Introductie aardrijkskunde brugklas
Aardrijkskunde dit jaar
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Aardrijkskunde dit jaar
Open met het idee dat aardrijkskunde gaat over plaatsen, verschillen tussen gebieden en de relatie tussen mens en natuur.
Praktische info
Deze slide heeft geen instructies
Wie ben ik?
Mevrouw Pluijmaekers
m.pluijmaekers@stichtinglvo.nl
Deze slide heeft geen instructies
Hoe werken we dit jaar?
Bij aardrijkskunde wordt de studiewijzer intensief gebruikt.
Hier vind je:
lesstof
huiswerk
opdrachten
nakijkvellen
link naar PPP of LessonUp
Toetsen met de bijbehorende toetsstof
Ben je er een les niet dan kun je wel zien wat je hebt gemist en het huiswerk bijhouden.
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb je iedere les nodig
Leerboek
Werkboek
Laptop (opgeladen)
Basisboek is aanwezig op school en kun je hier lenen als je nodig hebt.
Deze slide heeft geen instructies
Leerboek
Werkboek
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan uitleggen welke onderwerpen we dit jaar bij aardrijkskunde behandelen en hoe je daarbij leert kijken naar gebieden, natuur en mensen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij aardrijkskunde?
Gebruik de uitkomsten om voorkennis op te halen. Verwachte richtingen: kaarten, landen, klimaat, natuur, steden, mensen, aarde.
Wat is aardrijkskunde?
Je onderzoekt plaatsen en gebieden op aarde
Je kijkt naar natuur én mensen
Je vergelijkt gebieden met elkaar
Je leert waarom plekken van elkaar verschillen
Leg uit dat aardrijkskunde niet alleen topografie is, maar ook gaat over samenhangen: klimaat, landschap, bevolking, economie en ruimtegebruik.
Hoe werk je bij aardrijkskunde?
Bij aardrijkskunde gebruik je aardrijkskundige werkwijzen en vaardigheden. Je leest kaarten, bekijkt gebieden op verschillende schaalniveaus en zoekt verbanden tussen verschijnselen. Zo leer je niet alleen wat ergens is, maar ook waarom dat daar zo is.
Noem voorbeelden zoals kaartlezen, atlasgebruik, vergelijken, beschrijven en verklaren.
Australië als startgebied
Je begint het jaar met Australië
Dat gebied is handig om basisvaardigheden te oefenen
Je maakt kennis met kaarten, schaal en gebiedskenmerken
Australië functioneert hier als eerste casus om de basis van het vak zichtbaar te maken.
Australië: leren kijken als aardrijkskundige
Werken met kaarten en atlas
Gebieden beschrijven en vergelijken
Natuur en mens in samenhang bekijken
Belangrijke kenmerken van een gebied herkennen
Houd het algemeen: het gaat in deze introductieles om wat leerlingen daar gaan doen, niet om alle inhoud van Australië zelf.
Australië: aardrijkskundig beeld
Australië wordt bekeken als gebied op aarde
Je let op ligging, landschap en bewoning
Zo bouw je een eerste aardrijkskundig beeld op
Je kunt noemen dat een aardrijkskundig beeld bestaat uit ligging, natuur, bevolking en gebruik van de ruimte.
Wat leer je als aardrijkskundige vaardigheid gebruiken?
Kaarten lezen
Verhalen schrijven
Proeven doen
Woorden spellen
Sluit aan bij slides 3-6: kaartlezen, atlasgebruik, vergelijken en verbanden zoeken.
Australië en aardrijkskunde
Bij aardrijkskunde werk je met kaarten en een atlas. In Australië let je op ligging, landschap en bewoning. Zo maak je een eerste aardrijkskundig beeld.
De kernwoorden komen letterlijk uit slides 5 en 6.
Grote natuurlandschappen op aarde
Daarna zoom je uit naar de aarde als geheel. Je leert dat de wereld is in te delen in landschapszones en klimaatgebieden. Daarbij onderzoek je ook waar mensen goed kunnen wonen en waar dat moeilijker is.
