Natuurkunde Les H11.3

Niet-ideale gassen en faseovergangen

Leerlingen: Amina Younis, Lina Rassikh & Lindsey Paludanus


H11.1 Eigenschappen van gassen

H11.2 Microscopisch model van een gas

H11.3 Niet-ideale gassen en faseovergangen

H11.4 Warmte: opwarmen en afkoelen

H11.5 Geleiding

H11.6 Granulaire stoffen

1 / 18
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNatuurkundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 18 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 15 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Niet-ideale gassen en faseovergangen

Leerlingen: Amina Younis, Lina Rassikh & Lindsey Paludanus


H11.1 Eigenschappen van gassen

H11.2 Microscopisch model van een gas

H11.3 Niet-ideale gassen en faseovergangen

H11.4 Warmte: opwarmen en afkoelen

H11.5 Geleiding

H11.6 Granulaire stoffen

Leerdoelen

  • Het verschil herkennen en benoemen tussen een ideaal gas en een gas;

  • De aanpassingen (naar een niet-ideaal gas) in de algemene gaswet kunnen toepassen en beschrijven;

  • Faseovergangen kunnen uitleggen met het deeltjesmodel en de VanderWaalsvergelijking;

  • Verschillende kookpunten kunnen verklaren met het deeltjesmodel.

Inhoudsopgave

  1. Herhaling

  2. Niet-ideale gassen

  3. Volume van moleculen

  4. Aantrekkende krachten tussen moleculen

  1. Faseovergangen

  2. Zuurstof, stikstof, olie en water

  3. Samenvatting

  4. Proefjes

  5. Opgave

Welke gaswet hoort er niet bij?

A

Wet van Boyle

B

Algemene gaswet

C

Wet van Gay-Assarc

D

Druk en hoeveelheid gas

Herhaling

Gaswetten en formules:

  • Druk: p = F/A

  • Wet van Boyle: p x V = constant

  • Wet van Gay-Lussac: p/T = constant

  • Druk en hoeveelheid gas: p/n = constant

  • Algemene gaswet: p x V = n x R x T

Aannamen:

  • De grootte van moleculen in een gas is verwaarloosbaar

  • Een deeltje kan met een snelheid in een richting bewegen

  • Deeltjes verliezen geen energie bij het botsen tegen een wand

  • Deeltjes bewegen vrij, maar oefenen kracht uit op elkaar als ze botsen

Niet-ideale gassen

Volume van moleculen

  • Minder beweegruimte

  • Het volume van 1 mol noemen we b (m3/mol)

  • b dezelfde eenheid als V? → keer n (mol): V - (n x b)

  • Volume (V) = de ruimte die het gas inneemt, de ruimte waarin moleculen vrij kunnen bewegen

  • Algemene gaswet omschrijven + parameter:
    p = (n x R x T)/(V - n x b)

Aantrekkende krachten tussen moleculen

  • De aantrekkende kracht = de vanderwaalskracht → de aanname dat gassen vrij van elkaar bewegen klopt niet

  • Deeltjes zijn langzamer + botsen ze minder vaak en hard tegen een wand → de druk is kleiner

  • Hoe hoger de dichtheid, hoe meer deeltjes, hoe groter de aantrekkingskracht → afname van druk gaat samen met het kwadraat van mol/m3.

  • De aantrekkingskracht → a (Nm4/mol2)

  • Hoe groter α, hoe sterker de aantrekkingskrachten tussen moleculen, experimenteel bepaald.

  • In de vanderwaalsvergelijking: p = (n x R x T)/(V - n x b) – a(n/V)2

Grafiek 1:
Volume

Grafiek 2:
Aantrekkende krachten

Faseovergangen

  • Vloeistof → gas als vanderwaalskracht wordt overwonnen

  • Stelling: hogere druk → hoger kookpunt

  • Bij de kritieke temperatuur (Tc) condenseert een gas niet meer

  • Onder Tc: volume kleiner → vloeistof

  • Op Tc: druk verandert niet, vlakke lijn

  • Boven Tc: deeltjes hebben te veel energie

  • Hogere dichtheid zorgt voor meer aantrekkingskracht en faseovergangen

Zuurstof, stikstof, olie en water

Olie:

