Werken in een team 3.1 lesweek 4: de Axenroos in sociale situaties

• newEditor
• Pedagogisch werk
• MBO
• Studiejaar 3

Werken in een team op je stage lesweek 4: Axenroos

Open de les vanuit de praktijk van BPV: studenten functioneren niet alleen, maar altijd binnen een team en een organisatiestructuur. Leg de koppeling met het examenonderdeel over actief bijdragen aan overleggen.

Lesdoel

Ik kan de zes axen van de Axenroos herkennen en uitleggen welke rol past bij een sociale situatie.

Welke woorden koppel jij aan sociale vaardigheden?

Gebruik de woordwolk om de overstap van Belbin naar Axenroos te maken. Laat leerlingen benoemen welke woorden meer over teams gaan en welke meer over sociale situaties tussen mensen.

Van Belbin naar Axenroos

In de vorige les stonden Belbin-rollen centraal.

Belbin helpt om te kijken naar gedrag in een team.

De Axenroos kijkt naar gedrag in sociale situaties tussen mensen.

Beide modellen gaan over rollen, maar de focus is anders.

Benadruk het verschil: Belbin zegt iets over voorkeuren in samenwerking; Axenroos helpt leerlingen gedrag afstemmen op een concreet sociaal moment.

Wat is de Axenroos?

De Axenroos is een model om te werken aan sociale vaardigheden.

Het model laat zien dat mensen verschillend gedrag kunnen inzetten, afhankelijk van de situatie.

Sociaal vaardig zijn

Uitgangspunt van de Axenroos:

Een sociaal vaardig mens kan alle rollen spelen.

Dat betekent niet dat je altijd hetzelfde doet, maar dat je gedrag kunt aanpassen.

Je kiest de rol die past bij wat op dat moment nodig is.

Voorkom de misvatting dat één as 'goed' is en een andere 'slecht'. Het gaat om passend gedrag, niet om een vaste persoonlijkheid.

Een rol kiezen per moment

De Axenroos gaat uit van situatiegericht gedrag.

• Soms is leiding geven nodig

• Soms moet je juist kunnen ontvangen

• Soms is loslaten belangrijk

• Soms moet je weerstand bieden

De passende rol hangt af van het moment.

De zes axen

De Axenroos beschrijft zes vormen van sociaal gedrag:

• Geven

• Ontvangen

• Houden

• Lossen

• Weerstaan

• Aanvechten

Gebruik deze slide als overzicht. De volgende slides werken elke as kort uit met herkenbare voorbeelden.

Waarop legt de Axenroos vooral de nadruk?

A

sociale situaties

B

vaste talenten

C

schoolvakken

D

groepsregels

De kern uit slides 2-5: Axenroos gaat over gedrag in sociale situaties en over gedrag aanpassen aan het moment. 'Vaste talenten' is een bewuste misvatting.

Waarom is niet altijd dezelfde rol handig?

Bespreek dat passend gedrag afhangt van het moment. Goede antwoorden noemen dat je niet altijd dezelfde rol gebruikt en dat je kiest wat de situatie vraagt.

Geven

Geven betekent dat je iets actief aanbiedt aan een ander.

Voorbeelden:

• leiding geven

• een cadeau geven

• informatie geven

• je mening geven

Maak duidelijk dat geven niet alleen over spullen gaat, maar ook over richting, aandacht, informatie en standpunten.

Ontvangen

Ontvangen betekent dat je openstaat voor wat van een ander komt.

Voorbeelden:

• leiding ontvangen

• cadeautjes krijgen

• informatie ontvangen

• liefde ontvangen

Benadruk dat ontvangen ook een vaardigheid is: niet iedereen vindt het makkelijk om hulp, aandacht of leiding te aanvaarden.

Houden en lossen

Houden gaat over iets bij jezelf houden.

• informatie achterhouden

• je mening voor je houden

Lossen gaat over loslaten.

• dingen loslaten

• mensen loslaten

• ideeën loslaten

Leg uit dat houden soms nodig kan zijn, bijvoorbeeld om niet alles meteen te zeggen. Lossen kan nodig zijn als vasthouden niet meer helpt.

Weerstaan en aanvechten

Weerstaan betekent tegenstand bieden.

• nee zeggen tegen agressie

• weerstand bieden aan verleidingen

Aanvechten betekent actief ingaan tegen iets.

• mensen aanvallen

• ideeën bestrijden

• onrecht aanvechten

Bespreek voorzichtig het verschil: weerstaan is eerder standhouden, aanvechten is actiever de confrontatie aangaan.

Welke as past het best bij 'informatie geven'?

A

Houden

B

Geven

C

Lossen

D

Ontvangen

Toetst of leerlingen de voorbeelden juist koppelen aan de juiste as.

Wat is het verschil tussen weerstaan en aanvechten?

A

beide zijn ontvangen

B

geen verschil

C

weerstaan is actiever

D

aanvechten is actiever

Gebaseerd op slide 10: weerstaan = standhouden; aanvechten = actiever ingaan tegen iets.

De Axenroos voor kinderen

Voor kinderen wordt de Axenroos vaak eenvoudig en herkenbaar uitgelegd.

Zo leren zij sociale situaties beter begrijpen en gepast gedrag oefenen.

Je kunt hier benoemen dat het model vaak visueel en concreet wordt gemaakt voor jongere kinderen, zonder extra theorie toe te voegen die niet in de lesinput staat.

Waarom dit model helpt

De Axenroos helpt om:

• sociaal gedrag te herkennen

• te zien dat gedrag kan veranderen

• beter te kiezen wat past bij een situatie

• sociale vaardigheden bewuster te oefenen

Verbind dit met het lesdoel: leerlingen hoeven de rollen niet alleen te kennen, maar ook te begrijpen dat passend kiezen centraal staat.

Waarom helpt de Axenroos kinderen?

A

ze leren gedrag herkennen

B

ze vermijden alle conflicten

C

ze kiezen één vaste rol

D

ze volgen altijd leiding

Sluit aan op slides 11-12: het model helpt sociale situaties begrijpen en gepast gedrag oefenen.

Welke as vind jij nu het lastigst om uit elkaar te houden?

1

geven/ontvangen

2

houden/lossen

3

weerstaan/aanvechten

4

geen van beide

Axenroos ontdekken

Je flyer vul je met informatie over jou rol binnen je stage. Per les krijg je verschillende opdrachten om je flyer te vullen.

Opdracht 3:

• Kijk naar de verschillende rollen binnen de Axenroos.

• Bedenk welke rol jij het meest aanneemt binnen je BPV.

• Verwerk de rol in je flyer. Geef hierbij een korte toelichting hoe jij deze rol terug ziet in je handelen binnen de BPV. Benoem hierbij concrete voorbeelden.

Wat is één inzicht dat jij meeneemt uit deze les?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen kort benoemen welk inzicht is blijven hangen, bijvoorbeeld dat sociaal gedrag kan veranderen of dat je een rol kiest passend bij de situatie.

Welk deel hielp jou het meest om de Axenroos te begrijpen?

Reflectievraag over het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden hielpen, het schema van de zes axen hielp, of het verschil tussen bepaalde axen bleef lastig.