3.1 - Ontwikkeling van de hoofdpersoon

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo b, k
• Leerjaar 3

Personages in een verhaal

Leerdoel

Ik kan het denken, voelen en handelen van personages beschrijven en de ontwikkeling van de hoofdpersoon uitleggen.

Denken, voelen en handelen

In een verhaal kun je op verschillende manieren naar een personage kijken.

• Denken: wat een personage bedenkt, gelooft of zich afvraagt

• Voelen: wat een personage voelt, zoals blij, bang of boos

• Handelen: wat een personage doet of juist niet doet

Deze drie samen laten zien wie een personage is.

Het verschil ertussen

• Denken gebeurt in het hoofd

• Voelen gebeurt vanbinnen

• Handelen zie je aan gedrag

Een personage kan iets denken, iets anders voelen en toch weer anders doen.

Benadruk dat leerlingen deze drie uit elkaar moeten houden. Een personage kan bijvoorbeeld bang zijn, maar toch stoer doen.

Waarom is dit belangrijk?

Als je let op denken, voelen en handelen, begrijp je het verhaal beter.

• je ziet waarom een personage keuzes maakt

• je merkt wat er vanbinnen speelt

• je kunt uitleggen hoe een personage verandert

• je begrijpt de hoofdpersoon dieper

Alles hangt samen

In veel verhalen beïnvloeden denken, voelen en handelen elkaar.

Bijvoorbeeld:

• een gedachte kan een gevoel oproepen

• een gevoel kan leiden tot gedrag

• gedrag kan weer gevolgen hebben voor het verhaal

Wat hoort bij handelen?

A

twijfel

B

weglopen

C

verdriet

D

herinnering

Check of leerlingen handelen echt zien als wat een personage doet, niet wat het denkt of voelt.

Hoe herken je denken?

Je herkent denken vaak aan woorden en zinnen zoals:

• ik dacht...

• hij vroeg zich af...

• zij wist dat...

• hij vond...

• ik besefte...

Soms lees je gedachten direct, soms merk je ze uit de uitleg van de verteller.

Hoe herken je voelen?

Je herkent voelen aan woorden over emoties.

• blij

• boos

• verdrietig

• bang

• opgelucht

• onzeker

• trots

Soms staat het gevoel er letterlijk. Soms moet je het afleiden uit de situatie.

Gevoelens zie je ook indirect

Een schrijver zegt niet altijd precies wat iemand voelt.

Je kunt gevoelens ook herkennen aan:

• lichaamstaal

• gezichtsuitdrukking

• stilte

• toon van spreken

Voorbeeld uit de tekst: Mickey zucht diep en heeft tranen in zijn ogen. Dat laat verdriet zien zonder het woord verdriet steeds te noemen.

Hoe herken je handelen?

Handelen is wat een personage echt doet.

• praten

• weglopen

• helpen

• vechten

• zwijgen

• ingrijpen

Handelen heeft vaak directe gevolgen voor andere personages en voor het verloop van het verhaal.

Gedrag zegt veel

Aan gedrag kun je aflezen hoe een personage in elkaar zit.

• vaak trainen laat doorzettingsvermogen zien

• niet reageren kan afstand tonen

• iemand helpen kan verandering laten zien

Gebruik hier Taha als voorbeeld: zijn gedrag laat eerst focus op boksen zien en later betrokkenheid bij de wijk.

De hoofdpersoon verandert

In veel verhalen maakt de hoofdpersoon een ontwikkeling door.

Dat betekent:

• de hoofdpersoon blijft niet precies hetzelfde

• er gebeurt iets belangrijks

• daardoor veranderen gevoelens, keuzes, relaties of gedrag

Die verandering is vaak een belangrijk deel van het verhaal.

Vier fases van ontwikkeling

Vaak zie je deze opbouw:

1. het leven is normaal

2. er gebeurt iets dat alles verandert

3. de hoofdpersoon moet leren omgaan met die verandering

4. er ontstaat een nieuw normaal

Dit sluit direct aan op de theorie uit de methode. Houd de formulering eenvoudig en herkenbaar.

Wat heb jij vandaag geleerd over personages?

Laat leerlingen kort terugkijken op hun eigen leren. Er zijn geen foute antwoorden.

Wat hielp jou het meest in deze les?

Gebruik antwoorden om te horen welke uitleg of voorbeelden hielpen.

Leerdoel

Ik kan het denken, voelen en handelen van personages beschrijven en de ontwikkeling van de hoofdpersoon uitleggen.

Woordenlijst

personage - iemand die voorkomt in een verhaal

hoofdpersoon - het belangrijkste personage in een verhaal

denken - wat een personage bedenkt, vindt of zich afvraagt

voelen - wat een personage vanbinnen ervaart aan emoties

handelen - wat een personage doet of laat zien in gedrag

dialoog - gesprek tussen personages in een verhaal

gebeurtenis - iets dat gebeurt in het verhaal

Woordenlijst

beschrijving - deel van de tekst waarin iets wordt uitgelegd of verteld

emotie - gevoel, zoals boosheid of blijdschap

gedrag - de manier waarop iemand handelt

ontwikkeling - verandering die een personage doormaakt

relatie - band tussen personages

keuze - beslissing van een personage

nieuw normaal - de situatie aan het einde, na een verandering