Samenvatting Water modules 4 t/m 6

Waterinstallatie: appendages, aanleg en beproeven

1 / 34
volgende
Slide 1: Slide
newEditorInstallatietechniekMBOStudiejaar 1,2

In deze les zitten 34 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Waterinstallatie: appendages, aanleg en beproeven

Deze les bundelt drie modules tot één overzicht: appendages, aanlegregels en het beproeven van de installatie. De centrale lijn is dat een goede drinkwaterinstallatie veilig, bereikbaar, hygiënisch en controleerbaar moet zijn.

Lesdoel

Ik kan uitleggen welke appendages in een drinkwaterinstallatie worden gebruikt, welke aanlegregels gelden en hoe een installatie wordt beproefd.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden koppel jij aan een veilige drinkwaterinstallatie?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Let op woorden als afsluiten, hygiëne, druk, keerklep, lekkage, watermeter of vorst.

Afsluiters in de installatie

  • Elke groep moet afzonderlijk afsluitbaar en aftapbaar zijn.

  • Twee hoofdtypen: kogelafsluiters en spindelafsluiters.

  • Ze maken onderhoud, reparatie en veilig werken mogelijk.

Benadruk dat 'groep' hier een deel van de installatie betekent dat je apart buiten gebruik kunt stellen zonder alles stil te leggen.

Kogelafsluiter

  • Gebruikt om leidingdelen af te sluiten

  • Open: hendel in de lengterichting van de leiding

  • Gesloten: hendel haaks op de leiding

  • Niet geschikt voor volumeregeling

  • Jaarlijks bedienen voorkomt vastzitten door vuil

Veel studenten denken dat een kogelafsluiter ook handig is om een beetje te knijpen. Leg uit dat dit niet de bedoeling is; hij is bedoeld voor open of dicht.

Spindelafsluiter

  • Ook wel stopkraan genoemd

  • Moet volgens de aangegeven stromingsrichting worden geplaatst

  • Bij afsluiten staat er dan geen druk op de spindelafdichting

  • Het leidingdeel kan zo correct drukloos worden gemaakt

Leg uit waarom stromingsrichting belangrijk is: verkeerde montage kan zorgen voor ongewenste druk op de afdichting en minder veilig afsluiten.

Aftappers en tapkranen

  • Aftappers bij voorkeur op het laagste punt

  • Slangwartelkranen bij:

- wasmachines

- vaatwassers

- cv-vulpunten

- gevelkranen

Koppel dit aan het leeg laten lopen van leidingen. Het laagste punt is logisch omdat water daarheen zakt.

Keerklep en beluchter

Keerklep - voorkomt terugstroming van water en beschermt drinkwater tegen besmetting.


Beluchter - voorkomt terugheveling bij onderdruk door lucht toe te laten wanneer de druk wegvalt.


Toepassing: onder andere bij slangwartelkranen en mengkranen met handdouche.

Maak het onderscheid helder: een keerklep blokkeert terugstroming, een beluchter laat lucht toe om terugheveling te stoppen.

Inlaatcombinatie en bescherming

  • Bestaat uit: stopkraan, keerklep en ontlastklep

  • Voorkomt terugstroming naar de koudwaterleiding

  • Voorkomt overdruk in boiler of warmwatertoestel

  • Ontlastklep opent bij 8 bar

  • Waterfilter beschermt toestellen tegen vuil

  • Waterslagdemper voorkomt schade en geluid door plotselinge drukverhoging

Leg uit dat hier meerdere beveiligingen samenkomen: tegen vervuiling, tegen overdruk en tegen mechanische belasting door waterslag.

Wat voorkomt een keerklep?

A

Terugstroming

B

Bevriezing

C

Waterslag

D

Kalkvorming

Keerklep en beluchter worden vaak verward. De keerklep voorkomt terugstroming; de beluchter voorkomt terugheveling bij onderdruk.

Vul de juiste woorden in

Een kogelafsluiter staat open als de hendel in de lengterichting van de leiding staat. Een aftapper zit bij voorkeur op het laagste punt. De ontlastklep van een inlaatcombinatie opent bij 8 bar.

lengterichting
laagste punt
8 bar
haakse stand
hoogste punt
11 bar
25°C

Controleer of studenten de basisfuncties van appendages herkennen: stand van de hendel, plaats van de aftapper en openingsdruk van de ontlastklep.

Waarom is een kogelafsluiter niet bedoeld om te regelen?

Verwachte elementen: een kogelafsluiter is bedoeld voor open/dicht en niet voor volumeregeling; half open gebruiken kan onjuist of onhandig zijn. Laat studenten dit in eigen woorden uitleggen.

