Les 1: De Maatschappij

• Maatschappijleer
• Middelbare school
• vmbo b, k
• Leerjaar 3

Maatschappijleer
Les 1: De maatschappij

Startklaar

• Op je plek zitten
  
• Telefoon in je tas
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
  
• Chromebook, JdW map en pen op tafel

Daarna log je in bij LessonUp! 

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan het welbevinden van leerlingen. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zitten startklaar en zijn bijvoorbeeld ingelogd in LessonUp en hebben hun JdW-map op tafel.

Leerdoelen

• Je kan uitleggen wat er met maatschappij, sociale omgeving en identiteit wordt bedoeld. (R)
• Je kan uitleggen wat een samenleving is en hoe je met mensen samenleeft. (T)
• Je weet wat omgangsvormen zijn en je kunt hiervan voorbeelden noemen. (R)
• Je legt uit waarom er (gedrags)regels nodig zijn in de samenleving. (T)

Zwarte poppen in de winkel?

Begrijp je deze mevrouw?

• Waarom wel?
• Waarom niet?

Begrippen uit deze les

• Maatschappij
  
• Sociale omgeving
  
• Identiteit

• Omgangsvormen
• (Gedrags)regels

Schrijf mee in jouw werkboekje!

Wat weet je al van:
Maatschappijleer?

Wat is maatschappijleer?

De mens leeft graag in dorpen en steden bij elkaar. Ook is iedereen afhankelijk van elkaar. Daarom noemen we de mens een sociaal wezen.

Sociaal wezen

Je hebt bepaalde bindingen met mensen, omdat je afhankelijk bent van anderen in je omgeving. Daarom noemen we de mens een sociaal wezen.

Waarom maatschappijleer?

1. Je leert hoe de Nederlandse samenleving in elkaar zit.
2. Je leert hoe belangrijke beslissingen worden genomen.

Voor sommige beroepen (zoals de politie, media of de zorg) is dit vak belangrijk, omdat het je voorbereidt op jouw deelname aan de samenleving.

De maatschappij

In een maatschappij leef je met miljoenen mensen samen. Een ander woord voor maatschappij is samenleving. Iedereen die in Nederland woont is dus onderdeel van de Nederlandse maatschappij/samenleving.

Maatschappij

Een ander woord voor samenleving, waarin je samen met miljoenen andere mensen samen leeft. 

Ik

Gezin

School/sport/etc.

Den Haag

Zuid-Holland

Nederland

Sociale omgeving

Mensen die je regelmatig ziet en waar je samen dingen mee doet. 

Socialisatie

Het bewust of onbewust aanleren van normen, waarden en gewoonten die bij 'jouw groep' of samenleving horen.

Deel 'werkblad 1 sociogram' uit aan de leerlingen (zie N-schijf).

Leg uit dat iedereen met elkaar verbonden is, en van elkaar afhankelijk (je kan geen brood in de supermarkt kopen, zonder dat er graan is of een bakker of een vrachtwagenchauffeur die het naar de supermarkt brengt). 

Leg daarna uit dat socialisatie een bewust of onbewust proces is waarbij mensen elkaar beïnvloeden. Dit alles is onderdeel van de maatschappij. Grijp daarna terug op de IK, voor de identiteit.

Maak een sociogram van jouw omgeving. Stuur een foto in als bewijs.

Begin met deze opdracht in de les. Ze mogen het thuis afmaken en als huiswerk inleveren de volgende les.

Mijn identiteit en ik...

Mensen hebben invloed op jouw identiteit. Jouw ik.

Dit vindt plaats: in je gezin, op school, in je vriendengroep, op de sportvereniging, op je werk, binnen je geloof, in de media. Ook heeft de overheid invloed op jouw identiteit.

Identiteit

Dit zijn alle dingen die jou uniek maken. Hiermee bedoelen we je karaktereigenschappen, je geloof, je taal, en ga zo maar door. Dus alles wat jou jou maakt!

Leg het begrip identiteit uit. Vraag de leerling hier naar zijn/haar identiteit. Vraag naar de sportclub, karaktereigenschappen en dergelijke. 

Wat maakt de leerling de leerling? Geef eventueel voorbeelden van karaktereigenschappen (aardig, lief, pro-actief, ijverig, lui, slim, sportief, agressief, assertief, etc.).

Regels voor iedereen

Iedereen is dus afhankelijk van iedereen. Daarom is het belangrijk dat er regels zijn over hoe we samenleven en samenwerken. Hierin onderscheiden we twee soorten:

1. Gedragsregels
2. Wetten

1. Gedragsregels

Doel: zorgen ervoor dat we rekening houden met andere mensen.

