Open met het idee dat AI handig kan zijn, maar dat je in zorg en welzijn altijd moet letten op veiligheid, privacy en eigen verantwoordelijkheid.
Welke les heb je de vorige keer geleerd?
AI is altijd betrouwbaar
Google heeft altijd gelijk want hij vergelijkt verschillende bronnen
Je moet informatie altijd controleren
TikTok is een betrouwbare bron
Deze slide heeft geen instructies
Wat is op stage meestal je beste eerste stap als je iets niet weet?
AI vragen
Begeleider vragen
Zelf gokken
Niets doen
Sluit aan op slides 2 en 3: AI is niet altijd de eerste stap. Professioneel handelen begint bij begeleiding en de werkwijze van de organisatie.
Sleepvraag
Mag wel
Mag niet
Voeg tekst toe
Voeg tekst toe
Voeg tekst toe
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet je al over AI?
AI kan snel antwoorden geven, teksten maken en ideeën voorstellen.
In zorg en welzijn is dat niet genoeg: je moet informatie controleren en altijd nadenken of iets veilig en toegestaan is.
Verbind met de vorige les: AI is niet automatisch betrouwbaar. Leg de link naar stage en werkpraktijk.
AI op stage: eerste reactie
Als je iets niet weet tijdens stage, is AI niet altijd de beste eerste stap.
Vaak begin je met:
je begeleider vragen
de werkwijze van de organisatie volgen
informatie controleren in betrouwbare bronnen
Benadruk dat professionele verantwoordelijkheid voorop staat. AI kan soms ondersteunen, maar vervangt geen begeleiding of protocol.
Wanneer kan AI helpen?
AI mag alleen als hulpmiddel worden gebruikt bij veilige, algemene taken.
Voorbeelden:
ideeën vragen voor een activiteit
een algemene tekst of uitleg verduidelijken
een recept of planning extra laten controleren zonder persoonsgegevens
inspiratie opdoen voor een spel of daginvulling
Maak duidelijk dat 'helpen' iets anders is dan 'beslissen'. AI ondersteunt, maar de zorgprofessional blijft verantwoordelijk.
Wanneer mag AI niet?
AI mag niet gebruikt worden als privacy, veiligheid of professionele verantwoordelijkheid in gevaar komt.
Voorbeelden:
naam van een cliënt invoeren
medische gegevens delen
foto van een cliënt uploaden
AI laten beslissen over zorg of medicatie
een verslag laten maken alsof jij het zelf hebt geschreven
Noem dat dit niet alleen onveilig kan zijn, maar ook onprofessioneel en soms in strijd met regels van school of stageplek.
AI als hulpmiddel
AI mag alleen helpen bij algemene taken zonder persoonsgegevens. Bij twijfel vraag je je begeleider en laat je AI niet beslissen over zorg of medicatie.
Deze invuloefening vat de kern van slides 3 t/m 5 samen: AI ondersteunt alleen bij veilige, algemene taken en neemt geen professionele beslissingen over.
Privacy in de zorg
Privacy betekent dat persoonlijke gegevens van cliënten beschermd blijven.
In de zorg gaat het extra snel mis, omdat namen, foto’s en medische informatie heel gevoelig zijn.
Gebruik eenvoudige voorbeelden: naam, geboortedatum, foto, dossierinformatie, medicatie, diagnose.
Wat zijn persoonsgegevens?
Persoonsgegevens zijn gegevens waarmee iemand te herkennen is.
Denk aan:
naam of adres
geboortedatum
foto of video
medische gegevens
informatie over gedrag, gezondheid of zorgsituatie
Leg uit dat ook een combinatie van kleine gegevens iemand herkenbaar kan maken.
Waarom geen foto uploaden?
Een foto van een cliënt delen met AI is niet veilig.
Een foto kan iemand herkenbaar maken en bevat vaak meer informatie dan je denkt, zoals gezicht, omgeving of medische situatie.
Sluit aan op het voorbeeld uit de input: een foto tijdens stage hoort niet in ChatGPT. Ook wondfoto's vallen hieronder.
Verantwoord omgaan met AI
Veilig gebruik betekent dat je steeds drie dingen afweegt:
Is het nodig?
Is het veilig?
Mag het volgens de regels?
Als één antwoord nee is, gebruik je AI niet.
Dit is het kernkader van de les. Gebruik het straks opnieuw bij de casussen.
Waarom mag je geen foto van een cliënt uploaden?
Te groot bestand
Niet nodig op stage
Privacyrisico
Slechte kwaliteit
De juiste reden is privacy: een cliënt kan herkenbaar zijn en een foto bevat vaak gevoelige informatie. De andere opties zijn afleiders, maar missen de kern.
Drie vragen voor veilig gebruik
Voor veilig AI-gebruik stel je jezelf steeds drie vragen. Is het nodig? Is het veilig? En mag het volgens de regels? Als één antwoord nee is, gebruik je AI niet.
Echoot precies het afwegingskader van slide 9. Laat leerlingen dit schema straks toepassen in de casussen.
Casus: medicatieadvies van AI
Een cliënt zegt: 'Ik heb ChatGPT gevraagd welke medicijnen ik moet nemen.'
