Samen opnieuw starten

Samen opnieuw starten

1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMentorlesMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Samen opnieuw starten

Deze les is opgezet als mentorles met focus op groepsvorming in een tweede klas na de zomervakantie, met extra aandacht voor drie nieuwe leerlingen. De inhoud blijft binnen levensbeschouwing: identiteit, ontmoeting, erbij horen en omgang met elkaar.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat helpt om na de zomervakantie opnieuw een veilige en open groep te vormen.

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord past voor jou bij een fijne klasstart?

Gebruik de uitkomsten als korte opener: vraag door op woorden als veilig, gezellig, nieuw, spannend, samen of respect.

Een nieuw begin als klas

Na de zomervakantie begint een klas niet vanzelf waar die eindigde.


  • gewoontes moeten opnieuw ontstaan

  • rollen in de groep kunnen verschuiven

  • nieuwe leerlingen veranderen de dynamiek

  • een goede start helpt voor de rest van het jaar

Benadruk dat herkenning uit vorig jaar fijn is, maar dat de groep toch opnieuw gevormd wordt. Dat voorkomt dat leerlingen denken dat groepsvorming alleen nodig is in een brugklas.

Wat is groepsvorming?

Groepsvorming is het proces waarin leerlingen ontdekken:


  • hoe je met elkaar omgaat

  • wat wel en niet normaal is in de groep

  • bij wie je je veilig voelt

  • hoe iedereen een plek krijgt


In een mentorles gaat het dus niet alleen om gezelligheid, maar ook om vertrouwen en erbij horen.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom dit belangrijk is

Een sterke groep maakt verschil in het dagelijks schoolleven.


  • meer rust in de klas

  • sneller samenwerken

  • minder buitensluiten

  • meer ruimte om jezelf te zijn

Koppel dit aan levensbeschouwing: mensen hebben behoefte aan erkenning, verbondenheid en veiligheid. Dat maakt groepsvorming meer dan een praktische startactiviteit.

Bij deze klas hoort extra aandacht

Deze groep kent elkaar al deels, maar niet helemaal.


  • veel leerlingen hebben een gezamenlijke voorgeschiedenis

  • drie leerlingen starten nieuw in de klas

  • oude patronen kunnen sterk aanwezig zijn

  • daarom is bewust ruimte maken voor ontmoeting belangrijk

Noem niet te nadrukkelijk wie de nieuwe leerlingen zijn als dat ongemakkelijk voelt. Spreek liever over een klas die opnieuw samengesteld is.

Kennismaken opnieuw

Ook in een bekende klas is opnieuw kennismaken zinvol.


  • leerlingen zijn veranderd in de vakantie

  • interesses en vriendschappen kunnen verschoven zijn

  • nieuwe leerlingen krijgen zo een gelijk startpunt

  • de klas ziet elkaar weer als personen, niet alleen als vaste groep

Deze slide heeft geen instructies

Waarom begint een klas na de zomer niet vanzelf hetzelfde?

A

De rollen verschuiven

B

De regels verdwijnen

C

De mentor verandert

D

De lessen verkorten

De kern uit deze subtopic is dat gewoontes opnieuw ontstaan en rollen in de groep kunnen verschuiven, zeker met nieuwe leerlingen erbij.

Maak de uitleg compleet

Na de zomervakantie moet een klas zich vaak opnieuw vormen. Groepsvorming gaat niet alleen over gezelligheid, maar ook over vertrouwen en erbij horen. In een klas met nieuwe leerlingen is bewust ruimte voor ontmoeting daarom extra belangrijk.

Groepsvorming
vertrouwen
ontmoeting
huiswerk
controle
wedstrijd
rooster

De drie kernwoorden komen letterlijk terug in de eerste uitlegslides: groepsvorming, vertrouwen en ontmoeting.

Activiteit: terugblik en vooruitblik

Een rustige opener laat iedereen meteen meedoen.


  • iets moois uit de vakantie

  • iets waar je tegenop ziet

  • iets waar je zin in hebt dit jaar

  • iets wat anderen misschien nog niet weten

Deze activiteit is laagdrempelig en werkt goed aan het begin van de les. Je kunt mondeling in een kring doen of eerst kort laten opschrijven.

Waarom deze opener werkt

De activiteit verbindt persoonlijke ervaring met groepsvorming.


  • iedereen heeft iets in te brengen

  • verschillen en overeenkomsten worden zichtbaar

  • nieuwe leerlingen kunnen veilig instappen

  • de toon van de les wordt open en menselijk

Deze slide heeft geen instructies

Welke opener lijkt het best voor deze klas?

1

Terug- en vooruitblik

2

Stille leestijd

3

Toets bespreken

4

Huiswerk plannen

Deze slide heeft geen instructies

Waarom helpt deze opener bij groepsvorming?

Bespreek antwoorden die aansluiten bij: iedereen kan meedoen, verschillen en overeenkomsten worden zichtbaar, nieuwe leerlingen kunnen veilig instappen, open toon van de les.

