MS en ALS

• newEditor
• Verzorgende
• MBO
• Studiejaar 3

Neurologische aandoeningen:

MS, ALS en Huntington

Lesagenda

• Theorie

• Opdrachten

Lesdoelen

Na deze les kun je:

• uitleggen wat neurologische aandoeningen zijn
• beschrijven hoe MS, ALS en Huntington ontstaan
• symptomen en gevolgen herkennen
• uitleggen wat de invloed is op het dagelijks functioneren
• benoemen welke behandeling, disciplines en zorg nodig zijn
• uitleggen wat jouw rol is als Verzorgende IG

Wat kan er gebeuren met het dagelijks leven als zenuwen of hersenen niet goed werken?

Wat is MS?

• MS (Multiple Sclerose) is een chronische neurologische aandoening van het centrale zenuwstelsel.

• Bij MS valt het afweersysteem de beschermlaag rond zenuwen aan.
  -> Deze beschermlaag heet myeline.

• Door beschadiging van de myeline kunnen signalen tussen de hersenen en het lichaam minder goed worden doorgegeven.

---

Belangrijk:

• MS verloopt bij iedereen anders
• klachten kunnen wisselen
• de ziekte is niet te genezen

• De precieze oorzaak van MS is niet volledig bekend
• Erfelijkheid en omgevingsfactoren spelen waarschijnlijk een rol

Klachten bij MS

De klachten bij MS verschillen per persoon.

Veel voorkomende klachten zijn:

---

Lichamelijke klachten

• vermoeidheid
• spierzwakte
• gevoelsstoornissen (tintelingen/doof gevoel)
• problemen met lopen en balans
• spierkrampen of spasticiteit

---

Zintuigen en functioneren

• wazig of dubbel zien
• duizeligheid
• blaas- en darmproblemen

---

Cognitieve en psychische klachten

• concentratieproblemen
• vergeetachtigheid
• stemmingswisselingen of somberheid

---

Behandeling en betrokken disciplines bij MS

MS is niet te genezen.
De behandeling richt zich op het verminderen van klachten en het vertragen van de ziekte.

---

Medicatie

• ontstekingsremmende medicijnen / Corticosteroïden (bijv. prednisolon of methylprednisolon)
• medicijnen om aanvallen te verminderen (Schub)
• medicatie tegen klachten zoals pijn of spasticiteit

---

Therapie en begeleiding

• fysiotherapie → beweging en balans
• ergotherapie → ondersteunen bij ADL
• logopedie → hulp bij spreken of slikken
• psychologische begeleiding mogelijk

---

Medische begeleiding

• neuroloog
• revalidatiearts
• MS-verpleegkundige

---

Wat gebeurt er bij MS?

A

Spieren sterven af

B

De beschermlaag rond zenuwen raakt beschadigd

C

Gewrichten raken ontstoken

D

Het hart pompt minder goed

Welke klacht komt vaak voor bij MS?

A

Onwillekeurige bewegingen

B

Vermoeidheid en gevoelsstoornissen

C

Gehoorverlies

D

Hoge koorts

Wat is ALS?

• ALS (Amyotrofische Laterale Sclerose) is een ernstige progressieve neurologische aandoening.

• Normaal sturen de hersenen via zenuwcellen signalen naar de spieren.

• Bij ALS gaan deze motorische zenuwcellen langzaam kapot.

• Daardoor komen signalen vanuit de hersenen niet meer goed bij de spieren aan.

---

Gevolg:

De spieren krijgen steeds minder signalen vanuit de hersenen.

Hierdoor ontstaan:

• spierzwakte
• spierverlies
• problemen met bewegen, praten en slikken

---

Belangrijk:

• ALS wordt langzaam erger
• de ziekte is niet te genezen, oorzaak onbekend
• uiteindelijk kunnen ook ademhalingsspieren uitvallen

Klachten bij ALS

De klachten beginnen vaak met spierzwakte.

Dit kan starten in:

• handen
• armen
• benen
• of de spieren van praten en slikken

---

Veel voorkomende klachten:

• spierzwakte
• moeite met lopen of bewegen
• spierkrampen
• spiertrekkingen (fasciculaties)
• moeite met praten (spraakproblemen)
• slikproblemen

---

Later in het ziekteproces:

• toenemende verlamming
• moeite met zelfstandig eten of bewegen
• ademhalingsproblemen

---

Behandeling en betrokken disciplines bij ALS

ALS is niet te genezen.
De behandeling richt zich op het vertragen van klachten en het behouden van kwaliteit van leven.

---

Medicatie

• Riluzol
→ kan het ziekteproces iets vertragen

• Medicatie tegen:
→ spierkrampen
→ pijn
→ benauwdheid
→ slijmvorming

---

Therapie en begeleiding

• Fysiotherapie → ondersteunen van beweging en houding

• Ergotherapie → hulpmiddelen en ondersteuning bij ADL

• Logopedie → hulp bij praten en slikken

• Diëtist → voeding aanpassen bij slikproblemen of gewichtsverlies

---

Medische begeleiding

• neuroloog
• revalidatiearts
• gespecialiseerd ALS-team

---

Belangrijk

• hulpmiddelen worden vaak steeds meer nodig
• in een later stadium is vaak palliatieve zorg nodig

Wat gebeurt er bij ALS?

