Let op: bij deze les hebben leerlingen het boek Slim jezelf zijn 2025 tweede druk nodig of de werkbladen die gekoppeld zijn aan deze les, én een kladblaadje.
Module inzicht: Je kunt leren leuker maken.
Hoe ging het uitvoeren van je experiment?
Vertel dat het doel van 'De Terugblik' is om te reflecteren op de uitvoering van het experiment. Je leert nadenken over hoe het is gegaan, wat je ervan hebt geleerd en of je er verder mee wilt oefenen.
Vertel dat er geen goede of foute antwoorden zijn en dat leerlingen ook hun klasgenoten kunnen helpen en inspireren door te delen wat zij van hun experiment hebben geleerd.
Extra informatie
Door consequent te reflecteren, wordt het voor leerlingen een gewoonte en ontstaat er een cultuur waarin het delen van je leeraanpak normaal is. Doe dit dus altijd nadat de leerlingen een experiment hebben uitgevoerd.
Hoe ging het uitvoeren van je experiment?
Geen boek? Bespreek dan klassikaal met enkele leerlingen hoe het experiment is gegaan en waarom zij voor een bepaalde smiley hebben gekozen.
Laat de leerlingen antwoord geven op de vraag via lessonup.app
Pak je boek erbij!
Kijk terug naar je experiment en vul de terugblik in.
Heb je je experiment gedaan? Kleur dan één vakje in van de Experimententeller achterin je boek!
Geen boek? Sla deze slide dan over.
Laat de leerlingen antwoord geven op de vragen in het boek.
Zorg ervoor dat ze de vragen bij het juiste level beantwoorden. Hebben ze het experiment bij level 2 ingevuld? Dan vullen ze ook level 2 van de terugblik in.
Vraag enkele leerlingen wat hun experiment was, wat ze ervan geleerd hebben en of ze de volgende keer iets anders zouden doen.
Vraag de leerlingen die het experiment niet hebben uitgevoerd waarom dit niet gelukt is. Misschien is het experiment niet concreet / leuk / nuttig genoeg geweest. Ook dit is leerzaam voor de volgende keer.
Geef leerlingen die er nogmaals mee willen oefenen de mogelijkheid om het experiment aan te passen en opnieuw in te vullen op een nieuwe 'Mijn Experiment' pagina.
Hoe denk je er nu over?
Vertel dat jullie 'De Check' gaan doen.
Vertel dat de leerlingen door middel van De Check erachter komen hoe zij iets nu aanpakken of hoe zij nu ergens over denken.
Vertel dat De Check een vraag of opdracht is en dat er geen goede of foute antwoorden zijn.
Extra informatie
De Check is er om te ontdekken welke strategieën of technieken de leerlingen nu gebruiken of hoe zij ergens nu over denken. Ook kan het de leerlingen inzicht geven in hoe effectief hun huidige strategie is.
Paperclip Challenge
Schrijf in 1 minuut tijd zoveel mogelijk dingen op een papiertje die je met een paperclip kan doen.
minute
second
Leg uit dat je bij deze 'paperclip challenge' in 1 minuut zoveel mogelijk toepassingen bedenkt voor een paperclip.
Vraag of de leerlingen het snappen.
Start de timer op de volgende slide.
Extra informatie
De paperclip challenge is een manier om het vermogen om 'vrij' te denken te testen. Een paperclip is gemaakt om papier aan elkaar te verbinden, maar je kunt een paperclip natuurlijk voor veel meer gebruiken.
Dit is er allemaal mogelijk!
Vertel dat jullie nu verder gaan met 'Het Ervaren'.
Vertel dat de leerlingen tijdens 'Het Ervaren' erachter komen wat er allemaal bekend is uit de wetenschap over een thema en dat ze hiermee gaan oefenen om te ervaren hoe dit precies voor hen werkt.
