3/4m les 2

• newEditor
• Duits
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 3,4

Duits: herhalen en vooruitkijken

Tweede les van het schooljaar in een samengestelde klas 3 mavo en 4 mavo. Open kort met de lijn: gisteren kennismaking en vandaag de eerste echte herhaling plus zelfstandig werken op eigen niveau.

Planning van de les

• Korte terugblik

• Herhaling grammatica

• Zelfstandig werken in het boek

• Een sociale pauze van 5 minuten

• Afsluiten met een korte terugblik op de les

De hele les duurt 50 minuten. Je kunt mondeling aangeven wanneer de sociale pauze ongeveer valt, afhankelijk van het werktempo van de klas.

Lesdoel

Ik kan rangtelwoorden, vraagwoorden, werkwoorden in de tegenwoordige tijd, het voltooid deelwoord van zwakke werkwoorden en het bezittelijk voornaamwoord in het Duits herkennen en toepassen.

Welk Duits grammaticawoord ken jij al?

Gebruik de opbrengst om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: wer, wo, erste, mein, gemacht, ich, du.

Terugblik op gisteren

• Kennismaking met elkaar en met Duits

• Jezelf voorstellen in het Duits

• Uitleg over dit schooljaar

• Verdieping en verbreding van lezen, spreken, schrijven en luisteren

• Meer aandacht voor grammatica

• Oefenen richting het eindexamen

Benadruk dat 3 mavo en 4 mavo samen les hebben, maar soms met verschillende boeken en opdrachten werken. De hoofdlijn van het vak is voor beide groepen gelijk.

Wat we van elkaar verwachten

• Als iemand anders praat, luister jij stil

• Je doet serieus mee tijdens Duits

• Je maakt opdrachten en leert leerwerk

• Je hebt je spullen op orde

• Je houdt je aan de schoolafspraken

Houd dit kort en duidelijk. Koppel de verwachtingen aan een rustige les in een samengestelde klas: zelfstandig kunnen werken lukt alleen als de afspraken helder zijn.

Waar zijn we al begonnen?

Leerjaar 3

• Seite 9: Aufgabe 1

• Seite 10: Aufgabe 2 und 3

• Seite 12: Aufgabe 5

• Seite 10: Aufgabe 1A/B

• Seite 11: Aufgabe 5

• Seite 12: Aufgabe 7A

• Seite 13: Aufgabe 10A

Leerjaar 4

Noem erbij dat online hulp al is ingezet waar dat nodig was. Deze slide helpt leerlingen terugvinden waar ze zijn gebleven.

Wat heb je gisteren vooral gedaan?

1

Kennismaken

2

Jezelf voorstellen

3

Uitleg schooljaar

4

Boekopdrachten

Vandaag: grammatica herhalen

• Rangtelwoorden in het Duits

• Vraagwoorden in het Duits

• Werkwoorden in de tegenwoordige tijd

• Voltooid deelwoord van zwakke werkwoorden

• Bezittelijk voornaamwoord

Maak duidelijk dat dit een opfrisronde is: voorkennis activeren, fouten voorkomen en daarna toepassen in het boekwerk.

Rangtelwoorden

• Ze geven een volgorde aan

• Voorbeelden: erste, zweite, dritte

• Daarna vaak: vierte, fünfte, sechste

• Je gebruikt ze bij data, plaatsen en volgorde

• Let op: niet hetzelfde als gewone telwoorden

Leg kort het verschil uit tussen Grundzahlen en Ordnungszahlen, zonder die vaktermen per se centraal te zetten als dat te zwaar is voor de groep.

Rangtelwoorden in gebruik

• Bij datums: am ersten, am zweiten

• Bij een plaats in een rij: Ich bin der dritte.

• Bij volgorde in stappen of lijsten

Noem eventueel mondeling nog een paar voorbeelden uit het dagelijks leven, zoals verjaardag of sportuitslag.

Regel 1:  getallen t/m 19 

Schrijf het getal uit in het Duits en plak er -te achter 

Voorbeelden: 

2e= zwei + te = zweite 

5e = fünf + te = fünfte 

18e = achtzehn + te = achtzehnte 

Regel 2:  getallen vanaf 20 

Schrijf het getal uit in het Duits en plak er -ste achter 

Voorbeelden: 

23e= dreiundzwanzig + ste = dreiundzwanzigste 

25e = fünfundzwanzig+ ste = fünfundzwanzigste 

30e = dreißig + ste = dreißigste 

4 uitzonderingen 

1e= erste 

3e= dritte 

7e= siebte 

8e= achte 

Vraagwoorden

• wer = wie

• was = wat

• wo = waar

• wann = wanneer

• warum = waarom

• wie = hoe

• welche / welcher / welches = welke

Benadruk dat vraagwoorden helpen bij spreken, lezen én luisteren: je herkent sneller waar een vraag over gaat.

Vraagwoorden kiezen

Het juiste vraagwoord hangt af van de informatie die je zoekt.

• persoon → wer

• plaats → wo

• tijd → wann

• reden → warum

• manier → wie

Laat horen dat leerlingen niet alleen losse woorden moeten kennen, maar ook moeten weten wanneer ze welk woord kiezen.

Welk woord is een rangtelwoord?

A

drei

B

dritte

C

dreimal

D

dreizehn

Controleert het verschil tussen telwoorden en rangtelwoorden.

Welk vraagwoord past bij een plaats?

A

wann

B

warum

C

wo

D

wer

Veelgemaakte fout: wer kiezen bij mensen en wo verwarren met wann.

Vul de juiste woorden in

Bij een datum gebruik je een rangtelwoord. Je zegt bijvoorbeeld am ersten. Als je naar een plaats vraagt, gebruik je wo.

rangtelwoord

ersten

wo

drei

wann

warum

zweite

Sluit direct aan op de uitleg over rangtelwoorden en vraagwoorden.

