond door het gebogen vlak
Een doos staat stevig door platte vlakken
Koppel eigenschappen aan ervaring: rollen en stevig staan maken het verschil tastbaar.
Welk figuur heeft alleen een gebogen vlak?
kubus
cilinder
bol
kegel
De cilinder en kegel zijn plausibele afleiders, omdat die ook een gebogen vlak hebben, maar niet alleen een gebogen vlak.
Vul de woorden in
Een plat vlak is recht en vlak. Een gebogen vlak loopt rond. Een cilinder heeft platte én gebogen vlakken.
Laat leerlingen de woorden koppelen aan de uitleg en de voorbeelden van vlakken.
Hoekpunten en ribben
Een hoekpunt is een punt waar ribben samenkomen
Een ribbe is een lijn tussen twee vlakken
Niet elke ruimtefiguur heeft hoekpunten en ribben
Maak met je vingers een hoekpunt en trek daarna langs een denkbeeldige ribbe. Visuele ondersteuning helpt hier sterk.
Waar zie je hoekpunten?
Kubus: heeft hoekpunten en ribben
Balk: heeft hoekpunten en ribben
Piramide: heeft hoekpunten en ribben
Bol: geen hoekpunten, geen ribben
Cilinder: geen hoekpunten
Houd het eenvoudig: op VMBO basis/kader is herkennen belangrijker dan lastige uitzonderingen of formele definities.
Goed kijken naar ribben
Een ribbe is de rand waar twee vlakken bij elkaar komen.
Bij figuren met platte vlakken zie je ribben vaak duidelijk.
Bij een bol zijn er geen ribben.
Leerlingen wijzen soms een ronde rand van een cilinder aan als ribbe. Houd de focus op de eenvoudige schooldefinitie uit de les.
Alles samen
Bij een ruimtefiguur kun je letten op:
de naam
platte vlakken of gebogen vlakken
hoekpunten
ribben
Deze slide brengt de drie lesdelen samen. Laat zien dat leerlingen een figuur stap voor stap kunnen beschrijven.
Wat is een hoekpunt?
een ronde kant
een lijn op papier
een punt waar ribben samenkomen
een vlak van een figuur
Toetst de basisdefinitie van hoekpunt uit de slides over hoekpunten en ribben.
Vul de woorden in
Een ribbe is de rand tussen twee vlakken. Een kubus heeft hoekpunten en ribben. Een bol heeft geen ribben.
Controleert of leerlingen ribbe, kubus en bol goed uit elkaar houden.
Waar let jij op bij een ruimtefiguur?
Bespreek of leerlingen ten minste één van deze elementen noemen: naam van het figuur, platte of gebogen vlakken, hoekpunten, ribben.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke reacties: namen van figuren, verschil tussen platte en gebogen vlakken, hoekpunten of ribben.
Wat vond jij het lastigst?
Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen benoemen wat lastig was, bijvoorbeeld kubus en balk uit elkaar houden.
Begrippen
ruimtefiguur - een figuur met inhoud
kubus - een ruimtefiguur met alleen platte vlakken die even groot zijn
balk - een ruimtefiguur zoals een doos
cilinder - een ruimtefiguur met twee platte cirkels en een gebogen vlak
kegel - een ruimtefiguur met een platte cirkel en een punt
bol - een ronde ruimtefiguur zonder platte vlakken
piramide - een ruimtefiguur met platte vlakken en een top
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
plat vlak - een recht en vlak oppervlak
gebogen vlak - een rond lopend oppervlak
hoekpunt - een punt waar ribben samenkomen
ribbe - een rand tussen twee vlakken
Deze slide heeft geen instructies