2.2 Rivieren van ijs

Deelvraag

Hoe dragen gletsjers bij aan de afbraak en de opbouw van een landschap?



2.2

Rivieren van ijs

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolhavoLeerjaar 2

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Deelvraag

Hoe dragen gletsjers bij aan de afbraak en de opbouw van een landschap?



2.2

Rivieren van ijs

Leerdoelen

Wat moet je kennen en kunnen?


  • Je kunt benoemen wat een glaciaal (ijstijd) en interglaciaal is.

  • Je kunt uitleggen hoe een glaciaal en interglaciaal ontstaan.

  • Je kunt benoemen hoe een gletsjer het landschap afbreekt en opbouwt.

  • Je kunt in een tekening of foto een eindmorene, firnbekken, gletsjer, gletsjerpoort, gletsjerrivier, gletsjertunnel, grondmorene, U-dal, V-dal en
    een zijmorene herkennen en benoemen.

  • Je kunt de kenmerken van de bovenloop van de Rijn benoemen.

  • Je kunt uitleggen hoe de Rheinfall bij Schaffhausen is ontstaan.



2.2

Rivieren van ijs

2.2

Het ontstaan van gletsjers

► Duizenden jaren geleden:
- ijstijd / glaciaal
- enorme gletsjers in de Alpen
- alleen bergtoppen boven ijs uit

● In een ijstijd:
- veel neerslag in vorm van sneeuw
- in de zomer smelt die sneeuw niet
- laag sneeuw steeds dikker
- dieperliggende sneeuw wordt firn
- vormen op komvormige plaatsen firnbekkens
- onderste deel samengeperst tot ijs
- ijstong glijdt over rand bekken richting dal
= gletsjer


Rivieren van ijs

2.2

Het einde van een gletsjer

► Een gletsjer schuift met enorme kracht naar het dal: alles wat loszit, neemt de ijsmassa mee.
Onderweg: erosie en V-dalen worden U-dalen



Rivieren van ijs

2.2

Het einde van een gletsjer

● In het dal is het warmer:
- gletsjertunnel

- gletsjerpoort

- gletsjerrivier



Rivieren van ijs

2.2

Het einde van een gletsjer


● Grauwe kleur door stof en puin van gesteenten
die door mechanische verwering op het ijs zijn
gevallen.

Zijmorene = puin aan de randen van de gletsjer

Grondmorene = puin onder de gletsjer

Eindmorene = puin aan het einde van de gletsjer

Rivieren van ijs

2.2

Na de ijstijd

► Gletsjers bedekken door hogere temperaturen nu nog maar een klein deel van de Alpen.

● Sporen ijstijd nog steeds herkenbaar in landschap.



Rivieren van ijs

2.2

Na de ijstijd

● Italiaanse Alpenmeren zijn door gletsjers uitgeslepen en later met smeltwater gevuld.
VB: Comomeer, Gardameer, Lago Maggiore

● Gletsjers smelten nu sneller door klimaatverandering.


Rivieren van ijs

2.2

De bovenloop van de Rijn

► De gletsjers van de Alpen zijn het brongebied
van veel rivieren, zoals de Rijn.
De Rijn is een gemengde rivier: smeltwater
en regenwater.

● Bovenloop: snelstromend, veel erosie en
diep V-vormig dal.

● Waterval bij Schaffhausen:
- waar hard gesteente overgaat in zacht
- zachte gesteente wordt weggesleten
- harde gesteente blijft liggen



Rivieren van ijs

Wat is een glaciaal?

A

Een warme tijd

B

Een droge tijd

C

Een koude tijd

D

Een natte tijd

Wat is een interglaciaal?

A

Een warme periode

B

Een ijzige periode

C

Een vulkanische periode

D

Een droge periode

Hoe ontstaan glacialen en interglacialen vooral?

A

Door eb en vloed

B

Door stand van de aarde

C

Door vulkanen

D

Door aardbevingen

Hoe breekt een gletsjer het landschap vooral af?

A

Door bevriezing en schuring

B

Door verdamping

C

Door begroeiing

D

Door zoutwerking

Welk landschap hoort vooral bij een gletsjerdal?

A

V-dal

B

U-dal

C

Duinvallei

D

Rivierdelta

Wat is een eindmorene?

A

Smeltwatermeer

B

IJslaag op bergtop

C

Puinstrook langs ijs

D

Wal van puin

Welk kenmerk past het best bij de bovenloop van de Rijn?

A

Breed en traag

B

Steil en snel

C

Zout en diep

D

Recht en rustig

Hoe is de Rheinfall bij Schaffhausen ontstaan?

A

Door aardbeving

B

Door vulkanisme

C

Door gletsjer en erosie

D

Door inpoldering