Periode 2
Tijdvak 6, 7 en 8 (1600-1900)
HC Nederland & de Verlichting
Katern Geschiedenis van de rechtsstaat en democratie
Les 2, week 7
Periode 2
Tijdvak 6, 7 en 8 (1600-1900)
HC Nederland & de Verlichting
Katern Geschiedenis van de rechtsstaat en democratie
Les 2, week 7
Wat is het confessionalisme?
Huiswerk bespreken
Vandaag:
Vandaag twee verhalen:
De schoolstrijd
De sociale kwestie
Schoolstrijd
Sociale kwestie
Wat weet je al van de schoolstrijd en de sociale kwestie?
De Schoolstrijd
Iedereen mag in Nederland zijn eigen school oprichten (zolang die maar voldoet aan de regels van de onderwijsinspectie)
Ook al in 1848!
Maar… niet alle scholen werden destijds gefinancierd door de overheid
Het bijzonder onderwijs
Openbare scholen werden gefinancierd, maar bijzondere scholen niet, zoals:
Katholieke scholen
Gereformeerde scholen
Hervormde scholen
Confessionelen vonden dit erg onrechtvaardig
Abraham Kuyper (protestants)
Probeerde dit te veranderen en nam het voortouw met de ARP
Bijzonder onderwijs zou ook door de overheid gefinancierd moeten worden
Abraham Kuyper als duivel
Katholieken wilden eerst niet samenwerken
--> Kuyper zou niet te vertrouwen zijn
Later kwam de samenwerking er wel
Standpunt confessionelen
Geen algemeen kiesrecht totdat bijzonder onderwijs bekostigd zou worden
Algemeen kiesrecht?? --> sociale kwestie
De sociale kwestie
“De werkman is geen medewerker. Het is een werktuig!”
Arbeiders leefden en werkten onder erbarmelijke omstandigheden
Het Verhaal van Nederland in de klas | Schooltv (tot 6.55)
Een aantal sociale wetten
1874 – Kinderwetje van Houten
1887 – Censuskiesrecht afgeschaft (maar…)
1889 – Arbeidswet
Maar te weinig verandering…
Oplossing: algemeen kiesrecht!
De Sociaal Democratische Bond (SDB)
Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919)
Anti-monarchie
Socialist (liefste een revolutie!)
Eindelijk arbeiders in het parlement
Maar algemeen kiesrecht was het
allerbelangrijkste!
Sociaaldemocratische Arbeiderspartij (SDAP)
Pieter Jelles Troelstra (1860-1930)
Richtte in 1894 de SDAP op
Advocaat
Voor algemeen kiesrecht
Tegen financiering bijzonder onderwijs
Een dilemma
Confessionele willen een einde aan de schoolstrijd
Socialisten willen algemeen kiesrecht
Maar beide groepen hebben geen meerderheid
Hoe dit afloopt? Volgende les!
Sleepvraag
Confessionelen
Socialisten
Algemeen kiesrecht
De ARP
De SDAP
Bekostiging bijzonder onderwijs
Vraag
Wat vinden jullie van de vrijheid van onderwijs?
Waar kan je op letten bij de betrouwbaarheid van een bron?
Is de volgende bron betrouwbaar voor onderzoek naar de sociale kwestie?
Het gemeentebestuur van Eindhoven schrijft in 1841:
'Het gebruiken van kinderen van 12 jaar en ouder vinden we heel nuttig, zowel voor de fabrikant, als voor de kinderen en hun ouders zelf. De fabrikant gebruikt bij voorkeur kinderen van 12 jaar en ouder: 1 vanwege het lagere loon; 2 omdat ze handig en vlug zijn bij het aanleren van werkzaamheden; 3 omdat ze de eerste leerlingen zijn, waaruit later de beste werklieden gevormd worden. De ouders hebben daarbij het voorrecht, dat hun kinderen zich niet op straat lopen te vervelen en onder behoorlijk toezicht tot de arbeid worden gebracht, en dat zij door het dagloon van de kinderen genoeg inkomen hebben om voor zichzelf te zorgen.'
Betrouwbaar
Onbetrouwbaar