Algemene aanlegregels

  • Installatie ligt binnen het eigen perceel

  • Na de watermeter: afsluitbaar en aftapbaar

  • Water moet voldoende doorstromen

  • Stilstand van water moet worden voorkomen

Verbind deze regels aan veiligheid en hygiëne: goed aangelegde installaties zijn niet alleen bruikbaar, maar ook gezonder.

Stilstand en dode leidingen

  • Leidingen moeten minimaal één keer per week worden gebruikt of ververst

  • Dode einden zijn verboden

  • Elke leiding moet eindigen in een tappunt

  • Verwijderde aftakkingen vervangen door een rechte verbinding of een zeer kort afgedopt T-stuk

Benadruk dat stilstaand water een hygienisch risico vormt. Dit is een belangrijke praktijkregel bij verbouwingen en aanpassingen.

Bescherming van leidingen

  • Leidingen mogen niet bevriezen

  • Drinkwater mag niet warmer worden dan 25°C

  • Materialen moeten tijdens montage schoon blijven

  • Doorvoeringen moeten beschermd zijn tegen beschadiging

  • Waterdichte wanden en vloeren vragen om waterdichte doorvoeringen

Noem dat temperatuur, vervuiling en beschadiging alle drie invloed hebben op de kwaliteit en betrouwbaarheid van de installatie.

Groepen, afsluiten en bereikbaarheid

  • Meer dan 15 tappunten: minimaal twee groepen

  • Elke groep moet afzonderlijk afsluitbaar en aftapbaar zijn

  • Nodig voor onderhoud, reparatie en vorstbescherming

  • Afsluiters en aftapkranen moeten eenvoudig bereikbaar blijven

  • Ook in kruipruimten en plafonds moet toegang goed mogelijk zijn

Maak de koppeling met praktijkwerk: een technisch goede installatie is ook onderhoudsvriendelijk.

Positie van leidingen

Wel belangrijk

  • Rookkanalen

  • Ventilatieschachten

  • Liftschachten

  • Afvoerleidingen

  • Afvalschachten

  • Spouwmuren (uitzondering: buitenkraan)

Verboden locaties

  • Zo aanbrengen dat reparatie mogelijk blijft

  • In kruipruimten gelden minimale toegankelijkheidseisen

  • Beschermen tegen aantasting en vorst

Deze slide vraagt om rustig doorlopen van de verboden locaties. Studenten moeten vooral herkennen waar leidingwerk niet mag komen.

Watermeter en leidingen in de grond

  • Watermeter: goed afleesbaar, bereikbaar en spanningsvrij gemonteerd

  • Bij kans op vorst: isoleren

  • Leidingen in de grond: minimaal 1 meter gronddekking

  • Beschermen tegen wortels, scherpe voorwerpen en vorst

Leg 'spanningsvrij' kort uit: er mag geen mechanische spanning op de watermeter of koppelingen staan.

Wat is verboden in een drinkwaterinstallatie?

A

Leiding in kruipruimte

B

Leiding in vloer

C

Leiding in ventilatieschacht

D

Leiding onder grond

De distractors zijn bewust gekozen uit locaties die wel mogen onder voorwaarden. Ventilatieschachten horen bij de verboden locaties.

Vul de juiste woorden in

Stilstand van water moet worden voorkomen. Leidingen moeten minstens één keer per week worden gebruikt of ververst. Dode einden zijn verboden en elke leiding moet eindigen in een tappunt. Leidingen buiten moeten minimaal 1 meter gronddekking hebben.

week
verboden
tappunt
1 meter
maand
toegestaan
keerklep
0,5 meter

Deze invuloefening bundelt hygiëne, aanlegregels en leidingwerk in de grond.

Doel van de persproef

  • Controle van lekdichtheid

  • Controle van drukbestendigheid

  • Controle van de complete installatie

Benadruk dat de persproef gebeurt vóór het wegwerken van leidingen, zodat fouten nog hersteld kunnen worden.

Persmedia en perspomp

  • Mogelijke persmedia:

- drinkwater

- huishoudwater

- olievrije lucht

- inerte gassen zoals stikstof en kooldioxide

  • Perspomp heeft een manometer van 16 bar

  • Perspomp altijd schoon houden

  • Alleen schoon drinkwater gebruiken

Noem dat de keuze van het persmedium samenhangt met de proefmethode en de situatie op de bouwplaats.

Wanneer afpersen?

Afpersen gebeurt:

  • na aanleg van zichtbare leidingen

  • voordat leidingen worden weggewerkt in vloer, wand of constructie

Dit is een belangrijk controlemoment in het werkproces. Achteraf testen is veel lastiger en duurder bij fouten.

