Gedragseconomie
havo/vwo 4
Gedragseconomie
havo/vwo 4
Deze slide heeft geen instructies
Lesplan
Uitleg gedragseconomie
Uitleg verbeeldingsopdracht
Aan de slag!
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent rationele keuzes maken?
Deze slide heeft geen instructies
Gedragseconomie
Homo economicus: mensbeeld dat ervan uitgaat dat een mens:
Altijd rationele beslissingen neemt
Altijd meer wil
Deze slide heeft geen instructies
Is een mens wel altijd rationeel?
Emoties spelen vaak een rol in beslissingen
Mensen houden niet van risico nemen
Mensen zijn gevoelig voor status
Mensen kunnen zich laten leiden door wraak of empathie
Organisaties (bedrijven of overheden) kunnen hier slim op inspelen!
Deze slide heeft geen instructies
Twee vrijwilligers graag!
Speler 1: 10 minuten eerder weg uit de volgende les
Verdeel de 10 minuten over speler 1 en 2
Speler 2 kiest of ze het aanbod accepteert
Alleen als speler 2 het bod accepteert krijgen beide spelers de beloning
Bij een afwijzing krijgt niemand iets
Deze slide heeft geen instructies
Je krijgt een aanbod van 4 minuten voor jou en 6 minuten voor de ander.
Zou je het aanbod accepteren?
JA
NEE
Deze slide heeft geen instructies
Je krijgt een aanbod van 3 minuten voor jou en 7 minuten voor de ander.
Zou je het aanbod accepteren?
JA
NEE
Deze slide heeft geen instructies
Je krijgt een aanbod van 1 minuten voor jou en 9 minuten voor de ander.
Zou je het aanbod accepteren?
JA
NEE
Deze slide heeft geen instructies
Welk voorstel zou een rationeel persoon accepteren?
4 voor zichzelf, 6 voor de ander
3 voor zichzelf, 7 voor de ander
1 voor zichzelf, 9 voor de ander
Al deze voorstellen
Deze slide heeft geen instructies
Gedragseconomie
Mensen zijn veel minder rationeel dan in veel economische theorie wordt aangenomen
Gedragseconomie bestudeert de manieren waarop we keuzes maken en alle invloeden daarop
Vaak met als bedoeling om dat gedrag te beïnvloeden!
iets kopen
iets doen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hoofdstuk 1
Hoe consumenten vaak irrationele keuzes maken en bedrijven daar op inspelen
Deze slide heeft geen instructies
Bezitseffect
Je hebt het al in je bezit gehad, daarom heb je er een band mee
-> eerder geneigd het product te houden
Deze slide heeft geen instructies
Wat kost deze printer?
Deze slide heeft geen instructies
Wat kost de inkt?
Deze slide heeft geen instructies
Goedkoop product -> dure benodigdheden
Deze slide heeft geen instructies
Duur product -> dure benodigheden
De hoes lijkt goedkoop in verhouding met de dure laptop
Deze slide heeft geen instructies
Een kaneelbroodje bij de supermarkt om de hoek kost €2,50. Een kaneelbroodje bij een supermarkt op 3 minuten hiervandaan kost €1,50
Zou je 3 minuten lopen?
JA
NEE
Deze slide heeft geen instructies
Een iPhone bij de winkel om de hoek kost €749. Een iPhone bij een telefoonwinkel op 3 minuten hiervandaan kost €748.
Zou je 3 minuten lopen?
JA
NEE
Deze slide heeft geen instructies
Relatieve opofferingskosten
Je hebt meer over voor een besparing van 1 euro bij het kopen van een kaneelbroodje dan bij een iPhone!
Deze slide heeft geen instructies
Het woordje 'gratis' heeft een effect op consumenten. Raak jij wel eens beïnvloedt door het woordje gratis? Geef een voorbeeld.
Deze slide heeft geen instructies
De standaard
Mensen hebben een groot vertrouwen in alles wat hen standaard wordt aangeboden.
Deze slide heeft geen instructies
Hoofdstuk 2
Hoe experimenten worden gedaan in de gedragseconomie
Deze slide heeft geen instructies
Economische experimenten
Kunnen gebruikt worden om systematisch aan te tonen dat mensen geen rationele keuzes maken
Neem het volgende gedachte experiment:
Deze slide heeft geen instructies
Je zet je oude spelcomputer op marktplaats. Je krijgt een bod van €100. De koper komt langs en zegt alleen de spelcomputer te kopen als je mee doet met zijn experiment. Je doet maar mee want je wil echt van die spelcomputer af. Hij geeft je de volgende opties:
Je krijgt 120 euro
Hij gooit een muntje op. Bij kop krijg je €100, bij munt krijg je €140
Deze slide heeft geen instructies
Je zet je oude spelcomputer op marktplaats. Je krijgt een bod van €140. De koper komt langs en zegt alleen de spelcomputer te kopen als je mee doet met zijn experiment. Je doet maar mee want je wil echt van die spelcomputer af. Hij geeft je de volgende opties:
Je krijgt 120 euro
Hij gooit een muntje op. Bij kop krijg je €100, bij munt krijg je €140
Deze slide heeft geen instructies
Verliesaversie
Bij de tweede vraag heb je het gevoel dat je iets verliest. Ookal zijn de gegeven opties precies hetzelfde!