Tegenwoordige tijd

• Het werkwoord wordt aangepast aan het onderwerp/persoonlijk voornaamwoord

• Je begint met de stam van het werkwoord

• Voorbeelden van onderwerpen: ich, du, er/sie/es, wir, ihr, sie/Sie

• De uitgang verandert per vorm

Houd het bij regelmatige hoofdstructuur. Onregelmatige uitzonderingen zijn nu niet de kern van de les, tenzij een leerling er zelf naar vraagt.

Voorbeeld: machen

• ich mache

• du machst

• er/sie/es macht

• wir machen

• ihr macht

• sie/Sie machen

Gebruik één duidelijk voorbeeld en laat zien dat leerlingen hiermee ook andere regelmatige werkwoorden kunnen vormen.

Voltooid deelwoord

• Bij zwakke werkwoorden vaak: ge- + stam + -t

• Voorbeelden: machen → gemacht

• lernen → gelernt

• spielen → gespielt

Noem alleen de basisregel voor zwakke werkwoorden. Als je wilt, kun je mondeling kort aangeven dat er later ook uitzonderingen en sterkere vormen komen.

Bezittelijk voornaamwoord

• Het laat zien van wie iets is

• Voorbeelden: mein, dein, sein, ihr, unser, euer

• In het Nederlands: mijn, jouw, zijn, haar, ons, jullie

• Je gebruikt het voor een zelfstandig naamwoord

Blijf bij herkenning en basisgebruik. Verbuigingen kunnen later verder uitgediept worden als dat in het boek of niveau nodig is.

Welke vorm is goed bij du?

A

du machen

B

du macht

C

du machst

D

du mache

Controleert de uitgang in de tegenwoordige tijd.

Vul de juiste vormen in

In de tegenwoordige tijd zeg je: ich mache en er macht. Het voltooid deelwoord van machen is gemacht. Bij bezit kun je zeggen: mein Buch.

mache

macht

gemacht

mein

machen

machst

gelernt

dein

Hier komen tegenwoordige tijd, voltooid deelwoord en bezittelijk voornaamwoord samen.

Na de herhaling

• Daarna werk je zelfstandig verder

• Iedereen werkt op eigen leerjaar en eigen opdrachten

• De grammatica van vandaag helpt direct bij het boekwerk

Maak de overgang van klassikale herhaling naar zelfstandig werken expliciet en rustig.

Opdrachten per leerjaar

• Leerjaar 3 werkt vooral aan woordenschat en grammatica

• Leerjaar 4 werkt aan lezen, telwoorden en informatie opzoeken

• Beide groepen oefenen tegelijk, maar niet met hetzelfde boekwerk

Deze slide maakt het verschil tussen de twee leerjaren overzichtelijk en voorkomt onrust over wie wat moet doen.

Zelfstandig werken: leerjaar 3 en 4

Leerjaar 4

Leerjaar 3

• Blz. 13/14: opdracht 6 lezen

• Blz. 14: grammatica box telwoorden doorlezen

• Opdracht 8: internet, getallen, gesprek lezen

• Opdracht 11 blz. 16: filmtitels van Bruce Willis

• Wohnen und Schule

• Blz. 14: opdracht 12 A/B

• Blz. 15: opdracht 13, 14A/B en 15

• Blz. 16: opdracht 16A/B en 17

Noem dat opdracht 8 in tweetallen is. De rest kan grotendeels zelfstandig. Geef aan waar online hulp gebruikt mag worden.

Welke grammatica helpt jou straks het meest in je boek?

Goede antwoorden laten zien dat de leerling de koppeling kan maken met het boekwerk, bijvoorbeeld: vraagwoorden helpen bij lezen, tegenwoordige tijd bij grammatica-oefeningen, bezittelijk voornaamwoord bij woordenschat/zinnen maken.

Wat nemen we mee?

• We hebben belangrijke grammatica herhaald

• We weten weer wat er van ons verwacht wordt

• We werken verder op ons eigen niveau

• Zo bouwen we stap voor stap verder aan Duits dit schooljaar

Gebruik deze slide als rustige afronding vóór het einde van de les en de overgang naar de volgende keer.

Wat heb jij vandaag opnieuw geleerd?

Reflectie op leren. Laat leerlingen één concreet onderdeel noemen, zoals rangtelwoorden, vraagwoorden of voltooid deelwoord.

Wat hielp jou vandaag het best bij Duits?

Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeldzinnen, uitleg, samen herhalen, zelfstandig oefenen.

Wat vond jij vandaag nog lastig?

Laat leerlingen eerlijk benoemen wat nog lastig is. Gebruik dit voor de start van de volgende les.

Begrippen

rangtelwoord - woord dat een volgorde aangeeft, zoals eerste of tweede

vraagwoord - woord waarmee je een vraag inleidt, zoals wie of waar

tegenwoordige tijd - werkwoordsvorm voor wat nu gebeurt

werkwoord - woord dat een handeling of toestand uitdrukt

stam - basis van een werkwoord zonder uitgang

voltooid deelwoord - werkwoordsvorm zoals gemacht of gelernt

zwak werkwoord - werkwoord dat meestal een regelmatige vorm krijgt

Begrippen

bezittelijk voornaamwoord - woord dat laat zien van wie iets is, zoals mein of dein

onderwerp - degene of datgene dat de handeling doet in de zin

woordenschat - de woorden die je kent en gebruikt

lezen - informatie begrijpen uit een tekst

spreken - mondeling iets zeggen in het Duits

schrijven - zinnen of teksten maken in het Duits

luisteren - begrijpen wat je in het Duits hoort