Extra informatie
Tijdens het ervaren krijgen leerlingen wetenschappelijke theorie en slimme leertips uitgelegd waar ze vervolgens mee aan de slag gaan. Het doel is dat ze ontdekken hoe de aangeboden kennis, technieken en/of strategieën voor hen werken. Hierin is het belangrijk dat de leerlingen het zelf gaan ervaren. Alleen dan kunnen ze kiezen wat ze hier verder mee willen doen.
Waar denk je aan bij creativiteit?
Laat de leerlingen hun mening delen.
Wat is creativiteit?
"Creativiteit is het bedenken
van nieuwe, waardevolle ideeën"
- Ken Robinson
Emeritus hoogleraar onderwijskunde (a.k.a. eindbaas)
Lees de tekst op de slide voor.
Waardevolle ideeën, zoals...
...het wiel, de smartphone, het schrift, wet van de zwaartekracht, democratie, internet, AI, enzovoorts.
Lees de tekst op de slide voor.
Creativiteit helpt
Hoe beter je wordt in creativiteit, hoe makkerlijker je oplossingen kunt bedenken voor uitdagingen en andere leuke ideeën kunt bedenken.
Lees de tekst op de slide voor.
Even oefenen
Op de volgende slide staat een abstract kunstwerk waar je vanalles in kunt zien. Probeer zo veel mogelijk plaatjes in het plaatje te vinden door ze hardop door de klas te roepen. Er is één regel: als iets al genoemd is mag je het niet nóg een keer noemen.
Lees de tekst op de slide voor.
minute
second
Moedig leerlingen aan om verschillende dingen te vinden. Wijs delen van het plaatje aan en moedig ze aan.
Gebruik je eigen creativiteit en roep suggesties als het stil valt.
Zorg ervoor dat wanneer iets één keer genoemd wordt, bijvoorbeeld "koe", leerlingen vervolgens verder zoeken.
Benoem dat het plaatje onderdeel is van een groter plaatje en eigenlijk toch wel een koe uitbeeldt.
Als iedereen dit heeft gezien klik je door naar de volgende slide.
Vraag aan de klas: "Is je beeld van het schilderij veranderd nu je weet dat het een koe is?"
Extra informatie
Omdat de representatie van de koe in je brein actief is geweest moet je even schakelen als je weer de losse onderdelen zou willen zien. Op deze manier kun je ervaren dat je brein de neiging heeft om in vaste denkpatronen te werken. Als we het hebben over creativiteit als vaardigheid, dan gaat het over de mentale flexibiliteit die nodig is om bekende patronen los te laten en tot nieuwe ideeën, vormen en oplossingen te komen.
Les #1
Creativiteit is een vaardigheid.
Lees de tekst op de slide voor.
Hoe beter je wordt in het loslaten van "de koe" hoe makkelijker het wordt om creatief te zijn.
Verschillende manieren van denken
Voor creativiteit zijn er twee belangrijke manieren van denken. We gaan ze ervaren. Beantwoord zo snel mogelijk de vraag: "Welk gevoel zie je op de volgende slide?"
Lees de slide voor.
Welk gevoel?
Lees de slide voor.
Verschillende manieren van denken
Wat is het antwoord op de vraag
op de volgende slide?
Lees de slide voor.
Wat is het antwoord?
Lees de slide voor.
Twee manieren van denken
Langzaam, rationeel, bedachtzaam
= Systeem 2
Snel, intuïtief, automatisch
= Systeem 1
Lees de slide voor.
Les #2
Er zijn twee manieren van
denken en beide hebben ze waarde!
Lees de tekst op de slide voor.
De bolletjesoefening
minute
second
Pak je boek/werkblad en maak in 1 minuut van zoveel mogelijk bolletjes een object.
Lees de slide voor
Ongeschreven regels....
...kunnen je belemmeren om goede oplossingen te bedenken.
Bijvoorbeeld
een kralenketting van bovenaf
Lees de slide voor
Ongeschreven regels....
1 bolletje per tekening
het moet herkenbaar zijn
het moet echt bestaan
ik moet bij de eerste beginnen
..........