Activiteit: samenwerken in duo's

Korte duo-opdrachten helpen om contact op te bouwen.


  • zoek 3 overeenkomsten

  • maak samen een top 5 van klasafspraken

  • ontwerp een symbool voor de klas

Laat duo's liefst wisselend zijn en voorkom dat alleen vrienden samen werken. Zo vergroot je contact tussen oude en nieuwe leerlingen.

Niet alleen praten, ook doen

Samenwerken werkt vaak beter dan alleen klassikaal praten.


  • leerlingen leren elkaar kennen via gedrag

  • iedereen kan bijdragen op een eigen manier

  • er ontstaat sneller gedeelde verantwoordelijkheid

  • nieuwe contacten voelen natuurlijker

Deze slide heeft geen instructies

Nieuwe leerlingen echt meenemen

Nieuwe leerlingen voelen zich sneller onderdeel van de klas als je bewust ruimte maakt.


  • vermijd binnenpretjes uit vorig jaar

  • leg routines kort uit

  • wissel vaste groepjes door

  • benoem dat iedereen opnieuw begint

Belangrijk misverstand: 'ze wennen vanzelf wel'. Juist in een klas met bestaande banden is actieve inclusie nodig.

Activiteit: klasafspraken kiezen

Laat de klas samen bepalen wat belangrijk is voor dit jaar.


  • hoe luisteren we naar elkaar?

  • hoe zorgen we dat iedereen mee kan doen?

  • wat doen we bij grapjes die kwetsen?

  • hoe spreken we elkaar aan?

Dit brengt de mentorles duidelijk in het domein van levensbeschouwing: waarden, respect, verantwoordelijkheid en samenleven.

Van afspraak naar cultuur

Een groep wordt niet veilig door regels op papier alleen.


Afspraak → herhaling → gewoonte → groepscultuur


Wat je aan het begin samen benoemt, kan later zichtbaar worden in het dagelijks gedrag.

Deze slide heeft geen instructies

Wat helpt nieuwe leerlingen het meest om mee te doen?

A

Vaste grapjes houden

B

Alles vanzelf laten gaan

C

Routines kort uitleggen

D

Vriendengroepjes laten

De foutopties sluiten aan bij misverstanden uit de slides: binnenpretjes, vaste groepjes en 'ze wennen vanzelf wel'.

Vul de stappen aan

Een veilige klas ontstaat niet alleen door regels op papier. Een afspraak moet je blijven herhalen. Door herhaling ontstaat een gewoonte, en uiteindelijk groeit dat uit tot groepscultuur.

afspraak
herhaling
groepscultuur
rooster
pauze
toetsweek
lokaal

Dit controleert de keten van slide 13: afspraak → herhaling → gewoonte → groepscultuur.

Welke klasafspraak zou nieuwe leerlingen helpen?

Zoek in antwoorden naar concrete inclusieve keuzes, zoals groepjes wisselen, uitleg geven over routines, iedereen laten spreken of kwetsende grapjes begrenzen.

Een mogelijke lesopbouw van 50 min

  • 5 min welkom en doel van de les

  • 10 min terugblik en vooruitblik

  • 15 min duo- of kleine groepsopdracht

  • 15 min klasafspraken verzamelen

  • 5 min gezamenlijke afronding

De slide geeft een haalbare opbouw zonder de les dicht te timmeren. De docent kan kiezen welke activiteit het best past bij de groep.

Waar deze les op uitkomt

Een goede eerste mentorles helpt de klas om:


  • opnieuw contact te maken

  • verschillen en nieuwe situaties te erkennen

  • samen na te denken over omgaan met elkaar

  • een basis van veiligheid voor het schooljaar te leggen

Deze slide heeft geen instructies

Eén woord: wat neem je mee uit deze mentorles?

Laat leerlingen kort toelichten waarom zij juist dat woord kiezen.

Wat uit deze les helpt jou het meest in de klas?

Laat antwoorden gaan over het leerproces: bijvoorbeeld samenwerken, praten in duo’s, klasafspraken maken, of luisteren naar elkaar.

Wat heeft deze klas nog nodig om veilig te voelen?

Gebruik dit als afsluiting om zicht te krijgen op behoeften in de groep aan het begin van het schooljaar.

Begrippen

groepsvorming - het proces waarin een klas leert hoe leerlingen met elkaar omgaan

groepsdynamiek - de manier waarop gedrag en verhoudingen in een groep werken

veiligheid - het gevoel dat je erbij hoort en jezelf kunt uiten zonder angst

verbondenheid - het ervaren dat je deel bent van de groep

inclusie - bewust zorgen dat iedereen mee kan doen en meetelt

klasafspraken - gezamenlijk gekozen regels en verwachtingen voor omgang

groepscultuur - gewoontes en normen die in een klas vanzelfsprekend worden

Deze slide heeft geen instructies