Thema 1: Inleiding in de biologie
1.1 biologie is overal
1.2 Organen, weefsels en cellen
1.3 Plantaardige en dierlijke cellen
1.4 Organellen
1.5 Transport door membranen
1.6 Natuurwetenschappelijk onderzoek
Thema 1: Inleiding in de biologie
1.1 biologie is overal
1.2 Organen, weefsels en cellen
1.3 Plantaardige en dierlijke cellen
1.4 Organellen
1.5 Transport door membranen
1.6 Natuurwetenschappelijk onderzoek
Lesplanning
Planning komende weken
Bespreken opdracht
Leerdoelen basisstof 2: Organen, weefsels en cellen
Uitleg basisstof 2
Aan de slag
Afsluiting
Planning voor de komende periode
Week 1: kennismaking + Basisstof 1 thema 1
Week 2: Basisstof 2, basisstof 3, basisstof 4
Week 3: microscopie, basisstof 5
Week 4: Basisstof 6, herhaling, Toets thema 1 vrijdag 25 september
Week 5: Thema 2 Basisstof 1, basisstof 2
Week 6: Basisstof 3, basisstof 4
Week 7: Basisstof 5, basisstof 6
Week 8: Herfstvakantie
Week 9: herhaling
Week 10: Herhaling + start toetsweek (woensdag 4 november)
Opdracht 7 + 9 (blz 14)
7. a Op welk organisatieniveau in afbeelding 3 ontstaat de eigenschap ‘kunnen vliegen’? Leg je antwoord uit.
Dit ontstaat op het organisatieniveau organisme. Je hebt naast vleugels ook spieren nodig om de vleugels te laten bewegen.
b. Op welk organisatieniveau ontstaat het levensverschijnsel ´Voortplanten´ als eigenschap? Leg je antwoord uit.
Dit ontstaat op het organisatieniveau populatie. Je hebt twee individuen nodig van dezelfde soort om te kunnen voortplanten.
De uitstoot van gassen door auto´s is een van de oorzaken van het versterkte broeikaseffect. Op welk organisatieniveau speelt dit milieuprobleem zich af? Leg je antwoord uit.
Broeikasgassen die door auto’s worden uitgestoten komen in de atmosfeer en worden dan verspreid over de hele aarde. Het versterkte broeikaseffect speelt zich dus af op het niveau systeem aarde. Alle ecosystemen worden door het versterkte broeikaseffect beïnvloed.
Leerdoelen 1.2 Organen, weefsel en cellen
Aan het einde van de les kun je:
1.2.1 De orgaanstelsels, organen, weefsel en cellen van een mens herkennen en hun kenmerken en functies beschrijven.
1.2.2 Beschrijven dat groepen cellen in een weefsel, orgaan of orgaanstelsel een gezamenlijke functie uitoefenen.
1.2.3 Bij (delen van) organismen het verband aangeven tussen vorm en functie.
Orgaanstelsels met organen
Uit hoeveel cellen bestaat een volwassen mens?
Meer dan 30.000 miljard cellen!! (30 000 000 000 000)
Cellen zijn gegroepeerd in weefsels en vormen zo samen organen. Organen die samenwerken vormen weer orgaanstelsels.
Het middenrif scheidt de romp in de borstholte en de buikholte.
Borst- en buikholte
Vaak voorkomend in examens (schematisch of in röntgen variant)
Weefsels
Weefsels = groep cellen met dezelfde vorm en functie.
Dekweefsel bedekt en beschermt inwendige/uitwendige lichaamsoppervlakken. (huid, longen met slijmvlies en de darmwand).
kenmerk: vaak rechthoekige vorm en liggen dicht tegen elkaar.
(BiNaS tabel 80B)
Weefsels
Zenuwweefsel bevindt zich in: Hersenen, ruggenmerg en zenuwen.
Functie: Signalen doorgeven.
Kenmerk: Sterk vertakte (lange) uitlopers
Spierweefsel:
Functie: beweging mogelijk maken
Kenmerk: samentrekkende cellen
Zenuwweefsel
Spierweefsel
Tussencelstof
Tussencelstof = (vloei)stof tussen de cellen. (cellen liggen dus niet altijd tegen elkaar aan)
Tussencelstof dient bij been voor stevigheid (d.m.v. veel kalkzout en weinig collageenvezels)
Kraakbeen bevat veel tussencelstof in de vorm van collageenvezels. Dit zorgt voor elastisch en buigzaam weefsel.
De celwand bij planten bestaat volledig uit tussencelstof wat voor stevigheid van de plant zorgt.
Vorm en functie
Beenderen zoals het dijbeen is hol met in de kop beenbalkjes (sponsstructuur) met daartussen beenmerg (aanmaak bloedcellen) en in het midden een mergholte.
Hierdoor is je bot/been stevig en licht.
Dieren in het water zijn gestroomlijnd (kop,romp en benen lopen in elkaar over)
Ontwerpers nemen vormen over uit de natuur (vliegtuig of onderzeeër).
Aan de slag
Wat? Maak opdracht 13 tot en met 20 van basisstof 1.2 Organen,weefsel en cellen
Hoe? Eerste 5 minuten zelfstandig, daarna mag je overleggen en vragen stellen.
Hulp? Steek je vinger op
Tijd? Tot 5 minuten voor het einde van de les
Klaar? Laat je huiswerk controleren door de docent en lees basisstof 3 ´Plantaardige en dierlijke cellen´ alvast door.
Wil je extra uitdaging? Maak opdracht 21 op bladzijde 22
Huiswerk = opdracht 13 tot en met 20 van basisstof 2.
Afsluiting
Waarom heeft een gorilla geen dubbele S-vorm in de wervelkolom en mensen wel?
Welke drie weefsels heb je vandaag geleerd
Wat is een kenmerk van het dekweefsel?
Geef twee voorbeelden van tussencelstof.
Noem 4 organen in de buikholte.