Mediawijsheid in groep 5

Slim en veilig online

1 / 29
volgende
Slide 1: Slide
newEditorICT-basisvaardighedenBasisschoolGroep 5

In deze les zitten 29 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Slim en veilig online

null

Dit ga ik leren

Ik kan uitleggen hoe ik slim, veilig en vriendelijk omga met media en internet.

null

Wat doe jij online het meest?

Gebruik de antwoorden als start: games, filmpjes, chatten, zoeken, muziek, apps. Koppel daarna terug aan mediawijsheid: al deze dingen horen bij media.

Wat is mediawijsheid?

Mediawijsheid betekent dat je goed nadenkt bij wat je ziet, doet en deelt.


  • op een tablet, telefoon of computer

  • bij filmpjes, berichten, games en apps

  • thuis, op school en onderweg

Leg uit dat media niet alleen sociale media zijn, maar ook games, video's, chat en websites. Houd het dicht bij de leefwereld van groep 5.

Media gebruik je elke dag

  • een filmpje kijken

  • een bericht sturen

  • een spel spelen

  • iets opzoeken

  • muziek luisteren


Media zijn handig en leuk, maar je moet ook weten wat slim is.

null

Leuk én opletten

Internet heeft veel fijne kanten:


  • leren en ontdekken

  • contact met anderen

  • spelen en maken


Maar niet alles online is handig, waar of veilig.

Gebruik deze slide als overgang: online doen we veel leuke dingen, daarom is het belangrijk om ook risico's te kennen.

Eerst denken, dan doen

Een slimme regel is:


stoppen → nadenken → pas klikken of delen


Zo maak je online vaker veilige keuzes.

Benadruk dat mediawijsheid niet betekent dat alles gevaarlijk is, maar dat je leert kiezen wat verstandig is.

Wat is een slimme regel online?

A

snel doorsturen

B

eerst denken

C

alles geloven

D

altijd klikken

Sluit aan bij slide 5: stoppen, nadenken, pas klikken of delen.

Maak de zin af

Media gebruik je elke dag. Het is vaak leuk en handig. Toch moet je ook weten wat slim is. Daarom geldt: eerst nadenken, dan pas klikken of delen.

handig
slim
nadenken
gevaarlijk
raar
rennen
hard
groot

De woorden komen letterlijk terug uit slides 3 tot en met 5.

Privacy is van jou

Privacy betekent dat niet iedereen alles van jou hoeft te weten.


Denk aan:

  • je naam

  • je adres

  • je school

  • foto's van jezelf

Gebruik concrete voorbeelden van persoonsgegevens die leerlingen herkennen. Houd het eenvoudig en praktisch.

Wat deel je wel of niet?

Beter niet zomaar delen:


  • je wachtwoord

  • je telefoonnummer

  • waar je nu bent

  • foto's van iemand anders zonder toestemming


Niet alles hoeft online.

Noem dat ook informatie over vrienden of familie privé kan zijn. Toestemming kan kort benoemd worden zonder juridisch te maken.

Als iets niet goed voelt

Voelt een bericht, plaatje of vraag raar?


  • niet antwoorden

  • niet verder klikken

  • scherm wegdoen

  • hulp vragen aan een volwassene

Belangrijk moment voor handelingsperspectief: leerlingen moeten weten wat ze kunnen doen als ze iets vervelends zien.

Sterke wachtwoorden

Een wachtwoord helpt jouw account te beschermen.


Een sterk wachtwoord:

  • is geheim

  • is niet te makkelijk

  • gebruik je niet voor iedereen

  • deel je alleen met je ouders of leerkracht als dat nodig is

Voor groep 5 volstaat het idee van een geheim en lastig wachtwoord. Technische details zijn niet nodig.

Wat deel je beter niet zomaar?

A

je wachtwoord

B

een tekening

C

een liedje

D

een spelidee

De andere opties kunnen soms wel onschuldig zijn; het wachtwoord hoort geheim te blijven.

Vul de juiste woorden in

Privacy is van jou. Niet iedereen hoeft alles van jou te weten. Deel je telefoonnummer of wachtwoord niet zomaar. Voelt iets raar? Vraag hulp aan een volwassene.

jou
telefoonnummer
volwassene
iedereen
knuffel
vriend
speelplaats
bericht

Controleert begrip van privacy, persoonlijke gegevens en hulp vragen uit slides 6 tot en met 9.

