ERFELIJKE EIGENSCHAP · KRUISINGEN
Quiz
Terugblik: Erfelijkheid en kruisingen
ERFELIJKE EIGENSCHAP · KRUISINGEN
Quiz
Terugblik: Erfelijkheid en kruisingen
Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Gustamons / Wikimedia Commons, CC0
Wat is een allel?
Een stuk chromosoom zonder gen
Een variant van een gen
De combinatie van twee genen
Een eigenschap die je kunt zien
Een allel is een variant van een gen. Verwachte fout: allel verwarren met fenotype.
Vul in
Een gezonde mens heeft in elke lichaamscel 44 autosomen en 2 geslachtschromosomen, samen 46 chromosomen.
44 autosomen (22 paren) en 2 geslachtschromosomen (XX of XY). Verwachte fout: 23, het aantal paren.
Aa x aa (A is dominant). Wat is de kans op een nakomeling met het recessieve fenotype?
0%
25%
75%
50%
Aa geeft A of a, aa geeft alleen a. Nakomelingen: Aa en aa, elk 50%. Verwachte fout: 25%.
Aa x Aa (A is dominant). Wat is de kans op het dominante fenotype?
AA, Aa en Aa hebben het dominante fenotype: 3 van de 4, dus 75%. Verwachte fout: 25% (alleen AA) of 50%.
Rood (RR) x wit (WW) geeft roze (RW). Wat krijg je bij roze x roze?
25% rood, 50% roze, 25% wit
50% rood en 50% wit
100% roze
75% rood en 25% wit
RW x RW geeft RR, RW, RW en WW. Bij intermediaire overerving is elk genotype zichtbaar: 1 : 2 : 1. Verwachte fout: 3 : 1 gebruiken zoals bij dominantie.
Vader is aangedaan (X^h Y) en moeder niet aangedaan (X^H X^H). Wat geldt voor de kinderen?
Alle zonen zijn aangedaan en alle dochters gezond
De helft van de kinderen is aangedaan
Alle dochters zijn draagster, alle zonen zijn gezond
Alle kinderen zijn aangedaan
Dochters krijgen X^h van hun vader en X^H van hun moeder: X^H X^h, draagster. Zonen krijgen Y van hun vader en X^H van hun moeder: X^H Y, gezond. Verwachte fout: denken dat zonen de aandoening van hun vader krijgen.
Zet in de goede volgorde bij het oplossen van een kruising
Van ouders naar kans: eerst genotypen, dan gameten, dan het schema, dan de kans. Verwachte fout: gameten overslaan.
Gele muizen (Gg) paren onderling. GG is letaal. Wat is de verhouding bij de levende jongen?
3 gele : 1 niet-gele
1 gele : 1 niet-gele
2 gele : 1 niet-gele
1 gele : 2 niet-gele
Gg x Gg geeft GG, Gg, Gg en gg. GG sterft, dus levend: 2 Gg (geel) : 1 gg (niet geel). Verwachte fout: 3 : 1 noemen zonder de letale factor mee te nemen.
Vader heeft bloedgroep A (I^A i), moeder bloedgroep B (I^B i). Kans op bloedgroep O?
25%
0%
50%
75%
Gameten vader: I^A of i. Gameten moeder: I^B of i. Kinderen: I^A I^B (AB), I^A i (A), I^B i (B), ii (O), elk 25%. Verwachte fout: 0% omdat beide ouders geen bloedgroep O hebben.
Waarom is een dochter van een kleurenblinde vader niet altijd kleurenblind?
Kleurenblindheid is X-chromosomaal recessief. De dochter krijgt van haar vader het X^b, maar is alleen kleurenblind als ze van haar moeder ook een X^b krijgt. Anders is ze draagster. Verwachte fout: denken dat dochters de aandoening van hun vader altijd krijgen.
Wat bepaalt bij de mens meestal het geslacht?
De autosomen van de vader
Het milieu tijdens de zwangerschap
Alleen het X-chromosoom van de moeder
De geslachtschromosomen: XX of XY
XX geeft meestal een meisje, XY meestal een jongen. De zaadcel van de vader bevat een X of een Y. Verwachte fout: denken dat de moeder het geslacht bepaalt.
Welk argument bij ingrijpen in de erfelijkheid is een biologisch argument?
Rijke ouders kunnen eigenschappen voor hun kind kopen
Minder variatie maakt een populatie kwetsbaarder
Een mens mag een ander organisme niet zomaar aanpassen
Het is oneerlijk tegenover dieren
Een biologisch argument gaat over gevolgen voor organisme, populatie of ecosysteem. De andere drie gaan over wat mag of eerlijk is: ethisch. Verwachte fout: een ethisch argument als biologisch zien.
Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?
Heel zeker
Redelijk zeker
Niet zo zeker
Helemaal niet zeker
Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.
ERFELIJKE EIGENSCHAP · KRUISINGEN
Goed gedaan!
Goed gedaan. Je kunt nu met kruisingsschema's en stambomen kansen berekenen en laten zien hoe genotype en milieu samen het fenotype bepalen.
Deze slide heeft geen instructies