De queeste van Walewein: het middeleeuwse ridderverhaal
De queeste van Walewein: het middeleeuwse ridderverhaal
Leerdoel van deze les
Aan het einde van de les
heb je kennisgemaakt met je eerste ridderroman
ken je de auteur van het verhaal
ken al een aantal personages uit Walewein
weet je wat hoofsheid betekent
weet je hoe spanning wordt opgebouwd in het verhaal van Walewein.
Hoe start het verhaal van Walewein?
ALGEMEEN & PROLOOG
De ridderroman Walewein
Walewein is een beroemd middeleeuws verhaal vol avontuur, magie en ridderlijke idealen.
Penninc en Vostaert
ca. 1250
11 198 verzen
origineel Middelnederlands verhaal -> uitzonderlijk!
Penninc en Vostaert
auteurs
niet veel over geweten
Penninc: eerste achtduizend regels
Vostaert: laatste drieduizend
"Dies bat Penninc diene maecte ende menighen nacht daer omme waecte
eer hijt vant in zijn ghedochte, dat hi den boec ten ende brochte
daer hi tbeghin of heift gheseit.
"Dies bat Penninc diene maecte ende menighen nacht daer omme waecte
eer hijt vant in zijn ghedochte, dat hi den boec ten ende brochte
daer hi tbeghin of heift gheseit."
Waarom wordt er in de proloog vermeld dat Penninc er menige (vele) nachten van wakker lag?
" Nu bid hi u up hovescheit
dat ghi zwighet altemale:
hi sal u vort die scone tale segghen, a
l wert het hem te zure vanden coninc Arture."
Wat vraagt de auteur hier aan zijn publiek?
Om allemaal te bidden.
Om allemaal Koning Arthur te eren.
Om allemaal te zwijgen.
Om allemaal te luisteren.
ALGEMEEN & PROLOOG
Walewein: een uitzonderlijk verhaal!
auteurs zijn bekend
oorspronkelijk in het middelnederlands geschreven
Doel proloog
laten zien hoe hard de auteurs eraan gewerkt hebben
publiek aanmanen tot stilte
START VAN HET VERHAAL
Plaats de gebeurtenissen in de juiste volgorde.
Cirkelstructuur
Valt te vergelijken met de 12 stappen van de held.
In een ridderroman:
Ordo
Manque
Queeste
Ordo
ORDO (start van het verhaal)
MANQUE
QUEESTE
ORDO (einde van het verhaal)
Hofdag aan het hof van Koning Arthur.
Het schaakbord verschijnt. Koning Arthur wil het schaakbord.
Walewein gaat op pad en komt verschillende hindernissen tegen.
Walewein keert terug naar het hof.
Het wonderlijke schaakbord
Het zwevende schaakbord brengt magie in het verhaal. Het is de motor die de queeste en het avontuur start. Waarom zou de schrijver voor een schaakbord kiezen?
Waarom zou de schrijver voor een schaakbord kiezen?
Invuloefening
De keuze voor een schaakbord als magisch object is niet toevallig. In de middeleeuwen was schaken hét spel van de adel. Terwijl gewone mensen sporten beoefenden die om brute kracht draaiden, toonde een edelman met het schaakspel aan dat hij beschikte over intelligentie en strategisch inzicht. Een ridder moest namelijk niet alleen goed kunnen vechten, maar ook slimme beslissingen nemen.
Daarnaast was het schaakbord een krachtig symbool voor de maatschappij. Net als op het bord heeft iedereen in de echte wereld een vaste plek: van de koning tot de ridders (het paard) en het gewone volk (de pionnen). Het bord dat door de zaal zweeft, is gemaakt van goud, ivoor en edelstenen, wat aangeeft dat het een extreem kostbaar statussymbool is.
In de literatuur fungeert het schaakbord als de motor van het verhaal. Het daagt de ridders uit om hun veilige burcht te verlaten en de gevaarlijke buitenwereld in te trekken. Waar veel andere verhalen gaan over een zoektocht naar een beker of een jonkvrouw, kiest de schrijver Penninc hier voor een uniek en magisch object. Het hele avontuur van Walewein kun je eigenlijk zien als één grote schaakpartij tegen het lot, waarbij hij steeds de juiste zetten moet doen om te overleven.
DE IDEALE RIDDER
Hoofsheid: het ideale gedrag
Wat is hoofsheid?
Waarom is het belangrijk?
Hoofsheid betekent beleefd zijn, de regels volgen en respect tonen. In ridderverhalen zijn dit kernwaarden.
Een ridder moest een voorbeeld zijn voor anderen. Hoofsheid liet zien dat je waardig was en respect verdiende.
Hoofse literatuur: schoolvoorbeeld van de hoofse ridderwereld. Ridders zijn hier niet alleen dappere vechtersbazen, maar ook voorbeeldige minnaars.
Ze brengen op aangename wijze hun vrije tijd door, ze genieten samen met elegante vrouwen van muziek, wijn, gezelschapsspelen en van de liefde. In het echte leven was dit alleen weggelegd voor wie tijd en geld hadden: zij konden hoofs eten, dansen, converseren en zich smaakvol en kostbaar kleden. Zij namen een voorbeeld aan de helden uit de hoofse verhalen.
Hoofsheid vandaag?
Welk eigenschap van de 10 hoofse kenmerken vind jij vandaag de dag het belangrijkst in bv. vriendschappen?
vriendelijkheid
zelfbeheersing
maat houden (alles met mate doen, niet overdrijven)
respect voor vrouwen
vrijgevigheid
trouw (aan je heer, je geliefde, je woord)
dapper zijn
gastvrijheid
eergevoel
rechtvaardigheid
Het verhaal is nog niet gedaan!
Deze week:
NL18: het volgende hoofdstuk: De Rode Ridder
Volgende week:
De Rode Ridder
Focus op tekstbeleving en tekstinterpretatie