  • Massa is groter, waardoor de snelheid (in Ekin) lager is
    Ekin= ½ x m x v2

  • Resultaat: grote aantrekkingskracht en kookpunt

Water:

  • Moleculen zijn dipolen → waterdeeltjes trekken elkaar aan: waterstofbrug

  • Kracht is groter → hoog kookpunt

Samenvatting

  • Niet ideale gassen: volume + aantrekkingskracht

  • V van 1 mol = b in m3/mol, x 'n' voor de juiste eenheid (m3)
    Volume ≠ het volume van een gas , maar de ruimte die het inneemt
    In formule voor druk: p = (n x R x T)/(V - n x b)

  • Aantrekkingskracht = vanderwaalskracht → de druk lager
    Afname van de druk gaat samen met: kwadraat van mol/m3
    De aantrekkingskracht wordt gegeven met a (Nm4/mol2)
    Vanderwaalsvergelijking:
    p = (n x R x T)/(V - n x b) – a(n/V)2

  • Vanderwaalskracht + energie + druk → faseovergang
    Kritieke temperatuur; < Tk → wel condensatie, > Tk → geen condensatie
    Deeltjesmodel

  • Olie: grote vanderwaalskracht → hoger kookpunt
    Watermoleculen: dipolen + waterstofbrug → hoog kookpunt

Waarom is de druk van een niet-ideaal gas anders dan voorspeld met de algemene gaswet?

A

Moleculen nemen een volume in

B

Moleculen bewegen sneller bij een hogere dichtheid

C

Moleculen zijn heel klein, waardoor het aantal botsingen verschilt

D

Moleculen hebben een aantrekkingskracht

Wat gebeurt er als je het volume verkleint bij een gas onder de Tc?

A

Het gas verandert in een vaste stof

B

De druk neemt af

C

Het gas verandert in een vloeistof

D

Er gebeurt niets met het gas

Waar houdt de vanderwaalsvergelijking wel rekening mee en de algemene gaswet niet?

A

De snelheid en aantrekkingskracht van moleculen

B

De druk en massa van moleculen

C

Het volume en de aantrekkingskracht van moleculen

D

De vorm en grootte van moleculen

Waarom heeft water een hoger kookpunt dan stikstof en zuurstof?

A

Watermoleculen vormen waterstofbruggen

B

Watermoleculen hebben een kleinere massa

C

Watermoleculen hebben een sterkere vanderwaalskracht

D

Watermoleculen hebben meer energie dan zuurstof en stikstof

Proefjes

Proef 2:

  • Steeds meer deeltjes in de fles zorgt voor druk

  • Ruimte kleiner, maar wel hoge snelheid, geeft veel botsingen en de dop schiet van de fles

  • Deeltjes verspreiden, verliezen energie, temperatuur verlaagt, dus de watermoleculen gaan condenseren

Proef 1:

  • Lage vanderwaalskrachten

  • Door de extra energie een directe overgang van vast naar gas: sublimatie.

  • Tegen het koude glas aan en ze verliezen hun energie + de vanderwaalskrachten sterker aanwezig

  • Onder het smeltpunt + kristalliseert.

Proef 3:

  • Deeltjes krijgen door verwarming extra energie en snelheid, dus de druk gaat iets omhoog en de ballon vergroot

  • Moleculen verliezen hun extra energie en snelheid, dus minder botsingen tegen de wand en de ballon krimpt

Opgave Van der Waalskracht

De kracht waarmee moleculen elkaar aantrekken is genoemd naar de Nederlandse natuurkundige van der Waals die deze kracht voor het eerst nauwkeurig bepaalde. Vanderwaalskracht ontstaat doordat de verdeling van de elektronen verandert als moleculen elkaar dicht naderen. Resultaat van deze veranderde ladingsverdeling is dat er een elektrische aantrekkingskracht ontstaat, ook al zijn de moleculen op zich niet geladen.
Leg uit:
a Waarom vanderwaalskrachten in gassen verwaarloosbaar klein zijn.
b Waarom stoffen met een lage molecuulmassa (meestal) een laag kookpunt hebben.
c Waarom vanderwaalskrachten tussen verschillende molecuulsoorten (adhesie) anders zijn dan tussen moleculen van dezelfde soort (cohesie).