Herhaling examenstof AK Vmbo

• Nieuwe lesbewerker
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vmbo, mavo
• Leerjaar 4

Weer, water en bevolking wereldwijd

Leerdoel van deze les

Aan het einde van deze les kun je het verschil tussen weer en klimaat uitleggen, de kenmerken van belangrijke rivieren en waterkringloop beschrijven, en ontwikkelingen in bevolkingsgroei en ruimtegebruik in verschillende landen herkennen en verklaren.

Wat bepaalt het weer?

Het weer bestaat uit temperatuur, neerslag, wind, bewolking en luchtdruk. Deze weerelementen worden dagelijks gemeten en beïnvloeden het dagelijks leven.

Wat is het verschil tussen weer en klimaat?

Weer is de toestand van de atmosfeer op een bepaalde plek en moment. Klimaat is het gemiddelde weer over minstens 30 jaar in een gebied.

Sleep de uitspraken naar het juiste begrip

Weer

Klimaat

Het is vandaag regenachtig

Dit jaar was erg nat

Voor de tijd van het jaar is het vandaag erg warm

Het is warm vandaag

Hoe meten we het weer?

Temperatuur meet je met een thermometer, luchtdruk met een barometer en neerslag met een regenmeter. Hierdoor weten we hoe het weer zich ontwikkelt.

Sleep de juiste meeteenheden naar de weerelementen

Temperatuur

Neerslag

Windkracht

Luchtdruk

Celsius

Millimeter

Beaufort

Isobaren

Welke factoren bepalen het klimaat?

De ligging op aarde, hoogte, afstand tot zee en windstromen bepalen samen het klimaat van een regio.

Hoe hoger, hoe kouder. Hoeveel kouder per 1000m?

Text

Text

A

-3 C

B

-6 C

C

-10 C

D

- 16 C

Belangrijke klimaatzones en voorbeelden

Voorbeelden: tropisch regenklimaat (Amazoneregenwoud), landklimaat (Rusland), droog klimaat (Sahara), zeeklimaat (Nederland).

Welk klimaten vind je op lage breedte?

A

Zeeklimaat - Steppeklimaat

B

Steppeklimaat - Mediterraan Klimaat

C

Toendra - Landklimaat

D

Savanne - Tropisch Regenwoud

Kenmerken van klimaatzones

Landklimaat

Altijd warm en vochtig, veel regen, temperatuur boven 18°C, dichte begroeiing.

Tropisch regenklimaat

Grote temperatuurverschillen tussen zomer en winter, weinig neerslag, naaldbossen.

Waarom heeft het landklimaat grote temperatuurverschillen tussen zomer en winter?

A

Land warmt snel op en koelt snel af.

B

Land geeft warmte langzaam af en het duurt lang voordat het warm wordt

C

Het ligt ver van zee en het duurt lang voordat de wind het bereikt

D

Op land komen meer meer lagedrukgebieden voor

Vegetatie en klimaat

Elke klimaatzone heeft typische planten. In tropische klimaten vind je regenwoud, in droge klimaten steppe en woestijnvegetatie, in gematigde streken loof- en naaldbossen.

In welk klimaat komt deze vegetatie vooral voor?

A

Gematigd zeeklimaat

B

Landklimaat

C

Tropisch regenwoudklimaat

D

Middellandse Zeeklimaat

Weer & klimaat in Europa: Nederland vs. Spanje

Nederland heeft een zeeklimaat: mild, nat en veel wind. Spanje heeft meerdere klimaten, variërend van mediterraan met warme droge zomers tot bergklimaten.

In welk deel van Spanje komt het gematigd zeeklimaat voor?

A

Noordwesten

B

Noordoosten

C

Midden

D

Zuidoosten

Verschillen tussen Nederland en Spanje

Nederland

Warmer, droger, mediterrane landbouw: druiven, olijven, citrus.

Spanje

Veel neerslag, koele zomers, zachte winters, groene vegetatie, veeteelt.

Invuloefening

Het belangrijkste verschil tussen het mediterraan klimaat en het gematigd zeeklimaat is Begin met typen...

Begin met typen...

Weer & klimaat in de Verenigde Staten

In de VS komen veel klimaatsoorten voor: van woestijn tot toendra. Orkanen en tornado’s zijn vooral in het zuidoosten en Middenwesten.