Je hoeft over deze regels (als het goed is) nauwelijks na te denken. 

2. Wetten

Doel: je moet je houden aan deze regels (anders ben je 'strafbaar').

De politici maken deze wetten. Deze staan in het Burgerlijk Wetboek.

Burgerlijk Wetboek

Verzameling van (bijna) alle wetten die voor burgers in een land gelden. Wetten waarmee een straf opgelegd kan worden, staan in het Wetboek van Strafrecht. (Daarover meer in periode 4: criminaliteit.)

Wat is het verschil tussen gedragsregels en wetten?

Noem drie verschillen tussen de maatschappij in Nederland en die in een ander land. Denk maar eens terug aan waar je het laatst op vakantie bent geweest.

De maatschappij

Samenleven in Nederland

• Nederland is een klein, rijk en dichtbevolkt land

• We wonen dicht op elkaar en hebben dus veel met elkaar te maken
• Samenleven betekent: deel uitmaken van een maatschappij

Regels voor samenleven

• De overheid maakt regels: wetten
  
• Deze wetten zorgen voor orde en veiligheid
  
• Voorbeelden: verkeersregels, milieuregels, eigendomsregels

Waarom regels belangrijk zijn:

• Regels maken samenleven mogelijk
• Denk aan een spel: zonder spelregels kun je niet spelen

Wat is fatsoen?

Niet alles staat in de wet

• Sommige dingen voelen verkeerd, maar zijn niet strafbaar
• Voorbeeld: asociaal gedrag → geen boete, maar wel afkeuring
• Dit noemen we ongeschreven regels

 Wat is fatsoen?

• Opstaan voor ouderen in de tram

• Anderen netjes behandelen

• Fatsoen = hoe we vinden dat je je hoort te gedragen

''Normaal gedrag'' verschilt per gezin, buurt of cultuur:

Tekst gesproken

Gaat dit filmpje over gedragsregels of wetten?

Wat is een voorbeeld van een ongeschreven gedragsregel?

1. Je mag niet door rood rijden
2. Je moet belasting betalen
3. Je staat op voor een oudere vrouw in de bus
4. Je mag geen spullen stelen uit een winkel

Wat is een ander woord voor maatschappij?

1. Een dorp
2. Een stad
3. Alle mensen in een land
4. Samenleving

Wat is het doel van een gedragsregel?

Noem een voorbeeld van een gedragsregel.

Wat is een voorbeeld van een omgangsvorm?

1. Verantwoordelijk zijn.
2. Iemand feliciteren met zijn verjaardag.
3. Zorgen dat je genoeg eet en drinkt op een dag.
4. Afspreken met vrienden om te gaan voetballen.

In de samenleving zijn regels nodig, omdat:

1. Regels ervoor zorgen dat iedereen doet wat de overheid wil.
2. Mensen gedwongen zijn om met elkaar samen te leven.
3. De politie daardoor weet wanneer ze mensen straf moeten geven.
4. De bestuurders van ons land zo hun zin niet krijgen.

Welke waarde past het best bij iemand die nooit zal liegen?

1. Vrijheid.
2. Mensen moeten mij kunnen vertrouwen.
3. Eerlijkheid
4. Als ik tegen mijn ouders lieg krijg ik straf.

Een voorbeeld van een belangentegenstelling is:

1. Je bouwt samen met je buren een nieuwe schutting.
2. De baas beloont je wanneer je je werk goed doet.
3. De werknemer heeft een schadevergoeding gekregen
4. Je krijgt ruzie met de leraar, omdat je weer te laat bent.

Begrippen uit deze les

• Maatschappij

Dit zijn mensen die samen leven (samenleving)

• Sociale omgeving
  

De mensen om je heen.

• Identiteit

Wie je bent en wat bij jou hoort.

• Omgangsvormen

Ongeschreven regels over hoe je met elkaar om gaat.

• (Gedrags)regels

Wat je doet omdat je dit "normaal" vindt. Staat niet in de wet.

Huiswerk

Volgende les:

• Heeft iedereen het werkboekje bijgewerkt t/m week 1.
• Was je er niet? Vraag aan je klasgenoten of kijk in Somtoday van de volgende week.

• Maken: Opgave 1 t/m 5 (H1 De Maatschappij)

Wat heb je vandaag geleerd?

Huiswerk

Maken opdrachten: 1 t/m  8

Inloggen: 

MethodeM: https://www.methodem.nl/les/0857a8cd-85c2-4e75-958d-17b6a51c1d8f

Maatschappijleer> Samenleving> Les 1: De Maatschappij