Is het echt waar?

Online staat veel informatie.


Maar:

  • niet elk bericht klopt

  • niet elke foto vertelt de waarheid

  • niet elk filmpje is eerlijk gemaakt

Introduceer nepnieuws eenvoudig als onjuiste of misleidende informatie online.

Nepnieuws herkennen

Let op deze signalen:


  • een heel gek of spannend verhaal

  • veel hoofdletters of schrikwoorden

  • geen duidelijke bron

  • iemand zegt: 'stuur dit snel door!'

Koppel signalen aan voorbeelden die kinderen kennen, zoals kettingberichten of overdreven filmpjes.

Slim controleren

Twijfel je?


  • kijk wie het gemaakt heeft

  • zoek of je het op meer plekken ziet

  • vraag een volwassene

  • geloof niet meteen alles

Benadruk dat controleren slim is, niet wantrouwig. Het gaat om rustig nagaan of iets klopt.

Foto's kunnen ook misleiden

Soms lijkt een foto echt, maar is hij veranderd.


Ook filmpjes of plaatjes kunnen zo gemaakt zijn dat je iets gelooft dat niet klopt.

Hier kun je heel eenvoudig verwijzen naar bewerkte foto's of AI-plaatjes, zonder technisch uit te weiden.

Welk signaal past bij nepnieuws?

A

duidelijke bron

B

rustig verhaal

C

veel schrikwoorden

D

netjes controleren

Gebaseerd op slide 11. Laat kort benoemen waarom de andere opties juist helpen om slim te kijken.

Lees en vul in

Online klopt niet elk bericht. Zie je iets geks, kijk dan naar de bron en zoek of je het op meer plekken ziet. Ook foto's kunnen soms misleiden.

bericht
bron
plekken
vriend
game
letters
schermen
dagen

Echoot de kern van slides 10 tot en met 13.

Vriendelijk online

Wat je online zegt, komt ook bij een ander binnen.


Daarom is het belangrijk om:

  • aardig te schrijven

  • niemand uit te lachen

  • na te denken voor je iets stuurt

Maak de koppeling met gedrag in de klas: online gelden ook gewone omgangsregels.

Iets sturen kan blijven

Een bericht of foto kan snel verder gaan:


  • iemand maakt een screenshot

  • iemand stuurt het door

  • verwijderen lukt niet altijd


Daarom: deel alleen wat veilig en vriendelijk is.

Belangrijk inzicht voor deze leeftijd: online inhoud kan blijven bestaan, ook als jij het weg wilt halen.

Hulp vragen is slim

Maak je iets mee online dat niet fijn is?


Vertel het aan:

  • je ouder of verzorger

  • je meester of juf

  • een andere volwassene die je vertrouwt

Normaliseer hulp vragen. Zeg expliciet dat het niet klikken op een fout bericht nooit 'dom' is.

Wat doe je het best als iets online niet fijn is?

1

zelf oplossen

2

terugsturen

3

hulp vragen

4

stiekem houden

Deze slide heeft geen instructies

Waarom moet je vriendelijk schrijven?

A

het verdwijnt meteen

B

niemand leest het

C

het komt bij iemand binnen

D

dan win je altijd

Sluit aan bij slide 14: online woorden doen ook iets met een ander.

Slimme keuzes online

Slim online gedrag ziet er zo uit:


  • ik denk eerst na

  • ik deel niet alles

  • ik controleer informatie

  • ik blijf vriendelijk

  • ik vraag hulp als dat nodig is

Deze slide brengt de les terug naar de centrale lijn en bereidt voor op de begrippenlijst.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Laat leerlingen iets concreets noemen, zoals: eerst nadenken, niet alles delen, informatie controleren, vriendelijk blijven of hulp vragen.

Begrippen

mediawijsheid - slim, veilig en bewust omgaan met media en internet

privacy - gegevens over jou die niet iedereen hoeft te weten

persoonlijke gegevens - informatie zoals je naam, adres of telefoonnummer

wachtwoord - een geheime code om een account te beschermen

nepnieuws - nieuws of informatie die niet klopt of misleidt

bron - de plek waar informatie vandaan komt

account - jouw plek in een app, game of website

null