A

Gewrichten raken ontstoken

B

Motorische zenuwcellen sterven af

C

De beschermlaag rond zenuwen raakt beschadigd

D

Spieren groeien te snel

Welke klacht komt vaak voor bij ALS?

A

Spierzwakte en slikproblemen

B

Gewrichtspijn

C

Onwillekeurige bewegingen

D

Jeuk en huiduitslag

Wat is de ziekte van Huntington?

De ziekte van Huntington is een erfelijke, progressieve neurologische aandoening.

Bij Huntington raken zenuwcellen in de hersenen langzaam beschadigd en sterven af.

Hierdoor ontstaan problemen met:

• bewegen
• gedrag en emoties
• denken en geheugen

---

Kenmerken van Huntington:

• onwillekeurige bewegingen
• veranderingen in gedrag
• cognitieve achteruitgang

---

Belangrijk:

• de ziekte is erfelijk
• klachten worden langzaam erger
• Huntington is niet te genezen

Hoe ontstaat de ziekte van Huntington?

Huntington ontstaat door een erfelijke fout in het DNA.

Er zit een afwijking in het HTT-gen.

Door deze fout wordt een afwijkend eiwit gemaakt, waardoor zenuwcellen in de hersenen langzaam beschadigd raken.

---

Wat gebeurt er?

• hersencellen sterven langzaam af
• vooral gebieden die beweging, gedrag en denken regelen raken beschadigd

---

Gevolg:

De cliënt krijgt steeds meer problemen met:

• bewegen
• emoties en gedrag
• geheugen en concentratie

---

Belangrijk:

• Huntington is erfelijk
• een kind van een ouder met Huntington heeft 50% kans om de ziekte te krijgen
• de ziekte verloopt progressief

Klachten bij de ziekte van Huntington

De klachten van Huntington hebben invloed op:

• bewegen
• gedrag en emoties
• denken en geheugen

---

Bewegingsklachten

• onwillekeurige bewegingen
• moeite met lopen en balans
• slik- en spraakproblemen

---

Psychische en gedragsklachten

• prikkelbaarheid of boosheid
• somberheid of angst
• impulsief gedrag

---

Cognitieve klachten

• concentratieproblemen
• vergeetachtigheid
• moeite met plannen en organiseren

---

Belangrijk:

• klachten worden geleidelijk erger
• cliënten worden steeds afhankelijker van zorg

Behandeling en betrokken disciplines bij Huntington

Huntington is niet te genezen.
De behandeling richt zich op het verminderen van klachten en het behouden van kwaliteit van leven.

---

Medicatie

• medicatie tegen onrustige bewegingen
• medicijnen bij somberheid, angst of gedragsproblemen

---

Therapie en begeleiding

• fysiotherapie → beweging en balans ondersteunen
• logopedie → hulp bij praten en slikken
• ergotherapie → ondersteuning bij ADL en hulpmiddelen

---

Medische begeleiding

• neuroloog
• psycholoog of psychiater
• gespecialiseerd behandelteam

---

Belangrijk

• begeleiding richt zich ook op gedrag en emoties
• in een later stadium vaak intensieve zorg nodig

Rol van de Verzorgende IG bij neurologische aandoeningen

Als Verzorgende IG ondersteun je cliënten met neurologische aandoeningen zoals MS, ALS en Huntington in het dagelijks leven.

---

Observeren en signaleren

• veranderingen in bewegen, slikken of gedrag
• vermoeidheid, pijn of ademhalingsproblemen
• veranderingen in geheugen of stemming

---

Ondersteunen bij ADL

• helpen bij wassen, aankleden en eten
• rekening houden met belastbaarheid en zelfstandigheid

---

Veiligheid en begeleiding

• valgevaar signaleren
• structuur en rust bieden
• ondersteunen bij hulpmiddelen en mobiliteit

---

Communicatie en samenwerking

• rustig en duidelijk communiceren
• samenwerken met andere disciplines
• veranderingen rapporteren aan het zorgteam

---

Doel van de zorg

• zelfstandigheid zo lang mogelijk behouden
• veiligheid en comfort bieden
• kwaliteit van leven ondersteunen

Waardoor ontstaat de ziekte van Huntington?

A

Door een bacterie

B

Door slijtage van gewrichten

C

Door een erfelijke fout in het DNA

D

Door beschadiging van spieren

Welke combinatie van klachten past het best bij Huntington?

A

Gewrichtspijn en koorts

B

Alleen spierzwakte

C

Onwillekeurige bewegingen, gedragsveranderingen en geheugenproblemen

D

Alleen slikproblemen

Aan de slag

• Het werkblad van ALS en Huntington staat op Itslearning.
• Deze opdrachten lever je ook in via Itslearning bij het mapje: ALS en Huntington

---

• Voor MS staat ook een werkblad klaar op Itslearning.
• Maak het werkblad en lever dit ook in via het mapje: MS groepje.

Klaar mee ?

• Thieme meulenhof > Pathologie boek > Module 12 zenuwstelsel > 1. Zenuwstelsel

• Opdracht vergelijk de ziektebeelden