Maak het verschil duidelijk tussen een landschap en een klimaat, zonder al diep de definities in te gaan.
Wat vergelijk je dan?
tropisch gebied
droge gebieden
gematigde gebieden
koude gebieden
warm of koud
nat of droog
seizoensverschillen
invloed op natuur en mens
Landschapszones
Klimaatgebieden
De precieze indelingen volgen later in het jaar; nu gaat het om het idee dat aarde patronen en zones heeft.
Bewoonbaarheid van gebieden
Niet elke plek is even goed bewoonbaar
Klimaat en landschap beïnvloeden het dagelijks leven
Mensen passen zich aan hun omgeving aan
Gebruik voorbeelden als droogte, kou, reliëf of juist vruchtbare gebieden.
Waardoor verschilt de bewoonbaarheid van gebieden?
Door vlag en taal
Door klimaat en landschap
Door seizoen en tijd
Door zee en haven
Gebaseerd op slides 7-9: klimaat en landschap beïnvloeden hoe goed mensen ergens kunnen wonen.
Zones en bewoonbaarheid
De aarde kun je indelen in landschapszones en klimaatgebieden. Niet elke plek is even goed bewoonbaar. Mensen passen zich aan hun omgeving aan.
Controleer of leerlingen het verschil tussen indelen van gebieden en wonen in gebieden begrijpen.
Natuurrampen in Japan
In Japan onderzoek je hoe natuurkrachten grote invloed hebben op het leven van mensen. Je leert over platentektoniek, aardbevingen, tsunami's, vulkanisme en tropische stormen. Ook kijk je naar de vraag hoe een land zich daarop voorbereidt.
Benadruk de combinatie van fysische geografie en menselijke reactie daarop.
Japan en platentektoniek
Japan ligt in een actief gebied van aardplaten
Daardoor komen aardbevingen en vulkanen daar vaker voor
Soms ontstaan ook tsunami's
Houd het eenvoudig voor brugklasniveau: beweging van platen veroorzaakt spanning en natuurgeweld.
Gevaren uit de natuur
Aardbevingen, tsunami's, vulkanisme en tropische stormen zijn verschillende soorten natuurrisico's. In Japan zie je goed dat één gebied met meerdere gevaren tegelijk te maken kan hebben. Dat maakt de inrichting van het land extra belangrijk.
Introduceer impliciet het idee hazard zonder de les al te technisch te maken.
Hazard management
Maatregelen om schade en slachtoffers te beperken
Bijvoorbeeld waarschuwen, bouwen en voorbereiden
Mensen en overheid proberen risico's te verkleinen
Verbind aan aardrijkskunde: hoe een samenleving haar ruimte inricht in een gevaarlijk gebied.
Waarom komen in Japan vaak aardbevingen voor?
Door veel regen
Door hoge bergen
Door aardplaten
Door sterke wind
De foutopties horen wel bij natuurverschijnselen, maar niet bij de oorzaak van aardbevingen in Japan.
Japan en risico's
Japan ligt in een actief gebied van aardplaten. Daardoor komen aardbevingen en vulkanen vaker voor. Met hazard management probeer je schade en slachtoffers te beperken.
Laat leerlingen zien dat oorzaak, gevolg en aanpak hier samenkomen.
Noem één maatregel tegen natuurrisico's in Japan.
Bespreek voorbeelden als waarschuwen, stevig bouwen, evacueren en oefenen. Antwoorden hoeven niet exact hetzelfde te zijn.
Indonesië in Zuidoost-Azië
Daarna kijk je naar Indonesië. Dit land laat zien hoe cultuur, bevolking, staat, economie en verstedelijking samenhangen. Je onderzoekt hoe een groot land zich ontwikkelt en hoe mensen daar leven.
Leg uit dat Indonesië een voorbeeld is van een land in Zuidoost-Azië waar veel aardrijkskundige thema's samenkomen.