Lees de slide voor
Vraag aan de klas wie de regels heeft toegepast
Les #3
Je kunt vrij denken.
Wees je bewust van je beperkende gedachten
en laat ze los!
Lees de tekst op de slide voor.
Blz. 96
Verbind alle negen punten met elkaar zonder je pen van het papier te halen. Je mag alleen rechte lijnen gebruiken.
Out of the box
Laat de leerlingen de opdracht uitvoeren.
Out of the box: 4 lijnen
Bespreek met de leerlingen of zij nog andere manieren hebben gevonden om de punten met 4 lijnen te verbinden.
Extra informatie
Het is mogelijk om in de presentatiemodus van LessonUp te tekenen met je computermuis door op het potloodicoontje rechts onderin te klikken.
Out of the box: 3 lijnen
Bespreek met de leerlingen of zij nog andere manieren hebben gevonden om de punten met 3 lijnen te verbinden.
Extra informatie
Het is mogelijk om in de presentatiemodus van LessonUp te tekenen met je computermuis door op het potloodicoontje rechts onderin te klikken.
Vrijdenkkoning(inn)en
Leg uit dat jullie zo een filmpje gaan kijken over mensen die heel creatief zijn.
Start de video op de volgende slide.
Wat zie je?
Laat de leerlingen de afbeelding bekijken.
Op welk nummer denk je dat de auto staat?
Laat de leerlingen de vraag beantwoorden.
Op welk nummer staat de auto?
Lees de tekst op de slide voor.
Op welk nummer staat de auto?
Lees de tekst op de slide voor.
Les #4
Je kan wisselen van perspectief.
Lees de tekst op de slide voor.
Welke letter hoort er niet bij?
Lees de slide voor.
Welke letter hoort er niet bij en waarom?
Laat de leerlingen de vraag beantwoorden.
Omdenken
Lees de tekst op de slide voor.
'Ja, maar...' vs. 'Ja, en...'
Pak je boek/werkblad erbij.
Probeer de beperkende gedachten om te zetten in positieve, helpende gedachten.
Voeg ook je eigen voorbeelden toe!
Voor deze opdracht hebben de leerlingen het boek 'Slim jezelf zijn 2025 tweede druk' of het werkblad nodig.
Bespreek de voorbeelden met de leerlingen.
Extra informatie
Laat zien dat de beperkende gedachten om worden gezet in positieve, helpende gedachten.
Let erop dat de gedachten écht helpend zijn: 'Verspreken is niet erg' is geen helpende gedachte. 'Als ik mij verspreek ben ik langer aan het woord en kunnen mensen langer van mij genieten' of 'Misschien is het wel heel grappig wat ik zeg en kunnen we er samen om lachen' zijn wel goede voorbeelden van helpende, positieve gedachten.
Les #5
Fouten maken is waardevol!
Lees de tekst op de slide voor.
Het te-laat-kom-probleem
Bedenk zoveel mogelijk dingen die het "Remind-college" kan doen om nog meer leerlingen te laat te laten komen.
Lees de tekst op de slide voor.
Hoe komen nog meer leerlingen te laat?
minute
second
Laat de leerlingen de vraag beantwoorden.
Hoe lossen we dit probleem juist op?
minute
second
Laat de leerlingen de vraag beantwoorden.
Lessen
Creativiteit is een vaardigheid
Er zijn twee manieren van denken die beide waarde hebben
Je kunt vrij denken
Je kunt wisselen van perspectief
Fouten maken is waardevol
Lees de tekst op de slide voor.
Paperclip Challenge 2.0
Bedenk weer zoveel mogelijk dingen
die je met een paperclip kan doen.
minute
second
Leg uit dat je bij deze 'paperclip challenge' in 1 minuut zoveel mogelijk toepassingen bedenkt voor een paperclip.
Vraag of de leerlingen het snappen.
Start de timer op de volgende slide.