Sleep de kenmerken naar het juiste begrip

Tornado

Orkaan

Is klein van omvang

Ontstaat op zee

Ontstaat op land

Is onvoorspelbaar

Is goed voorspelbaar

Veroorzaakt overstromingen

Landbouw en vegetatie in Nederland, Spanje en de VS

Nederland: zuivel, graan.

Spanje: citrus, olijven, druiven.

VS: tarwe, maïs, katoen. Vegetatie verschilt per klimaat.

Wat is de waterkringloop?

De waterkringloop beschrijft hoe water verdampt, condenseert en terugvalt als neerslag. Het water stroomt weer terug naar de zee, via korte of lange weg.

Wat is de juiste volgorde van de kringloop?

A

Condensatie-Neerslag-Infiltratie

B

Verdamping-Infiltratie-Neerslag

C

Verdamping-Neerslag-Condensatie

D

Infiltratie-Neerslag-Verdamping

Sleepvraag

Lange kringloop

Korte kringloop

Afstroming

Infiltratie

Grondwater

Zee

Rivieren in Nederland, China en Midden-Oosten

Nederland: Rijn, Maas, Schelde. China: Jangtsekiang, Huang He. Midden-Oosten: Nijl, Jordaan, Tigris, Eufraat.

Welke rivieren zijn regenrivieren?

A

Maas

B

Rijn

C

Schelde

D

Eems

Watermanagement in Nederland

Door dijken, gemalen en waterreservoirs wordt Nederland beschermd tegen overstromingen en blijft het land droog.

Nederland heeft veel polders. Wat is een polder?

A

Een gebied waarin de waterstand geregeld moet worden

B

Een gebied omringd met dijken

C

Een gebied waar gemalen water in pompen

D

Een gebied dat onder zeeniveau ligt

Watergebruik in China en Midden-Oosten

De grote rivieren zijn belangrijk voor irrigatie, transport en drinkwater.

Water is schaars in droge delen zoals het Midden-Oosten.

Welke groep watergebruikers gebruikt wereldwijd gezien het meeste water?

A

De Industrie

B

De Landbouw

C

De Huishoudens

D

De Dieren

Invloed van klimaat op water en landbouw

Woestijnklimaat. Water uit rivieren is schaars. Veel irrigatie nodig voor landbouw.

Midden-Oosten

Noord-China is droog, Zuid-China nat. Rijstbouw vooral in natte delen. Bewatering belangrijk.

China

Hoe komen mensen in het Midden-Oosten aan voldoende drinkwater?

A

Ontzilting en Stuwdammen

B

Duininfiltratie en oppervlaktewater

C

Grondwater en Oppervlaktewater

D

Aquifers en Stuwdammen

Een stuw is vooral handig bij

A

Piekafvoer

B

Groot debiet

C

Lage waterstand

D

Rivieren met stabiel regiem

Oorzaken bevolkingsgroei

Bevolkingstoename door geboorteoverschot, afname sterfte en migratie. Geboorte- en sterftecijfers bepalen de groei.

Bevolkingspiramides aflezen

Een bevolkingspiramide laat de leeftijdsopbouw en man-vrouwverhouding zien. Zo zie je snel of een land groeit of krimpt.

Welke ontwikkeling zie je in de staafdiagrammen?

A

Ontgroening

B

Vergrijzing

C

Sociale bevolkingsgroei

D

Migratie

Migratie en stedelijke gebieden

Mensen verhuizen door push- en pullfactoren: werk, oorlog of gezinshereniging. Duitsland en Nederland kennen na 1950 grote migratiegolven.

Wat is geen stedelijke zone?

A

Randstad

B

Parelrivierdelta

C

Groene Hart

D

Ruhrgebied

Stadsopbouw, ruimte en mobiliteit

Nederland & Duitsland

Veel mensen wonen in stedelijke netwerken. Ruimtegebrek leidt tot hoge bebouwingsdichtheid en slimme stadsplanning.

Snelgroeiende steden, plattelandsmigratie, scheve man-vrouwverhouding door éénkindbeleid.

China

Waar heeft de eenkindpolitiek van China toe geleidt?

A

Een overschot aan vrouwen

B

Een tekort aan beroepsbevolking

C

Een dalende levensverwachting

D

Langzame vergrijzing

Migratie en beleid in China

De Chinese overheid is sturend in migratie naar megasteden door restricties en werkvergunningen.

Belangrijke steden: Beijing, Shanghai, Guangzhou.

Wat heeft de Chinese overheid ingevoerd om migratie te beperken?

A

Het Hukou-systeem

B

De eenkindpolitiek

C

Gated Communities

D

Het Hutong-systeem