11.5

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo b
• Leerjaar 4

11.5 De organen voor vertering

Eiwitten zijn:

A

Voedingsmiddelen

B

Voedingsstoffen

C

D

Welke functie van voedingsstoffen zorgt voor het leveren van energie?

A

Bouwstof

B

Brandstof

C

Reservestof

D

Beschermende stof

Bij welke eetstoornis braakt iemand na het eten?

A

Anorexia nervosa

B

Boulimia nervosa

C

Eetbuistoornis

Invuloefening

Het binnenkrijgen van te weinig voedingsstoffen noemen we ondervoeding

ondervoeding

ondergewicht

vermagering

overgewicht

Welke voedingsstof hoef je niet te verteren?

A

Vet

B

Glucose

C

Eiwit

D

Koolhydraat

Wat is geen verteringsklier?

A

Speekselklier

B

Maagsapklier

C

Lever

D

Slokdarmklier

Door welk orgaan gaat het voedsel niet?

A

Lever

B

Twaalfvingerige darm

C

Maag

D

Endeldarm

Leerdoelen 11.5

11.5.1 Je kunt de delen van het verteringsstelsel noemen met hun functies en kenmerken.
11.5.2 Je kunt de verteringssappen noemen met hun functies.

Mondholte

Vertering begint in de mondholte

• Door kauwen wordt voedsel kleiner gemaakt (tanden + kiezen).

• Speekselklieren produceren speeksel

• Slikken gaat gemakkelijker

• Enzym in speeksel verteert zetmeel

• Speeksel doodt bacteriën

Speeksel bestaat uit:

• Water

• Slijm --> verhoogt glijbaarheid

• Enzym --> verteert zetmeel

Keelholte

Met je tong duw je het voedsel vanuit de mondholte in de keelholte.

Slikreflex zorgt ervoor dat voedsel alleen de slokdarm in kan.

• Neusholte wordt afgesloten door huig.

• Luchtpijp wordt afgesloten door strotklepje.

Slokdarm

Door de darmperistaltiek wordt het voedsel door de slokdarm richting de maag vervoert

Maag

Is een tijdelijke opslagplaats van je voedsel (2 tot 4 uur)

In de maag wordt het voedsel gekneed en vermengd met maagsap

Maagsapklieren produceren maagsap

Maagsap bestaat uit:

• Water

• Maagzuur --> bacteriën doden

• Enzymen --> vertering eiwitten

Afgesloten met maagportier, deze kringspier laat kleine hoeveelheden voedsel door.

Alvleesklier

Produceert alvleessap

Alvleessap bestaat uit:

• Water

• Enzymen --> vertering van eiwitten, koolhydraten en vetten

Lever en galblaas

• De lever produceert gal.

• Gal wordt tijdelijk opgeslagen in de galblaas.

• Via de galbuis komt het gal in de twaalfvingerige darm.

Gal emulgeert vetten (grote vetdruppels worden klein).

Gal is dus geen verteringssap en verteert de vetten niet!

Gal heeft geen enzymen.

Twaalfvingerige darm

• Stuk darm tussen maag en dunne darm.

• Buizen van de lever en de alvleesklier komen uit in de twaalfvingerige darm.

• Gal en alvleessap worden gemengd met voedselbrij.

• Via darmperistaltiek wordt voedselbrij naar dunne darm verplaatst.

Dunne darm

Ongeveer 6 meter lang

In de wand liggen darmsapklieren, die produceren darmsap.

Darmsap bestaat uit:

• Water

• Enzymen --> vertering van eiwitten en koolhydraten

Sterk geplooide darmwand (darmplooien) vergroot de oppervlakte.

Dunne darm

Op de darmplooien zitten uitstulpingen --> de darmvlokken

In de darmvlokken zitten bloedvaten

De wand van de darmvlokken en de bloedvaten is 1 cellaag dik --> stoffen makkelijk uitwisselen

Blinde darm – wormvormig aanhangsel

Blinde darm = de plaats waar de dunne darm overloopt in de dikke darm.

Wormvormig aanhangsel is ontstoken bij een blindedarmontsteking en kan verwijderd worden.

Dikke darm

• Ongeveer 1,5 meter lang.

• Door alle verteringssappen die erbij komen bevat de brij veel water. 

• Water moet terug gehaald worden: doet de dikke darm.

• Voedselbrij wordt dikker.

Endeldarm

• Verzamelen en tijdelijk opslaan van onverteerbare voedselresten (= ontlasting)

• Endeldarm is afgesloten met een kringspier: de anus.

• Als de endeldarm vol is, moet je poepen,

Welke route neemt je hap kroket?

A

mond- maag-dunne darm

B

mond-maag-dikke darm

C

maag-mond-dikke darm

D

dikke darm-maag-dunne darm

Waar worden eiwitten verteerd?

A

Mond, maag, dunne darm

B

Mond, 12-v. darm, dunne darm

C

Maag, 12-v. darm, dunne darm

D

Maag, dunne darm

In de maag gaan de meeste bacteriën dood. Hoe komt dat?

A

Door de kneedbewegingen in de maag

B

Door de temperatuur van de maag

C

Door het zoutzuur in de maag

Het pijtje geeft weer

A

Maag

B

Galblaas

C

Rectum

D

Alvleesklier

Waar wordt gal gemaakt?

A

Galblaas

B

Gal

C

Twaalfvingerige darm

D

Lever

Gal emulgeert vet. Wat houdt dat in ?

A

Gal breekt vet af tot vetzuren

B

Gal maakt van grote vetdruppels kleine vetdruppels

C

Gal breekt zetmeel af tot glucose

D

Gal maakt kleine bolletjes van zetmeel.

Aan de slag

Maken 11.5, opdracht 1, 2, 3, 5, 6.

OF

Maken 11.5, opdracht 1,3, 5, 6, 7.