Als toekomstig zorgprofessional:
neem je dit serieus
geef je niet zelf zomaar advies
verwijs je naar een bevoegde professional
vertrouw je niet alleen op AI-uitkomsten
Benadruk dat medicatieadvies niet door AI of door een leerling op stage mag worden overgenomen. Veilig doorverwijzen is hier de juiste professionele houding.
Casus: een verslag laten schrijven
AI kan helpen bij taal, structuur of ideeën, maar een verslag moet van jou blijven.
Niet verantwoord:
AI jouw werk laten doen
iets inleveren dat je zelf niet begrijpt
onjuiste informatie overnemen zonder controle
Verbind dit aan beroepshouding en eerlijk werken. Laat zien dat ondersteuning bij formuleren iets anders is dan uitbesteden.
Casus: foto van een wond
Een foto van een wond uploaden naar een algemene AI-tool mag niet.
Redenen:
medische informatie is gevoelig
de cliënt is mogelijk herkenbaar
je weet niet wat er met de afbeelding gebeurt
dit past niet bij veilig omgaan met privacy
Noem dat ook zonder naam een wondfoto vaak nog steeds privacygevoelig is.
Casus: ideeën voor een activiteit
Voor algemene ideeën mag AI soms wel helpen.
Bijvoorbeeld voor:
een spelletje in het verzorgingshuis
creatieve activiteiten
aangepaste daginvulling voor een groep
Voorwaarde: je deelt geen persoonsgegevens.
Dit is een bewust positief voorbeeld: AI kan nuttig zijn zolang de vraag algemeen blijft.
Casus: cliënt opzoeken of ziekte opzoeken
Een cliënt opzoeken in AI mag niet als je daarvoor persoonsgegevens gebruikt.
Een onbekende ziekte of term kun je wel algemeen opzoeken, maar dan:
zonder cliëntgegevens
in betrouwbare bronnen
en zo nodig met hulp van je begeleider
Maak onderscheid tussen algemene kennis zoeken en informatie over een echte cliënt invoeren.
De belangrijkste regels voor AI
De kernregels in zorg en welzijn zijn:
controleer informatie
gebruik AI als hulpmiddel
deel geen persoonsgegevens
vraag hulp bij twijfel
blijf zelf nadenken
volg de regels van school en stageplek
Zet deze regels neer als praktische beroepsregels voor nu én later.
Van handig naar verantwoord
AI is handig → maar niet altijd geschikt.
Privacy is belangrijk → dus geen namen, foto’s of medische gegevens delen.
AI kan ondersteunen → maar jij blijft verantwoordelijk voor wat je doet en zegt.
Gebruik de pijlen hier echt als samenvattende oorzaak-gevolgketen van de les.
Welke situatie is verantwoord AI-gebruik?
Wondfoto uploaden
Medicatie laten kiezen
Cliëntnaam invoeren
Activiteitideeën vragen
Toetst of leerlingen het verschil zien tussen algemene ondersteuning en privacygevoelige of risicovolle toepassingen uit de casussen.
Welke AI-regel vind jij het belangrijkst op stage?
Bespreek of het antwoord de drie kernpunten gebruikt: geen persoonsgegevens delen, informatie controleren en bij twijfel hulp vragen. Laat leerlingen hun keuze motiveren met de casussen uit slides 10 t/m 15.
Samenvatting
Als toekomstig zorgprofessional gebruik je AI alleen op een veilige en verantwoorde manier.
Dat betekent:
alleen voor algemene ondersteuning
nooit met cliëntgegevens
altijd informatie controleren
en hulp vragen als je twijfelt
Laat hier de centrale vraag landen: wanneer mag AI wel en niet? Wel bij algemene, veilige hulp; niet bij privacygevoelige of risicovolle situaties.
Wat ga jij vanaf nu anders doen met AI?
Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen concreet noemen wat ze meenemen naar stage, werk of schoolopdrachten.
Welk onderdeel van deze les hielp jou het meest?
Reflectievraag over het leerproces. Mogelijke aanknopingspunten: casussen, privacyvoorbeelden, de drie controlevragen of de kernregels.
Begrippenlijst
AI - digitale technologie die teksten, ideeën of antwoorden kan maken
toekomstig zorgprofessional - iemand die leert werken in zorg en welzijn
privacy - bescherming van persoonlijke informatie
persoonsgegevens - gegevens waarmee iemand herkenbaar is
medische gegevens - informatie over gezondheid, ziekte of behandeling
betrouwbare bron - bron waarvan je de informatie kunt vertrouwen en controleren
begeleider - persoon op stage of werk die jou ondersteunt en aanstuurt
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
hulpmiddel - iets dat ondersteunt, maar niet voor jou beslist
verantwoord gebruik - AI gebruiken op een manier die veilig en passend is
controleren - nagaan of informatie klopt
algemene vraag - vraag zonder namen, dossiers of andere cliëntinformatie
cliëntgegevens - persoonlijke en zorginhoudelijke informatie van een cliënt
stageplek - de organisatie waar je praktijkervaring opdoet
professionele verantwoordelijkheid - zelf verantwoordelijk zijn voor je handelen in de zorg
Deze slide heeft geen instructies