Sociaal-emotionele weerbaarheid

Sterk vanbinnen

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorSovaPraktijkonderwijsLeerjaar 1

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Sterk vanbinnen

Open met het idee dat weerbaarheid niet betekent dat je nooit verdrietig of bang bent. Het gaat erom dat je weet wat je kunt doen als iets lastig voelt.

Dit ga ik leren

Ik kan laten zien hoe ik op een rustige en duidelijke manier voor mezelf opkom.

Deze slide heeft geen instructies

Wat helpt jou om sterk te blijven als iets niet fijn voelt?

Gebruik de woordenwolk als startgesprek. Denk aan antwoorden zoals: praten, ademhalen, nee zeggen, juf, vriend, weglopen, rustig blijven.

Wat is weerbaar zijn?

Weerbaar zijn betekent:

  • weten wat jij voelt

  • rustig blijven of weer rustig worden

  • duidelijk zeggen wat je wilt

  • hulp vragen als dat nodig is

Houd het concreet: weerbaarheid is niet vechten of de baas spelen. Benadruk dat een sterke houding ook vriendelijk kan zijn.

Sterk zijn kan op veel manieren

Soms ben je weerbaar met woorden. Soms door weg te lopen. Soms door een volwassene te halen. Het slimste antwoord is niet altijd hetzelfde. Het hangt af van de situatie.

Noem voorbeelden die kinderen herkennen: iemand lacht je uit, pakt iets af, dringt voor, of wil dat je iets doet wat je niet wilt.

Eerst voel je iets

Je lichaam geeft vaak een seintje:

  • buikpijn of knoop in je buik

  • warme wangen

  • snelle ademhaling

  • boze of bange gedachten

Leg uit dat gevoelens vaak eerst in het lichaam te merken zijn. Dat helpt kinderen om eerder te herkennen dat ze iets nodig hebben.

Stoppen en kiezen

Gevoel merken → even stoppen → rustig ademen → kiezen wat helpt.


Als je niet meteen reageert, kun je beter nadenken. Dan kies je sneller iets dat veilig en duidelijk is.

Maak de keten heel praktisch. Bijvoorbeeld: 'Ik voel mijn hart snel gaan, ik tel tot drie, ik haal adem, en dan praat ik.'

Wat doe je eerst als je merkt dat je boos of bang wordt?

A

Hard roepen

B

Even stoppen

C

Weglopen

D

Terugduwen

Sluit aan bij de stappen op de slides: gevoel merken, stoppen, rustig ademen, kiezen.

Maak de stappen af

Als je een naar gevoel merkt, kun je eerst stoppen. Daarna ga je rustig ademen. Dan kun je iets kiezen dat veilig helpt.

stoppen
ademen
kiezen
rennen
schreeuwen
verstoppen

Alle drie de kernwoorden komen letterlijk terug in de uitleg over stoppen en kiezen.

Wat voel jij soms in je lichaam als iets niet fijn is?

Bespreek antwoorden als: knoop in je buik, warme wangen, snelle ademhaling, boze of bange gedachten. Het gaat om herkennen van lichaamssignalen en gevoelens.

Voor jezelf opkomen met woorden

Duidelijke zinnen helpen:

  • 'Stop, ik wil dit niet.'

  • 'Dat vind ik niet leuk.'

  • 'Geef het terug, alsjeblieft.'

  • 'Ik ga nu weg.'

Benadruk korte, rustige zinnen. Geen lange uitleg nodig. Oefen eventueel stemgebruik: stevig, niet schreeuwen.

Je houding helpt mee

Niet alleen woorden zijn belangrijk.

  • rechtop staan

  • naar de ander kijken

  • stevige stem

  • rustige ademhaling


Zo laat je zien: ik meen wat ik zeg.

Noem dat kijken naar iemand niet betekent staren. Het gaat om een open, zekere houding.

Niet alles zelf oplossen

Hulp vragen is ook weerbaar.

  • als iemand blijft doorgaan

  • als je je onveilig voelt

  • als je bang wordt

  • als je niet weet wat je moet doen

Corrigeer de misvatting dat hulp vragen 'klikspaan' is. Leg uit dat veiligheid altijd voorop gaat.

Een veilige keuze maken

Soms is de beste keuze:

  • weglopen

  • bij een vriend of vriendin gaan staan

  • naar de juf of meester gaan

  • naar een rustige plek gaan


Veilig is belangrijker dan winnen.

Maak het verschil duidelijk tussen dapper doen en slim kiezen. Vooral bij jongere kinderen werkt die tegenstelling goed.

Samen sterk

Vriendelijk en weerbaar kunnen samen.

  • nee zeggen zonder gemeen te doen

  • luisteren naar de ander

  • grenzen van anderen respecteren

  • elkaar helpen als iets niet fijn is

Verbind weerbaarheid aan de groep: een fijne klas ontstaat als kinderen ook de grens van een ander herkennen.

Welke zin is duidelijk en rustig?

A

Jij bent stom!

B

Stop, ik wil dit niet.

C

Ik pak het zelf wel af.

D

Wacht maar tot straks.

De juiste optie gebruikt een korte ik-boodschap en blijft rustig.

Wat is soms de slimste keuze?

1

Duidelijk praten

2

Weglopen

3

Hulp vragen

4

Het hangt af

Deze slide heeft geen instructies

Vul de woorden in

Je kunt weerbaar zijn met woorden en ook met je houding. Als het niet veilig voelt, mag je hulp vragen.

woorden
houding
hulp vragen
spel
fluisteren
rennen

Controleert de kernbegrippen uit het tweede blok: woorden, houding en hulp vragen.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Vrije reflectie. Laat kinderen één concreet idee noemen, bijvoorbeeld nee zeggen, rustig ademen, hulp vragen of weglopen.

Wat hielp jou het best om dit te snappen?

Vrije reflectie over de lesvorm. Mogelijke antwoorden: plaatjes, voorbeelden, samen praten, zinnen oefenen.

Hoe zeker voel jij je nu om rustig voor jezelf op te komen?

Deze slide heeft geen instructies

Woordenlijst

weerbaar - voor jezelf kunnen opkomen op een veilige manier

gevoel - wat je vanbinnen merkt, zoals blij, boos, bang of verdrietig

grens - wat jij wel of niet fijn vindt

houding - hoe je staat, kijkt en praat

rustig ademen - langzaam ademhalen om kalmer te worden

hulp vragen - naar een volwassene of ander persoon gaan voor steun

Deze slide heeft geen instructies