Les 7: Verlichting

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Welkom H4E!

• Ga zitten volgens de plattegrond.

• Pak je spullen erbij: leesboek, etui en schrift. 

• Oortjes uit en in de tas.

Nederlands havo 4

De vorige les heb je het korte verhaal 'Dilemma' van Özcan Akyol gelezen. Bespreek in tweetallen wat de titel met het verhaal te maken heeft.

Startopdracht

3

minute

00

second

add30s

'Heel de klas leest'

Dilemma

• We lezen het korte verhaal 'Dilemma'.

• Pas de theorie toe.

  • Personages: hoofdpersonage vs. bijpersonage

  • Personages: karakter, type en karikatuur

  • Setting: tijd, ruimte, omstandigheden

  • Tijd: chronologisch of niet-chronologisch (terugverwijzing/vooruitwijzing, flashback/flashforward)

  • Tijd: versnelling, vertraging, tijdsprong

  • Titel

Bontekoe

Antwoorden Bontekoe

1. ons te machtig werd= we het niet meer aankonden; beraadslagen=overleggen; noch = ook niet; schaamdeel=gedeelte van het lichaam waar geslachtsdeel zit.

2. uitbeelding= een beeld dat van iets gemaakt is of bestaat; voorstelling= idee dat je over iets of iemand hebt; achterliggende werkelijkheid= niet het woord of beeld waarmee die werkelijkheid wordt uitgebeeld, maar de werkelijkheid zelf.

3. hier maken de leerlingen een zo volledig mogelijke lijst van alle woorden die Bontekoe gebruikt voor zijn bemanningsleden en voor de inwoners van het eiland: van hun uiterlijk, gedrag, geluiden etc.

Antwoorden Bontekoe

4. De woorden die Bontekoe voor de anderen gebruikt, maken van de bemanning verstandige mensen (ze overleggen, beraadslagen, denken na over wat ze doen. Ze voeren wat ze doen ook nauwkeurig uit: bekijken de koers, het landschap etc. Het beeld van de bemanning is dus dat ze weldenkend zijn. De eilanders brengen zaken naar de zeelieden toe (zijn dus dienend). Ze maken geluiden als beesten (zijn dus dierlijk). Ze drinken zonder dat ze idee hebben hoe een beker/schaal te gebruiken (zijn dus onbeschaafd), en doen wilde dingen als ze gedronken hebben (zijn dus ongeremd). Ze dansen als ze muziek horen (ook dat is ongeremd), en blijken niet de god van de zeelieden te kennen (zijn dus onwetend). In deze passages beschrijft Bontekoe zijn eigen bemanningsleden vrijwel niet, maar hij suggereert wel dat er contrast is: het valt hem op dat de eilanders dienend, dierlijk, onbeschaafd, ongeremd en onwetend zijn.

Antwoorden Bontekoe

5. Daarmee blijft hij binnen het beeld dat men toen van de Ander in het Oosten had: omdat die Ander minder beschaafd was, was het begrijpelijk dat de Ander de westerling diende. Dat de Ander de ware God niet kende, werd ook vaak aangehaald als verklaring/reden voor deze manier van kijken.

6. In die advertentie zie je veel terug. Bijvoorbeeld: de westerling is de buitenstaander die op bezoek komt bij de Ander, de Ander is druk in de weer om eten te maken voor de westerling, en de westerling becommentarieert het doen en laten van de Ander zonder werkelijk met ze in gesprek te gaan.

Deze les

• Je kunt de hoofdlijnen schetsen van de literatuur in de verlichting.

Periodes

middeleeuwen (500-1500)

renaissance (1500-1700)

verlichting (1700-1800)

romantiek en realisme (1800-1900)

verlichting (1700 - 1800)

• 18e eeuw: wordt ook wel eeuw van de rede genoemd 

• groot vertrouwen in het vermogen van mensen om zelfstandig na te denken 

• verbetering mogelijk voor samenleving én individu 

• opvoeding van kinderen 

• vrijheid, gelijkheid en broederschap 

verlichting (1700 - 1800)

• de tijd van pruiken en revoluties

• belangrijkste gebeurtenis van de 18e eeuw: Franse Revolutie 

• absolutisme: overblijfsel van de middeleeuwse standenmaatschappij

verlichting (1700 - 1800)

• de tijd van pruiken en revoluties

• belangrijkste gebeurtenis van de 18e eeuw: Franse Revolutie 

• absolutisme: overblijfsel van de middeleeuwse standenmaatschappij

• In Nederland rond 1780 ook verzet

• Van de welvaart niks meer over: oorlog verloren, werkloosheid, armoede, regenten corrupt

• schuld van stadhouder Willem V?

• patriotten vs. orangisten

verlichting (1700 - 1800)

• 1795: Bataafse Republiek gesticht: grondwet, algemeen mannenkiesrecht, nationaal en democratisch gekozen parlement

• ook in de wetenschap veel ontdekkingen: stoommachine, vaccinaties, experimenten elektriciteit

• het was dus mogelijk om zelf kennis te verwerven door onderzoek en logisch denken!

• niet langer alleen de bijbel bron van kennis en waarheid

verlichting (1700 - 1800)

Onderwijs

• onderwijs en opvoeding speelden een grote rol

• kinderboeken hadden opvoedkundig karakter

Pruimenboom

Opdracht

• Neem blz. 247 t/m 249 door.

• Maak opdr. 1 en opdr. 2 (6.5.1. opvoeding)

15

minute

00

second

add30s

Huiswerk

Vrijdag 28 november:

• Opdr. 1 en 2 af (blz. 248/249)