2.1 Ongeslachtelijke voortplanting

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Thema 2: Voortplanting en seksualiteit

2.1 Ongeslachtelijke voortplanting

2.2 Geslachtelijke voortplanting

2.3 Hormonen

2.4 Zwanger

2.5 Seksualiteit

2.6 Soa's en geboorteregeling

Lesplanning

• Opening thema 2: Voortplanting en seksualiteit

• Uitleg basisstof 1

• Aan de slag

• Afsluiting

Voorkennis activeren

Ongeslachtelijke voortplanting

Opening

Waarom doen organismen aan voortplanten?

• Plezier (bij sommige dieren), voortplantingsdrang (, nakomelingen krijgen en om de beste eigenschappen door te geven.

Wat zou er gebeuren als een soort zich niet meer gaat voortplanten?

• Dan sterft er een soort uit.

Leerdoelen basisstof 1: Ongeslachtelijke voortplanting

Aan het einde van de les:

• Kun je beschrijven op welke manieren er door ongeslachtelijke voortplanting nakomelingen ontstaan die genetisch identiek zijn aan de ouder.

• Kun je het verloop van de celcyclus beschrijven en de verschillende fasen benoemen

Ongeslachtelijke voortplanting

• Celdeling: een moedercel deelt zich in twee dochtercellen (bevat hetzelfde erfelijke materiaal).

• Ongeslachtelijke voortplanting = de nakomeling krijgt precies dezelfde genetische eigenschappen van 1 ouder.

Voorbeelden:

• Eencellige organismen (bacteriën)

• Sommige schimmels (gisten)

• Sommige planten (parapluutjesmos)

• Sommige dieren (zebrahaai, bladluis)

Ongeslachtelijke voortplanting

• Meercellige organismen = organismen die uit meerdere cellen bestaat.

• Knollen = bevatten knoppen waar een uitloper uit kan groeien.

• Bollen = tussen de rokken van de bol worden nieuwe knoppen gevormd die later zelfstandig uitgroeien tot nieuwe bol.

Kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting

• Stekken -> het afsnijden van stengel/blad waar nieuwe wortels aangroeien => nieuwe plant.
  Weefselkweek -> Een stuk plant met een goede eigenschap wordt in een laboratorium verder gekweekt zodat er veel van dezelfde planten groeien met dezelfde goede eigenschappen.

• Klonen -> een individuen, krijgt precies een kopie (ongeslachtelijk)

• ethische argumenten = uitleg die gebaseerd waarom iets
  goed of slecht is.

• Biologisch argument = uitleg gebaseerd op de biologie.

Mitose

• Celdeling is belangrijk voor: oude cellen vervangen, ontwikkelen van geslachtscellen.

• Mitose = celdeling van lichaamscellen waarbij de celkern zich deelt.

• De chromosomen (lange draden DNA) worden verdubbeld.

levenscyclus van cellen

• Levenscyclus = De stadia die een individu doorloopt vanaf de bevruchting tot volwassenheid

• De M-fase (mitose fase) is de fase waarin 1 celkern -> 2 celkernen wordt.

• De interfase is de fase van 1 cel (met 1 kern) tot 2 geheel nieuwe cellen.

• De S-fase (synthesefase) vind tijdens de interfase plaats. Hier worden chromosomen verdubbeld. Een chromatiden is de helft (éé staart) van een chromosoom.

Mitose

• De chromosomen worden verdubbeld zodat de dochtercellen dezelfde hoeveelheid chromosomen behoud als de moedercel

Aan de slag

• Wat? Maak opdracht 2, 5 tot en met 10

• Hoe? Lees bladzijde 92 tot en met 97 voor jezelf door om de leerstof te herhalen en de vragen makkelijker te maken.

• Tijd? Tot 5 minuten voor het einde van de les.

• Hulp? Boek, buur of steek je vinger op (stel je vragen!)

• Klaar? Lees alvast basisstof 2 door vanaf bladzijde 101.

Huiswerk dinsdag: Opdracht 2, 5 t/m 10 van basisstof 1.

Herhaling

1. Noem een manier hoe organismen zich ongeslachtelijk kan voortplanten.

2. In welke fase van de celdeling wordt DNA verdubbeld?

3. Hoe noem je de helft van een chromosoom?

4. Een bacterie soort kan zich elk uur verdubbelen, hoeveel bacteriën zijn er na 5 uur?

5. Leg in eigen woorden uit wat een weefselkweek is.