Cultuur, volk en staat
Staat
één land met bestuur
samenleven in één politieke eenheid
omgaan met regionale verschillen
Cultuur en volk
grote verschillen tussen groepen
talen en tradities
divers land
Maak duidelijk dat aardrijkskunde ook kijkt naar identiteit en ruimtelijke spreiding van bevolkingsgroepen.
Economische ontwikkeling
Je onderzoekt hoe Indonesië economisch verandert
Ontwikkeling is niet overal gelijk
Werk, productie en welvaart verschillen per gebied
Blijf op hoofdlijnen; de specifieke economische sectoren kunnen later in de lessen aan bod komen.
Verstedelijking
Verstedelijking betekent dat steden groeien en belangrijker worden. In Indonesië kijk je naar de gevolgen daarvan voor wonen, werken en verkeer. Zo zie je hoe ruimtelijke veranderingen invloed hebben op het dagelijks leven.
Verbind aan kaartbeelden en contrast stad-platteland.
Wat betekent verstedelijking?
Groei van steden
Krimp van dorpen
Meer landbouw
Minder verkeer
Sluit aan bij slide 17.
Indonesië onderzoeken
In Indonesië kijk je naar cultuur, bevolking en staat. Je onderzoekt ook economische ontwikkeling. Door verstedelijking groeien steden en verandert het dagelijks leven.
Echoot de hoofdthema's van slides 14-17.
Europa: klimaat en landschap
In Europa vergelijk je verschillende klimaten
Je bekijkt ook verschillende landschappen
Daarna onderzoek je klimaatverandering
Dit onderdeel bouwt voort op eerdere kennis over landschapszones en klimaatgebieden op aarde.
Klimaten in Europa
Europa heeft niet overal hetzelfde klimaat. Ligging, afstand tot zee en breedteligging zorgen voor verschillen tussen gebieden. Die verschillen hebben invloed op natuur, landbouw en wonen.
Noem eventueel dat leerlingen later klimaatgrafieken leren lezen.
Landschappen in Europa
Bergen, vlaktes, kusten en rivieren
Natuur en mens vormen samen het landschap
Landschappen verschillen per regio
Leg uit dat landschappen natuurlijke én menselijke kenmerken hebben.
Klimaatverandering
Bij dit onderwerp kijk je hoe het klimaat verandert en wat dat betekent voor Europa. Je leert letten op gevolgen voor natuur, water en mensen. Zo zie je dat aardrijkskunde ook gaat over veranderingen in de tijd.
Houd het op inleidend niveau; details over oorzaken en gevolgen komen in de vaklessen zelf.
Waardoor verschillen klimaten in Europa?
Ligging en zee
Taal en bestuur
Handel en haven
Bos en rivier
Op slide 19 staan ligging, afstand tot zee en breedteligging centraal.
Europa: klimaat en landschap
In Europa vergelijk je verschillende klimaten en landschappen. Je let op gevolgen voor natuur, water en mensen. Zo onderzoek je ook klimaatverandering.
Controleert de kern van slides 18-21.
Je eigen omgeving in beeld
Aardrijkskunde gaat niet alleen over verre gebieden. Je onderzoekt ook je eigen omgeving. Daarbij kijk je naar woningkenmerken, bewonerskenmerken en het verschil tussen stad en platteland.
Dit is een mooie brug naar de leefwereld van leerlingen en laat zien dat aardrijkskunde dichtbij begint.
Buurtprofiel maken
Woningkenmerken
leeftijdsgroepen
huishoudens
herkomst
verschillen tussen buurten
Bewonerskenmerken
soorten huizen
dichtheid van bebouwing
oud of nieuw
voorzieningen in de buurt
Leg uit dat een buurtprofiel helpt om een gebied systematisch te beschrijven.
Slide heading
Slide text
Deze slide heeft geen instructies
Stad en platteland
Stad en platteland verschillen in bebouwing, voorzieningen, drukte en ruimtegebruik. Door die verschillen te vergelijken leer je beter kijken naar je eigen woonomgeving. Zo gebruik je aardrijkskunde op een plek die je al kent.
