Erfelijkheid en kruisingen (Biologie havo), les 3: Terugblik quiz

ERFELIJKE EIGENSCHAP · KRUISINGEN

Quiz

Terugblik: Erfelijkheid en kruisingen

1 / 15
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4,5

In deze les zitten 15 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Introductie

Terugblik met twaalf vragen over genotype en fenotype, kansberekening bij monohybride kruisingen, X-chromosomale overerving, bloedgroepen, letale factoren en ethische en biologische argumenten.

Onderdelen in deze les

ERFELIJKE EIGENSCHAP · KRUISINGEN

Quiz

Terugblik: Erfelijkheid en kruisingen

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Gustamons / Wikimedia Commons, CC0

Wat is een allel?

A

Een stuk chromosoom zonder gen

B

Een variant van een gen

C

De combinatie van twee genen

D

Een eigenschap die je kunt zien

Een allel is een variant van een gen. Verwachte fout: allel verwarren met fenotype.

Vul in

Een gezonde mens heeft in elke lichaamscel 44 autosomen en 2 geslachtschromosomen, samen 46 chromosomen.

44
2
46
23

44 autosomen (22 paren) en 2 geslachtschromosomen (XX of XY). Verwachte fout: 23, het aantal paren.

Aa x aa (A is dominant). Wat is de kans op een nakomeling met het recessieve fenotype?

A

0%

B

25%

C

75%

D

50%

Aa geeft A of a, aa geeft alleen a. Nakomelingen: Aa en aa, elk 50%. Verwachte fout: 25%.

Aa x Aa (A is dominant). Wat is de kans op het dominante fenotype?

AA, Aa en Aa hebben het dominante fenotype: 3 van de 4, dus 75%. Verwachte fout: 25% (alleen AA) of 50%.

Rood (RR) x wit (WW) geeft roze (RW). Wat krijg je bij roze x roze?

A

25% rood, 50% roze, 25% wit

B

50% rood en 50% wit

C

100% roze

D

75% rood en 25% wit

RW x RW geeft RR, RW, RW en WW. Bij intermediaire overerving is elk genotype zichtbaar: 1 : 2 : 1. Verwachte fout: 3 : 1 gebruiken zoals bij dominantie.

Vader is aangedaan (X^h Y) en moeder niet aangedaan (X^H X^H). Wat geldt voor de kinderen?

A

Alle zonen zijn aangedaan en alle dochters gezond

B

De helft van de kinderen is aangedaan

C

Alle dochters zijn draagster, alle zonen zijn gezond

D

Alle kinderen zijn aangedaan

Dochters krijgen X^h van hun vader en X^H van hun moeder: X^H X^h, draagster. Zonen krijgen Y van hun vader en X^H van hun moeder: X^H Y, gezond. Verwachte fout: denken dat zonen de aandoening van hun vader krijgen.

Zet in de goede volgorde bij het oplossen van een kruising

1

Geslachtscellen (gameten) bepalen

2

Genotypen van de ouders opschrijven

3

Gameten combineren in een schema

4

Kans op genotype of fenotype berekenen

Van ouders naar kans: eerst genotypen, dan gameten, dan het schema, dan de kans. Verwachte fout: gameten overslaan.

Gele muizen (Gg) paren onderling. GG is letaal. Wat is de verhouding bij de levende jongen?

A

3 gele : 1 niet-gele

B

1 gele : 1 niet-gele

C

2 gele : 1 niet-gele

D

1 gele : 2 niet-gele

Gg x Gg geeft GG, Gg, Gg en gg. GG sterft, dus levend: 2 Gg (geel) : 1 gg (niet geel). Verwachte fout: 3 : 1 noemen zonder de letale factor mee te nemen.

Vader heeft bloedgroep A (I^A i), moeder bloedgroep B (I^B i). Kans op bloedgroep O?

A

25%

B

0%

C

50%

D

75%

Gameten vader: I^A of i. Gameten moeder: I^B of i. Kinderen: I^A I^B (AB), I^A i (A), I^B i (B), ii (O), elk 25%. Verwachte fout: 0% omdat beide ouders geen bloedgroep O hebben.

Waarom is een dochter van een kleurenblinde vader niet altijd kleurenblind?

Kleurenblindheid is X-chromosomaal recessief. De dochter krijgt van haar vader het X^b, maar is alleen kleurenblind als ze van haar moeder ook een X^b krijgt. Anders is ze draagster. Verwachte fout: denken dat dochters de aandoening van hun vader altijd krijgen.

Wat bepaalt bij de mens meestal het geslacht?

A

De autosomen van de vader

B

Het milieu tijdens de zwangerschap

C

Alleen het X-chromosoom van de moeder

D

De geslachtschromosomen: XX of XY

XX geeft meestal een meisje, XY meestal een jongen. De zaadcel van de vader bevat een X of een Y. Verwachte fout: denken dat de moeder het geslacht bepaalt.

Welk argument bij ingrijpen in de erfelijkheid is een biologisch argument?

A

Rijke ouders kunnen eigenschappen voor hun kind kopen

B

Minder variatie maakt een populatie kwetsbaarder

C

Een mens mag een ander organisme niet zomaar aanpassen

D

Het is oneerlijk tegenover dieren

Een biologisch argument gaat over gevolgen voor organisme, populatie of ecosysteem. De andere drie gaan over wat mag of eerlijk is: ethisch. Verwachte fout: een ethisch argument als biologisch zien.

Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

ERFELIJKE EIGENSCHAP · KRUISINGEN

Goed gedaan!

Goed gedaan. Je kunt nu met kruisingsschema's en stambomen kansen berekenen en laten zien hoe genotype en milieu samen het fenotype bepalen.

Deze slide heeft geen instructies