Les 1 leereenheid 6 VP

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Les 1: Leereenheid 9 VP

1. Anatomie en fysiologie

Spijsverteringsstelsel 

2. Stomazorg

Lesdoelen

1. De student kan de belangrijkste anatomische en fysiologie van het spijsverteringskanaal benoemen en uitleggen.

2. De student kan situaties herkennen waarin de normale spijsvertering wordt onderbroken, zoals bij een stoma.

Welke organen zijn betrokken bij het Spijsverteringsstelsel

Spijsvertering

Voedingsmiddelen en voedingsstoffen

Voedingsmiddel: Alles wat je kunt eten en drinken. Bevat voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft om te kunnen functioneren.

Welke voedingsstoffen ken je?

Voedingsstoffen

- Koolhydraten

- Eiwitten

- Vetten

- Mineralen 

- Vitaminen

-Vezels

- Water

welke stoffen vallen onder brandstof, bouwstof, reservestof en beschermstof?

Spijsvertering

• Het verteren van voedsel
• Voedingsstoffen worden omgezet in energie
• De spijsvertering begint zodra we iets eten of drinken
• Het hele proces duurt 24 tot 48 uur

Vertering (I)

Vertering (II)

Eiwitten, koolhydraten en vetten hebben enzymen nodig uit spijsverteringsappen om te verteren

Enzymen maken de stoffen kleiner, zodat het verteerd kan worden in het lichaam 

Koolhydraten --> glucose

Kunnen jullie functies van het spijsverteringstelsel noemen?

Functies spijsverteringstelsel

• Opnemen van voedsel
• Voedsel fijnmaken
• Voedsel vervoeren
• Voedsel afbreken en verteren 
• Voedingsstoffen voor de lichaamscellen afgeven aan het bloed
• Onverteerbare voedselbestanddelen afvoeren

Opdracht 1

1) Maak een visuele weergave van het volledige spijsverteringskanaal.

2) Zoek per onderdeel van het spijsverteringskanaal de volgende informatie op
 (gebruik betrouwbare bronnen zoals zorgboeken, Thieme, of medische websites):

Mondholte

Keelholte en slokdarm

Maag

Dunne darm (duodenum, jejunum, ileum)

Dikke darm (colon)

Rectum en anus

Lever, galblaas, pancreas (hulporganen)

in tweetallen - 45 -60 minuten

Klaar?  --> leereenheid 6 doorlezen

Laat ze dit verwerken in een tabel of korte samenvatting.

Voor elk orgaan beschrijf:

1. Anatomische ligging

2. Belangrijkste functies

3. Wat er gebeurt als dit onderdeel niet meer functioneert zoals normaal

Mond

• De spijsvetering begint in de mond
• eten afbijten, kauwen
• Per dag 1 L speeksel aangemaakt
• speekselklieren produceren speeksel (bevat enzymen)

Slokdarm/ oesofagus

• Slokdarm is 25 centimeter lang
• Spieren in slokdarmwand trekken samen en ontspannen zicht
• Sluitspiertje tussen slokdarm en maag

- vervoeren van het voedsel naar de 

   maag - geen vertering

Maag/gaster

• Tijdelijk opslaan van voedsel
• in de maag wordt het voedsel gekneed en vermeng met maagsap
• Maagsap bevat zoutzuur en enzymen
• Zoutzuur zorgt ervoor dat bacteriën in het voedsel doodgaan
• Maag bekleed met dikke laag slijmvlies

Dunne darm/duodenum

• Spijsverteringssappen en enzymen uit alvleesklier en galblaas aan voedsel toegevoegd. 
• De wand van de dunne darm is geplooid en heeft kleine uitsteeksels
• onderdeel van de dunne darm is de twaalvingerige darm> Hier wordt het voedsel vanuit de maag met gal en alvleessap gemengd. 

Dikke darm (colon) en endeldarm (rectum)

• Voedsel dat niet verteerd kan worden gaat naar dikke darm
• Vocht en zouten eruit gehaald
• Rectum
• Omgekeerde 'U' in de buikholte

Microbioom

• In dikke darm leven goede bacteriën
• Darmflora 

Vraag :

Wat is nodig voor een gezond microbioom?

Lever/hepar

• Voedingsstoffen uit voedsel worden via het bloed naar lever gebracht
• Omgezet in bouwstoffen of in energie
• Gal
• Ligging: rechtsboven in buikholte

Via welke ader?

Galblaas/vesica biliaris

• In de galblaas wordt het gal dat gemaakt wordt door de lever tijdelijk opgeslagen.
• Ligging: rechtsboven in de buikholte

Alvleesklier/pancreas

• Alvleesklier maakt alvleeskliersap
• Hormonen insuline en glucagon
• Ligging: links achter in de bovenbuik

Stoma en spijsvertering

1. Wat een stoma is (colostoma, ileostoma).

2. Waarom een stoma wordt aangelegd

3. Welke delen van het spijsverteringskanaal worden omgeleid.

4. Wat de gevolgen zijn voor de consistentie, kleur, frequentie en geur van de ontlasting.

Colostoma 

Ileostoma

Waarom wordt een stoma aangelegd?

Indicaties voor een stoma

Darmkanker

Chronische inflammatoire darmziekten

Diverticulitis

Darmobstructie (ileus): 

Lekkages of fistels: 

Ontlasten van de darm- bevordering genezing

Onbehandelbare fecale incontinentie

Trauma's of ongevallen

Aangeboren afwijkingen

Opdracht 2

1. Leg uit hoe de locatie van de stoma invloed heeft op:

• vochtbalans
• consistentie van de ontlasting
• risico op huidproblemen

2. Waarom moet een verpleegkundige precies weten waar het spijsverteringskanaal is onderbroken?

3. Wat moet je bij stomazorg extra in de gaten houden bij een ileostoma en waarom?

Stoma irrigeren 

Instructie verzorgen stoma 

- Voorbereiding

- Uitvoering

- Afronding

Reflectievragen

Wat heb je geleerd over hoe het spijsverteringskanaal werkt?

Hoe helpt deze kennis bij het verzorgen van een stoma?

Wat is het nut van het visueel maken van anatomie tijdens verpleegkundige handelingen?