Slide 24 is bewust een visuele overgang naar de vergelijking stad-platteland.
Waar let je op in een buurtprofiel?
Wind en neerslag
Huizen en bewoners
Vulkanen en platen
Export en handel
Gebaseerd op slides 22 en 23.
Wat zie jij het duidelijkst als verschil tussen stad en platteland?
Bebouwing
Voorzieningen
Drukte
Ruimtegebruik
Deze slide heeft geen instructies
Brazilië: reus van Zuid-Amerika
Tot slot bestudeer je Brazilië
Een groot land met veel inwoners en grote verschillen
Hier komen bevolking, ontwikkeling en ongelijkheid samen
Sluit aan bij eerdere thema's: bevolking, economie en ruimtegebruik.
Bevolkingsontwikkeling
Je kijkt hoe de bevolking van Brazilië zich ontwikkelt en verspreidt. Daarbij let je op groei, verdeling en veranderingen in de bevolking. Dat helpt om verschillen tussen gebieden te begrijpen.
Bevolkingsontwikkeling kan later worden verbonden aan verstedelijking en regionale verschillen.
Globalisering en ontwikkeling
Brazilië is verbonden met de wereldeconomie
Je onderzoekt ontwikkeling en internationale relaties
Niet elk gebied profiteert op dezelfde manier
Maak duidelijk dat globalisering ruimtelijke gevolgen heeft binnen een land.
Ruimtelijke en sociale ongelijkheid
In Brazilië zie je dat verschillen tussen gebieden en tussen groepen mensen groot kunnen zijn. Aardrijkskunde helpt om te begrijpen waar die verschillen zichtbaar zijn en welke gevolgen ze hebben. Daarmee rond je het jaar af met een belangrijk wereldthema.
Verbind ruimtelijke ongelijkheid aan kaarten en sociale ongelijkheid aan leefomstandigheden, zonder te diep in cijfers te gaan.
Welk thema hoort bij Brazilië in deze les?
Hazard management
Ruimtelijke ongelijkheid
Klimaatgrafieken
Buurtprofiel
De distractors komen uit andere subtopics van de les.
Brazilië als slotonderwerp
In Brazilië kijk je naar bevolkingsontwikkeling, globalisering en ontwikkeling. Ook onderzoek je ruimtelijke en sociale ongelijkheid. Zo begrijp je verschillen tussen gebieden beter.
Laat leerlingen de drie hoofdlijnen van het Brazilië-blok verbinden.
Wat is één ding dat je uit deze les onthoudt?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht of onderwerp noemen dat is blijven hangen.
Welk onderwerp leek jou het interessantst?
Reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden: kaarten, voorbeelden, vergelijken, bekende plek, beelden.
Welk deel van aardrijkskunde lijkt nu nog lastig?
Gebruik dit om te zien waar extra uitleg nodig is in volgende lessen.
Begrippenlijst
aardrijkskunde - vak waarin je plaatsen, gebieden en verbanden op aarde bestudeert
gebied - deel van de aarde met bepaalde kenmerken
landschap - zichtbaar gebied met natuurlijke en menselijke kenmerken
klimaat - gemiddeld weer in een gebied over een lange tijd
landschapszone - groot gebied op aarde met vergelijkbare natuurkenmerken
bewoonbaarheid - mate waarin een gebied geschikt is om te wonen
platentektoniek - beweging van aardplaten
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
aardbeving - trilling van de aardkorst door beweging in de aarde
tsunami - hoge zeegolf die vaak ontstaat door een aardbeving onder zee
vulkanisme - verschijnselen die te maken hebben met vulkanen en magma
hazard management - maatregelen om schade door natuurrampen te beperken
verstedelijking - groei van steden en het groter belang van stedelijke gebieden
globalisering - steeds sterkere verbondenheid tussen gebieden op aarde
ongelijkheid - verschil in kansen, welvaart of omstandigheden
Deze slide heeft geen instructies
