van Maerlant en van Veldeke

Canon uitgelicht

Jacob van Maerlant & Hendrik van Veldeke

1 / 38
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsSecundair onderwijsAlgemeen secundair onderwijsLeerjaar 5

In deze les zitten 38 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Canon uitgelicht

Jacob van Maerlant & Hendrik van Veldeke

Lesoverzicht

Jacob van Maerlant

1

Hendrik van Veldeke

2

1 Jacob van Maerlant

1.1 Biografie auteur

1.2 Gedichtenanalyse: Der Naturen Bloeme

1.3 Hedendaagse relevantie

- Geboorte: ca. 1230 in de buurt van Brugge

- Beroep: Middelnederlandse dichter en schrijver

- Belangrijke werken:

-Der Nature Bloeme

- Spiegel Historiael

-Van den Landen Overzee

- Bijnaam: Vader der Dietsche dichteren algader (Vader van alle Nederlandstalige schrijvers)

- Taal: Middelnederlands

- Overlijden: ca. 1321 vermoedelijk in de buurt van Brugge


1.1 Biografie auteur: Jacob van Maerlant

1.2 Der Naturen Bloeme

- Middelnederlandse bewerking van Liber de natura rerum

- Sterk ingekort

- Doel: mensen onderwijzen in hun eigen taal

- Niet Albertus Magnus maar Thomas van Cantimpré


Video in WB p. 57 Toelichting Karina van Dalen-Oskam

a Welk soort werk is Der Naturen Bloeme?

b Wat verneem je over de vorm van het werk?

c Waar haalde van Maerlant zijn inspiratie?

d Welke misvatting leefde er bij hem?

e Hoe kon hij van zijn pen leven?

f Wat was het nut van zijn werk voor de lezer?

g Geef een voorbeeld van hoe foutieve middeleeuwse kennis in zijn werk tot uiting komt.

h Waarom was Der Naturen Bloeme ook medisch interessant?

i Waarom deden kopiisten toevoegingen in de rand?

j Hoe werd Der Naturen Bloeme overgeleverd?

1.2 Der Naturen Bloeme De haring

Welke informatie krijg je over de haring?

1.2 Der Naturen Bloeme De mug

Welke informatie krijg je over de mug?

1.2 Gedichtenanalyse: Der Naturen Bloeme

- Rijmende poëzie

- Eenvoudige, didactische, satirisch en humoristische toon

- Inhoud: De tekst over de mug (Culex) beschrijft zijn gedrag en eigenschappen, zoals het zuigen van bloed en zijn voorkeur voor licht en droge plekken. Er wordt ook een oude volkswijsheid genoemd: knoflook zou beschermen tegen muggenbeten

- Stijlfiguren:

- gepaard eindrijm

- alliteratie (die dese, es een)

- enjambement ( es een woerm die sughens pleghet bloet…)

1.3 Hedendaagse relevantie: Der Naturen Bloeme

- Didactische literatuur

- Vertaling wetenschappelijke boeken --> volkstaal

- Kennis toegankelijk voor niet-Latijnse lezers

- Basis hedendaagse schoolboeken

- Literaire non-fictie

- Poëtische schrijfstijl

- Verhalende elementen maken kennis aantrekkelijk

- Vergelijkbaar met moderne wetenschapscommunicatie

- Impact

- Pionier in kennisoverdracht

- Invloed op latere schrijvers en wetenschappelijke verspreiding


3 Luister en kijk naar Frits van Oostrom, WB p. 58



Frits van Oostrom

a Waar ligt de kwaliteit van van Maerlants werk?

Van Maerlant was de eerste schrijver in het Nederlands die een groot, wetenschappelijk oeuvre opbouwde. In zijn werken verwerkt hij de wetenschappelijke kennis van zijn tijd en een behartenswaardige moraal. Zijn werken zijn ook in een aantrekkelijke vorm geschreven en vereisen weinig voorkennis. Zijn werk was dus laagdrempelig.

b Waarom is zijn werk ook vandaag de dag nog relevant?

Hij was de eerste die op serieuze schaal de Nederlandse taal benutte voor literaire non-fictie. Hij is eigenlijk de ‘vader’ van alle Nederlandstalige schrijvers, hij ligt aan de basis van een vandaag de dag zeer populair genre, nl. het leerdicht (ofwel de wetenschap).

afleiders: Latijn geschiedenis element hoogdravend

Nederlands
wetenschappelijk
moraal
voorkennis
laagdrempelig
literaire
vader
leerdicht
Latijn
geschiedenis
element
hoogdravend

4 Luister naar Mike Kestemont over DNB.



Hedendaagse relevantie?

2 Hendrik van Veldeke

2.1 Biografie auteur

2.2 Gedichtenanalyse: XVIII




- °ca. 1150 in Veldeke bij Spalbeek (Hasselt)

- Beroep: volkstalige schrijver

- Themas: hoofse roman, minnezang

- Werken:

- het Leven van Sint Servaas

- Eneas-roman, dertigtal minneliederen

- Taal: Middelhoogduits, Middelnederlands

- * na 1186 hoogstwaarschijnlijk in Thüringen


2.1 Biografie auteur: Hendrik van Veldeke

2.1 Biografie auteur: Hendrik van Veldeke

Na de oorlog had Leën een belangrijk aandeel in de realisatie van het monument voor de dichter Hendrik van Veldeke, dat in 1928 te Hasselt onthuld werd. Niet alleen was hij een van de iniatiefnemers van het monument, de beeldhouwer liet zich bij de weergave van het gezicht de dichter ook inspireren door de fysionomie van Leën.

https://encyclopedievlaamsebeweging.be/nl/leen-eugeen

2.1 Biografie auteur: Hendrik van Veldeke

- Minnelyriek

- Hoofse liefde centraal

- Invloed van troubadours (romantische liefdesliederen)

- Van Veldekes bijdrage

- Één van de eerste dichters in Duitse gebieden

- Lyrische gedichten & verfijnd taalgebruik

- Culturele brug

- Verbinding tussen Franse, Duitse & Nederlandse literatuur


2.2 Gedichtenanalyse: XVIII (inhoud)

WB p. 130 - Elvis Peeters

Hoe relativeert van Veldeke de hoofse liefde?

Hoe speelde van Veldeke met het genre van het minnelied?

Waarom vergelijkt Elvis Peeters van Veldeke met o.a. Stromae?

Staat het origineel volgens jou in het Duits of in het Nederlands?

1

Duits

2

Nederlands

2.2 Gedichtenanalyse: XVIII (vorm)

- Zowel tot Duitse als Nederlandse lit gerekend, want grensgebied (continuüm)

Eindrijm: schîn, sîn, Rîn

- Rijmschema:

- Omarmend rijm (eerste 4)

- Kruisend rijm (volgende 4)

- Assonantie: “vogelin schîn”

- Alliteratie: “machet mir den mout”

- Personificatie: “De vogels laten weten”

- Litotes: “niet treurig”

Alles begrepen?

Canon uitgelicht

Jacob van Maerlant & Hendrik van Veldeke