Geluid
1 Geluid maken en horen
Geluid
1 Geluid maken en horen
1.1 Geluidsbronnen
1.1 Je kunt een aantal geluidsbronnen noemen.
1.2 Je kunt uitleggen hoe het geluid van een luidspreker zich verspreidt tot je oren het geluid opvangen.
1.3 Je kunt uitleggen wat een tussenstof is.
1.4 Je kunt beschrijven hoe je geluid hoort.
Introductie
In de natuur kun je allerlei geluiden horen, bijvoorbeeld het rommelen van de donder, het ruisen van de zee en het fluiten van vogels. Ook mensen veroorzaken geluid. Ze praten, zingen, schreeuwen, maken muziek, rijden in auto’s, steken vuurwerk af enzovoort.
Leerdoelen
Een voorwerp dat geluid maakt, noem je een geluidsbron. Veel geluidsbronnen zijn door mensen gemaakt, bijvoorbeeld muziekinstrumenten, machines, motoren en luidsprekers (afbeelding 1).
Afbeelding 1: Bij deze geluidsbox zijn twee luidsprekers ingebouwd.
Trillingen
Geluid ontstaat als een geluidsbron trillingen veroorzaakt.
• Bij je stem zijn het de stembanden die trillen.
• Bij een luidspreker is het de conus die trilt.
• Bij een gitaar zijn het de snaren die trillen.
Die trilling hoor je als geluid, doordat de trilling zich vanaf de geluidsbron naar je oren verplaatst. Die verplaatsing kun je vergelijken met de rimpeling in het water als je er een steentje in gooit. De plons is daarbij te vergelijken met de geluidsbron. De rimpeling in het water is het geluid dat zich verplaatst.
Welk voorwerp is geen geluidsbron?
Een deurbel
Een gitaar
Een motor
Een oor
1.2 Van de geluidsbron naar je oren
In afbeelding 2 is getekend hoe het geluid van een luidspreker zich verspreidt. De conus van de luidspreker beweegt snel heen en weer. Als de conus naar buiten gaat, wordt de lucht rond de conus een klein beetje samengeperst. Als de conus naar binnen gaat, wordt de lucht iets ‘verdund’. Daardoor verandert de luchtdruk steeds een klein beetje en gaat de lucht in alle richtingen trillen.
Afbeelding 2: Een luidspreker veroorzaakt trillingen in de lucht.
De tussenstof
Je kunt een geluid alleen horen als er een tussenstof is: een stof waardoor de trillingen zich kunnen verplaatsen van de geluidsbron naar je oren. Meestal is lucht de tussenstof. Maar geluid kan zich ook verplaatsen door een vloeistof of een vaste stof (zoals metaal). Het geluid van je stem hoor je bijvoorbeeld niet alleen ‘buitenom’ (via de lucht), maar ook ‘binnendoor’ (via de botten van je schedel).
De geluidssnelheid
Geluid heeft tijd nodig om zich door een stof te verplaatsen. Je merkt dit bijvoorbeeld als het onweert. Het licht van de bliksem gaat veel sneller dan het geluid. Daardoor hoor je de donder pas als je de bliksem al gezien hebt. Hoe snel het geluid zich verplaatst, verschilt van stof tot stof. De geluidssnelheid in lucht is ongeveer 340 meter per seconde (ongeveer 1225 km/h).
Geluid horen
In afbeelding 3 is het binnenste van een oor getekend. Als geluidstrillingen het oor bereiken, gaat het trommelvlies ook trillen.
• Het trommelvlies beweegt naar buiten als de luchtdruk bij A lager wordt.
• Het trommelvlies beweegt naar binnen als de luchtdruk bij A hoger wordt.
Op die manier trilt het trommelvlies mee met de trillingen in de lucht. Zintuigcellen nemen deze beweging waar en geven dat door aan de hersenen.
Afbeelding 3: Het inwendige van je oor.
Een geluidsbron
Is een stof waardoor trillingen zich verplaatsen
Veroorzaakt trillingen in de lucht
Vangt trillingen van lucht op
Zet trillende lucht om in geluid
Is de uitspraak waar of onwaar?
Waar
Niet waar
Een luidspreker is een geluidsbron.
Een kettingzaag is een geluidsbron.
Als de conus van een luidspreker naar buiten gaat, wordt de lucht rond de conus:
Een klein beetje verdund
Heel erg verdund
Een klein beetje samengeperst
Heel erg samengeperst
Geluid
Geluid ontstaat door de trillingen van een geluidsbron.
Door beweging van de conus van een luidspreker verandert de luchtdruk een klein beetje.
Geluid kan zich door lucht verplaatsen, maar ook door een vloeistof en een vaste stof.
In lucht heeft het geluid een snelheid van ongeveer 340 m/s.
Bij een onweer zie je eerst de bliksem. Het geluid hoor je later. Dat komt doordat licht sneller gaat dan geluid
Wat trilt er heen en weer,
in een luidspreker waar geluid uit komt?
Wat trilt er heen en weer,
aan een gitaar waarop wordt gespeeld?
Wat trilt er heen en weer, in je keel als je praat?
Vier muzikanten met hun muziekinstrumenten.
Gebruik deze afbeelding bij de vraag op de volgende slide
Invuloefening
Ferdi brengt de snaren van zijn contrabas in trilling met zijn vingers.
Juan brengt het trommelvel van zijn bongo’s in trilling met zijn handen .
Bridget brengt de snaren van haar viool in trilling met een strijkstok .
Imre brengt de snaren van zijn cymbalon in trilling met hamertjes.