Extra informatie
De paperclip challenge is een manier om het vermogen om 'vrij' te denken te testen. Een paperclip is gemaakt om papier aan elkaar te verbinden, maar je kunt een paperclip natuurlijk voor veel meer gebruiken.
Hoe kan jij leren leuker maken?
Lees de vraag voor.
Als er nog tijd is: start een gezamenlijke brainstorm over alles dat leerlingen kunnen doen om het leren leuker te maken.
Wat ga je uitproberen?
Vertel dat 'Mijn Experiment' de laatste stap is van het proces van experimenteren met leren.
Benoem dat de leerlingen op de volgende slide een aantal voorbeelden te zien krijgen van hoe ze kunnen oefenen met datgene wat ze deze les geleerd hebben en hoe ze dit in de praktijk kunnen toepassen. Ze hebben immers geleerd dat ze ergens pas beter in worden als ze er vaker mee oefenen.
Extra informatie:
'Mijn Experiment' is de laatste stap van het proces. Bij de check is de huidige aanpak duidelijk geworden. Bij het ervaren zijn ze aan de slag gegaan met een andere manier van leren. Nu is het tijd voor de leerlingen om te bedenken wat ze hiervan mee willen nemen om uit te proberen, verder mee te oefenen of een nieuwe, waardevolle gewoonte van te maken. Het helpt om dit plannetje zo concreet mogelijk te maken. Dat zorgt ervoor dat het makkelijker wordt om het experiment ook daadwerkelijk uit te voeren.
Pak je boek erbij!
Ga naar 'Mijn Experiment' en kies een level.
Kiezen uit één van de voorbeelden? Level 1
Zelf bedenken en nog wat hulp nodig? Level 2
Helemaal zelf bedenken? Level 3
Geen boek? Sla deze slide dan over en laat de leerlingen hun experiment invullen op de volgende slide.
Gebruik je het Experimentenboek? Dan zijn er geen levels.
Lees de slide voor.
Laat de leerlingen kiezen op welk level zij willen experimenteren.
Voor inspiratie kunnen zij kijken bij 'Wat kan ik hiermee?!'
Benoem dat het belangrijk is om het experiment zo concreet mogelijk te maken.
Zorg ervoor dat de leerlingen iets hebben bedacht waardoor ze het niet gaan vergeten.
Extra informatie:
De leerlingen kunnen op verschillende levels experimenteren:
Level 1: De leerling weet nog niet zo goed waar hij/zij mee wilt experimenteren en vindt het lastig om dit concreet te maken. Hij/zij kan dan één van de voorbeelden uit het boek kiezen en de vragen onderaan de pagina invullen.
Level 2: De leerling kan en wilt zelf bepalen waar hij/zij mee gaat experimenteren, maar heeft nog wel wat hulp nodig om het concreet te maken.
Level 3: De leerling kan en wilt zelf bepalen waar hij/zij mee gaat experimenteren en kan dit ook heel concreet maken. Eventueel kan hij/zij de checklist nog gebruiken.
Wat wordt jouw experiment? Kies een van de voorbeelden of bedenk zelf een experiment
Deze vraag kun je laten invullen door de leerlingen als je een duidelijk overzicht wilt van wie met welk experiment aan de slag gaat.
Door in het linkermenu op het 'oogje' naast de slide te klikken, wordt deze slide ook zichtbaar in je les (anders wordt de slide automatisch overgeslagen).
Benoem dat het belangrijk is om het zo concreet mogelijk te maken.
Vraag een aantal leerlingen of ze hun experiment willen toelichten.
Wanneer een experiment nog niet zo concreet is, kan je er op doorvragen. ("Wat ga je precies doen?", "Wanneer ga je het doen?", "Wat is de eerste stap?").
Wat vond je van deze les?
Laat leerlingen de vraag beantwoorden.
Extra informatie
Als je de les aan 'Mijn lessen' hebt toegevoegd en de les hebt gegeven, kan je achteraf bij 'rapportages' de antwoorden van de leerlingen op een later moment nog inzien.
Sluit de les af.