Verliesaversie:
Naar gevoel van iets verliezen is groter dan de opbrengst van winnen
Mensen nemen ook meer risico als ze iets dreigen te verliezen
Dit gedrag wordt zelfs al bij apen geconstateerd en is waarschijnlijk genetisch
Deze slide heeft geen instructies
Spijtaversie
Wie kent de postcodeloterij?
Deze slide heeft geen instructies
Sociale prijzen
•Als je helpt bij het verhuizen van een vriend of vriendin
•Geeft die je na afloop geld?
•Nee! Maar wel bijvoorbeeld eten of wat lekkers te drinken
•"Betalen" wat je iets waard vind
is een vorm van sociale prijzen
Welke voorbeelden kan je nog
meer bedenken?
Deze slide heeft geen instructies
Experiment: zorgt een boete voor beter gedrag?
•Op een kinderdagverblijf komen vaak ouders te laat hun kinderen ophalen.
•Omdat personeel dan langer moeten blijven wekt dit irritatie op.
•De manager besluit een boete in te stellen voor ouders die te laat komen.
•Wat denk je, komen ouders nu eerder?
•Nee, ouders zien de boete als een manier om hun schuldgevoel af te kopen. Ik ben te laat, maar ik betaal gewoon dus is het goed. (een boete werkt niet altijd).
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Experiment: lokvogel
•Het Mindf*ck filmpje
•Koffie voor €1
•Muffin voor €3,95
•Koffie + muffin voor €4
•De muffin is hier een lokvogel
Deze slide heeft geen instructies
Hoofdstuk 3
Hoe de overheid inzichten uit de gedragseconomie kan meenemen in het beleid
Deze slide heeft geen instructies
Rol van de overheid
Consumenten beschermen -> concumentenbond/verplichte bedenktijd
Consumenten stimuleren om bepaalde keuzes te laten maken -> nudging
Deze slide heeft geen instructies
Orgaandonor
•De standaard was vroeger dat je geen orgaandonor bent
•Maar we hebben een groot tekort aan orgaandonoren
Oplossing?
•Maak het de standaard dat je wél orgaandonor bent
•Iedereen kan dan de beslissing nemen om niet orgaandonor te zijn
•Het blijkt dat mensen best orgaandonor willen zijn maar het lastig vinden om de beslissing te maken
Deze slide heeft geen instructies
Slide titel
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Slide titel
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Lees de opdracht door
Kijk ook naar het beoordelingsmodel
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van begrippen die je kan kiezen:
Vergelijkingen (goedkoop product -> dure benodigdheden/duur product -> dure benodigdheden)
Relatieve opofferingskosten
Bezitseffect
Verliesaversie
Spijtaversie
Gratis
De standaard
De lokvogel
Sociale prijzen vs. marktprijzen
Je mag ook iets anders bedenken, maar overleg wel met de docent!
Deze slide heeft geen instructies
Ideëen van verbeeldingen
Bedenk een slimme (overheids)campagne/nudge om gedrag te veranderen
Bedenk een marketingtruc of campagne om klanten te lokken
Ga in winkels op zoek naar marketingtrucjes en maak een filmpje
Maak een creatieve strip waarin je begrippen uitwerkt
Verzin een experiment met de begrippen en analyseer de resultaten
Deze slide heeft geen instructies
Beoordeling
Minimumcriteria voor een "Naar verwachting"
Criteria voor een "Boven verwachting"
Minimaal drie van de vier
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden
Pannenkoeken bakken met de lokvogel in de kleine en grote pauze!
Wat vinden jullie van deze verbeeldingsopdracht?
Wat is er goed aan?
Wat is er minder goed aan?
Gebruik de rubric
Orgineel
Maar één begrip
Niet een hele duidelijke lokvogel
Nog een voorbeeld
Posters en enquête
Kolom tekst
Begrippen:
gratis
lokvogel
Wat vinden jullie van deze verbeeldingsopdracht?
Wat is er goed aan?
Wat is er minder goed aan?
Gebruik de rubric.
Vergelijking is niet 'clean'
Enerzijds verschil in vormgeving
Anderzijds verschil 'gratis'
Geen lokvogel
Laatste voorbeeld
Strip lokvogel, gratis en ultimatumspel
Wat vinden jullie van deze verbeeldingsopdracht?
Wat is er goed aan?
Wat is er minder goed aan?
Gebruik de rubric.
Meerdere begrippen
Creatief en origineel
Theoretisch goed, hoewel lokvogel niet helemaal correct
Groepjes
Je geeft een voorkeur op van twee of drie
Ik moet alle groepjes goedkeuren voordat het definitief is
Kies slim!
Deze slide heeft geen instructies