TSK, leerjaar 2, blok 1, les 1 en 3 rode, gele en zwarte wond
Wondverzorging
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Wondverzorging
Je kunt wonden indelen:
- op basis van oorzaak (mechanische en andere
oorzaken)
- op basis van open en gesloten worden.
Met behulp van speciale modellen kunnen we internationaal een eenduidige manier hanteren om wonden te classificeren (indelen, ordenen).
We bespreken hier twee wondclassificatiemodellen die je hierbij kunt gebruiken:
het TIME-model;
het classificatiemodel van de WCS.
TIME-model.
Doel: zich richten op de verschillende stappen van de wondgenezing.
Wijze:
Op basis van de antwoorden op de vragen kan er een wondverzorgingsplan opgesteld worden.
Hiermee wordt een goede genezing bevorderd.
Het TIME-model onderscheidt vier stappen die onmisbaar zijn voor een goede wondgenezing:
WCS Classificatiemodel (Woundcare Consultant Society).
Doel: zorgen dat iedereen wonden op dezelfde gestructureerde manier kan herkennen en behandelen.
Wijze:
deelt wonden in op basis van kleur.
de kleur geeft aan in welke fase van de wondgenezing de wond zich bevindt.
de behandeling is vervolgens afhankelijk van de fase van wondgenezing.
Zwarte wond.
Gele wond.
Rode wond.
Rode wond.
Herkenbaar aan granulatieweefsel, de wond bevindt zich in de regeneratiefase.
In deze fase wordt weefsel dat verloren is gegaan, vervangen door nieuw weefsel = epithelialisatie.
Granulatieweefsel is vaatrijk en korrelig bindweefsel.
Het vormt zich op de bodem van een ‘gezonde’ wond.
Het verzorgen van een rode wond.
Doel:
De wondbodem vochtig houden.
De wondbodem beschermen tegen beschadigingen (alleen dan kan het granulatieweefsel groeien).
Het verband mag niet verkleven met de wondbodem. Als dit wel gebeurt, kan je namelijk beschadigingen aanbrengen tijdens de verbandwisselingen.
Wondmateriaal voor een rode wond.
Materiaal dat een vochtige omgeving creëert zoals een zalf of geïmpregneerd gaas.
Dit is geen materiaal wat de wond nat maakt zoals een gaas met water erop!!
Nat materiaal trekt vuil zoals MO uit de wond.
Een vochtige omgeving is nodig om de granulatievorming van de wond te stimuleren.
Daarom moet men bij droge wonden voor vocht inbrengende middelen kiezen.
Bij natte wonden moet je juist voor absorberende materialen kiezen.
Gele wond
Het wondbed van een gele wond is bedekt met een gele laag.
Vaak is deze laag dik of half vloeibaar. Soms is het een taaie laag.
In de laag bevinden zich de celresten en samengeklonterde eiwitten (fibrinebeslag).
Deze laag moet worden verwijderd om de wondgenezing in gang te zetten.
Het verzorgen van een gele wond.
Doel:
• Het reinigen van het wondbed;
• Een vochtig milieu creëren;
• Een overmaat aan exsudaat absorberen.
Spoelen van een wond:
Het spoelen is minder pijnlijk als de spoelvloeistof op lichaamstemperatuur is.
Steriele vloeistoffen zijn na het openen niet langer dan 24 uur houdbaar.
In het algemeen wordt de wond gespoeld tot de terugvloeiende vloeistof helder is.
Het spoelen van een wond bij:
een verontreinigd wond bijvoorbeeld door straatvuil;
beschadigd weefsel onder de wondranden (ondermijnde wondrand)
bij fistelvorming
bij verbandwisseling
Spoelvloeistoffen:
Kraanwater (eerst 30 seconde laten stromen).
Nacl 0,9%;
Antibacteriële vloeistoffen (bij een infectie);
Ioniserende vloeistoffen (deze vloeistoffen zijn ontstekingsremmend of antibacterieel);
Steriel water.
Zwarte wond
Een zwarte wond bestaat uit afgestorven weefsel (necrose/debris).
Dit weefsel is een voedingsbodem voor bacteriën.
Behalve zwart kan de wond ook bruin, grijs of gelig zijn.
Er zijn twee vormen van necrose:
Harde necrose (korst);
Natte necrose (gangreen).
Autolyse: het lichaam ruimt zelf het dode weefsel op.
Debridement: het verwijderen van dood weefsel.
De decubituswond.
Bij decubitus is de huid en/of het onderliggende weefsel beschadigd door druk- of schuifkrachten.
Hierdoor kan uiteindelijk een necrotische wond ontstaan.
Het doel van de behandeling is:
De wond vochtig houden;
Necrose verwijderen;
Infecties bestrijden.
