Les 4 - H2.3E Verticale doorsnede en hoogtekaart
Verticale doorsnede en hoogtekaart
Onderdelen in deze les
Verticale doorsnede en hoogtekaart
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan een verticale doorsnede van een landschap tekenen en een hoogtekaart aflezen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij hoogtekaart?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen, zoals hoogtelijn, berg, dal, meters, steil of NAP.
Wat is een hoogtekaart?
Een hoogtekaart laat zien hoe hoog of laag de grond is.
gelijke hoogte wordt met lijnen aangegeven
zo'n lijn heet een hoogtelijn
op de kaart lees je hoogte af in meters
vaak staat erbij: hoogte boven NAP
Benadruk dat een hoogtekaart geen gewone plattegrond is, maar een kaart waarop hoogte-informatie centraal staat.
Hoogtelijnen lezen
elke hoogtelijn heeft overal dezelfde hoogte
bij een lijn kan bijvoorbeeld 20 m staan
alle punten op die lijn liggen dan 20 meter hoog
tussen twee lijnen zit steeds een vast hoogteverschil
Noem dat leerlingen altijd moeten kijken welk hoogteverschil tussen de lijnen gebruikt wordt. Dat staat vaak in de legenda of is af te leiden uit de getallen.
Dicht of ver uit elkaar
De afstand tussen hoogtelijnen zegt iets over de helling.
dicht bij elkaar = steile helling
ver uit elkaar = flauwe helling
zo zie je snel waar het landschap scherp stijgt of daalt
Veel leerlingen verwarren afstand op de kaart met hoogteverschil. Leg uit: het hoogteverschil kan gelijk zijn, maar de horizontale afstand verschilt.
Top en dal herkennen
gesloten hoogtelijnen wijzen vaak op een heuvel of top
hoe verder naar binnen, hoe hoger het kan worden
een dal herken je aan lagere delen tussen hogere gebieden
Als je een concreet voorbeeld geeft, wijs dan aan dat een reeks gesloten lijnen meestal naar een top toe werkt.
Wat betekent het als hoogtelijnen dicht bij elkaar liggen?
steile helling
lage top
breed dal
vlak gebied
Controleert of leerlingen afstand tussen lijnen koppelen aan steilheid, niet aan hoogte alleen.
Maak de tekst af
Een hoogtekaart laat zien hoe hoog of laag de grond is. Punten met gelijke hoogte liggen op een hoogtelijn. Lijnen dicht bij elkaar betekenen een steile helling. Een gesloten lijn kan wijzen op een top.
Alle woorden komen letterlijk terug uit de uitleg over hoogtekaart, hoogtelijnen, helling en top.
Wat is een verticale doorsnede?
Een verticale doorsnede is een tekening van het landschap van opzij.
Je tekent als het ware een plak door het landschap heen. Zo zie je hoogteverschillen veel duidelijker dan op de kaart van bovenaf.
Leg de koppeling met het woord 'verticaal': je kijkt tegen een opstaand profiel aan.
Van kaart naar doorsnede
trek op de hoogtekaart een lijn, bijvoorbeeld A–B
kijk waar die lijn de hoogtelijnen kruist
noteer de hoogtes op die plaatsen
die hoogtes gebruik je voor de tekening
Benadruk dat alleen de punten op de gekozen lijn A–B meetellen voor de doorsnede.
Stappenplan voor tekenen
Teken een horizontale lijn voor A–B.
Zet de snijpunten met de hoogtelijnen op de goede plaats.
Schrijf de hoogtes erbij.
Zet de punten op de juiste hoogte.
Verbind de punten met een vloeiende lijn.
Als leerlingen moeite hebben met de volgorde, laat dan eerst alleen de snijpunten overnemen en pas daarna de hoogtes invullen.
Let op de schaal
Bij een verticale doorsnede gebruik je twee richtingen.
horizontaal: de afstand van A naar B
verticaal: de hoogte in meters
lees goed af welke schaal je moet gebruiken
soms is de verticale schaal anders dan de horizontale schaal
Wijs op een veelgemaakte fout: punten wel in de goede volgorde zetten, maar op verkeerde hoogte doordat de schaal niet goed is afgelezen.
Hoe ziet de doorsnede eruit?
een steil stuk wordt een scherpe stijging of daling
een vlak stuk wordt bijna horizontaal
een top wordt zichtbaar als hoogste punt
een dal zie je als een lager deel tussen hogere punten
Koppel dit terug aan het lezen van de hoogtelijnen: dicht bij elkaar op de kaart geeft een steile lijn in het profiel.
Van hoogtekaart naar inzicht
Met een hoogtekaart zie je het landschap van bovenaf.
Met een verticale doorsnede zie je hetzelfde landschap van opzij. Samen helpen ze om hoogte, helling, top en dal goed te begrijpen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat doe je eerst voor een verticale doorsnede?
punten verbinden
lijn A-B trekken
hoogtes gummen
legenda kleuren
Toetst de eerste stap van kaart naar doorsnede.
Vul de stappen in
Bij een verticale doorsnede trek je eerst een lijn A-B op de hoogtekaart. Daarna zoek je waar die lijn de hoogtelijnen kruist. Vervolgens zet je de punten op de juiste hoogte en verbind je ze met een vloeiende lijn.
Benadruk dat alleen snijpunten op lijn A-B meetellen en dat de tekening van opzij wordt gemaakt.
Wat zie je beter in een doorsnede dan op de kaart?
Verwachte elementen: van bovenaf zie je de ligging en hoogtelijnen; van opzij zie je het profiel, hoogteverschillen, top, dal en steil of flauw duidelijker.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen kort terugkijken op hun leerwinst. Mogelijke antwoorden: hoogtelijnen lezen, steil/flauw zien, A-B gebruiken, profiel tekenen.
Welk deel vond jij het moeilijkst?
Gebruik de antwoorden om te zien waar extra uitleg nodig is, bijvoorbeeld schaal, snijpunten of top en dal herkennen.
Begrippen
hoogtekaart - kaart waarop je hoogtes van het landschap kunt aflezen
hoogtelijn - lijn die punten met gelijke hoogte verbindt
NAP - referentiepunt voor hoogte in Nederland
verticale doorsnede - tekening van een landschap van opzij
helling - hoe steil of flauw een stuk omhoog of omlaag gaat
top - hoogste punt in een gebied
dal - lager deel tussen hogere delen
Deze slide heeft geen instructies