Persproefmethode A en B

Methode B

  • Metaal ≤ 50 mm

  • Kunststof ≤ 63 mm

  • Lekdichtheidstest: 2,5 bar, 10 min

  • Drukbestendigheidstest: 11 bar, 10 min

Methode A

  • Voor grotere diameters

  • Lekdichtheidstest: 2,5 bar

  • 20 min stabiliseren

  • Daarna 10 min controleren

  • Drukbestendigheidstest: 11 bar, zelfde procedure

Help studenten de twee methoden uit elkaar te houden: A is voor kleinere diameters met directe testtijd, B voor grotere diameters met eerst stabiliseren.

Persproefmethode C

  • Medium: olievrije lucht of inert gas

  • Lekdichtheidstest: 0,15 bar gedurende 120 minuten

  • C1: 3 bar gedurende 10 minuten

  • C2: 1 bar gedurende 10 minuten

Benadruk dat methode C afwijkt doordat geen water maar lucht of inert gas wordt gebruikt. Dat vraagt extra aandacht voor veilig aflaten van druk.

Belangrijk bij het beproeven

  • Toestellen die niet tegen de persdruk kunnen, moeten worden losgekoppeld

  • Na de proef moeten deze toestellen onder normale werkdruk worden gecontroleerd

  • Persdruk altijd veilig aflaten

Noem veiligheid expliciet: druk in een installatie kan gevaarlijk zijn als onderdelen niet geschikt zijn of als druk ongecontroleerd vrijkomt.

Wanneer moet je een installatie afpersen?

A

Na het schilderen

B

Na het betegelen

C

Voor het wegwerken

D

Na ingebruikname

Benadruk dat afpersen gebeurt nadat zichtbare leidingen zijn aangelegd, maar vóór ze verdwijnen in vloer, wand of constructie.

Vul de juiste woorden in

Bij methode A is de lekdichtheidstest 2,5 bar gedurende 10 minuten. De drukbestendigheidstest is dan 11 bar gedurende 10 minuten. Methode C gebruikt olievrije lucht of inert gas.

2,5 bar
11 bar
olievrije lucht
0,15 bar
8 bar
drinkwater
1 bar

Laat studenten het verschil zien tussen drukwaarden en persmedia. Methode C wijkt af doordat geen water hoeft te worden gebruikt.

Wat moet je extra doen bij toestellen die niet tegen persdruk kunnen?

Verwachte elementen: toestellen die niet tegen persdruk kunnen eerst loskoppelen; na de proef onder normale werkdruk controleren; persdruk veilig aflaten. Bespreek vooral veiligheid.

Wat is één ding dat jij uit deze les zeker onthoudt?

Reflectievraag zonder fout antwoord. Laat studenten benoemen wat voor hen het belangrijkst of meest nieuw was.

Welk onderdeel hielp jou het best om dit te begrijpen?

Gebruik de antwoorden om te zien welke uitleg of werkvorm hielp: voorbeelden, vergelijkingen, herhaling of schema's.

Welk onderdeel vond jij nog lastig?

Gebruik dit als snelle diagnose voor herhaling. Verwachte thema's kunnen zijn: persproefmethoden, verboden locaties, verschil keerklep/beluchter.

Begrippenlijst

Appendages - onderdelen in de installatie met een speciale functie, zoals afsluiten of beveiligen.

Kogelafsluiter - afsluiter met een hendel, bedoeld om een leidingdeel open of dicht te zetten.

Spindelafsluiter - afsluiter die volgens stromingsrichting moet worden geplaatst.

Aftapper - punt waarmee water uit een leiding of groep kan worden afgelaten.

Slangwartelkraan - tapkraan met schroefaansluiting voor een slang of toestel.

Keerklep - onderdeel dat terugstroming van water voorkomt.

Beluchter - onderdeel dat lucht toelaat om terugheveling te voorkomen.

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

Inlaatcombinatie - combinatie van stopkraan, keerklep en ontlastklep bij een warmwatertoestel.

Ontlastklep - beveiliging die opent bij te hoge druk, hier bij 8 bar.

Waterslagdemper - onderdeel dat drukstoten, geluid en schade door waterslag beperkt.

Dode leiding - leidingdeel zonder doorstroming; dit is niet toegestaan.

Doorvoering - plaats waar een leiding door een wand of vloer gaat.

Persproef - proef om lekdichtheid en drukbestendigheid van een installatie te controleren.

Persmedium - het middel waarmee de installatie onder druk wordt gezet tijdens de proef.

Deze slide heeft geen instructies