Deze slide heeft geen instructies
Ziekteverwekkers
.
Deze slide heeft geen instructies
Voorkennis ophalen - Gezondheid
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het belangrijkste doel van het vormen van een algemene indruk bij een paard?
Vaststellen welke ziekte het paard heeft
Objectief signaleren van afwijkingen ten opzichte van normaal
Bepalen welke metingen direct nodig zijn
Controleren of het paard inzetbaar is voor arbeid
Deze slide heeft geen instructies
Waarom worden gedrag en bewustzijn samen beoordeeld bij een algemene indruk?
Omdat gedrag altijd bewust wordt gekozen
Omdat gedrag belangrijker is dan fysieke kenmerken
Omdat bewustzijn alleen zichtbaar is via beweging
Omdat veranderingen in bewustzijn zich vaak uiten in gedrag
Deze slide heeft geen instructies
Welke uitspraak over afwijkend gedrag is theoretisch het meest correct?
Afwijkend gedrag betekent altijd pijn
Afwijkend gedrag komt alleen voor bij ziekte
Afwijkend gedrag laat zien dat het normale evenwicht is verstoord
Afwijkend gedrag is altijd tijdelijk
Deze slide heeft geen instructies
Waarom hoort de voedings- en verzorgingstoestand bij het beoordelen van gezondheid?
Omdat dit snel zichtbaar is
Omdat voeding en verzorging direct invloed hebben op het functioneren van het lichaam
Omdat verzorging het uiterlijk van het paard beïnvloedt
Omdat slechte verzorging altijd tot ziekte leidt
Deze slide heeft geen instructies
Welke combinatie van waarden valt volledig binnen de normaalwaarden van een paard?
Ademhaling 16/min – Pols 44/min – Temp. 38,6 °C
Ademhaling 6/min – Pols 40/min – Temp. 37,0 °C
Ademhaling 10/min – Pols 36/min – Temp. 38,0 °C
Ademhaling 14/min – Pols 28/min – Temp. 38,5 °C
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de belangrijkste reden dat PAT-waarden altijd samen worden beoordeeld?
Omdat lichaamsprocessen elkaar beïnvloeden
Omdat afwijkingen willekeurig voorkomen
Omdat dit zo is afgesproken in protocollen
Omdat één waarde nooit iets zegt
Deze slide heeft geen instructies
Welke theorie klopt het meest over het meten van lichaamswaarden?
Externe factoren kunnen PAT-waarden beïnvloeden
PAT-waarden zijn bij elk paard gelijk
Ademhaling en pols veranderen alleen bij ziekte
Temperatuur is altijd de belangrijkste waarde
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is kennis van normaalwaarden essentieel bij een gezondheidsonderzoek?
Om het protocol correct te volgen
Om minder te hoeven observeren
Om sneller te kunnen handelen
Om afwijkingen te kunnen herkennen en interpreteren
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Na deze les kan de student:
Uitleggen wat het verschil is tussen een infectieuze en niet-infectieuze aandoening.
De vier soorten ziekteverwekkers (virussen, bacteriën, schimmels en parasieten) benoemen en van elkaar onderscheiden.
Uitleggen wat het verschil is tussen besmetting, infectie en ontsteking.
Verklaren waarom het belangrijk is om eerst de oorzaak van een aandoening te achterhalen voordat er gehandeld wordt.
Uitleggen wat een zoönose is en aangeven hoe en bij wie het besmettingsrisico het grootst is
Deze slide heeft geen instructies
Aandoeningen
Een aandoening is alles wat afwijkt van gezond
Niet elke aandoening is besmettelijk
We maken onderscheid tussen:
Infectieuze aandoeningen (Besmettelijk)
Niet-infectieuze aandoeningen (Niet besmettelijk)
Sommige aandoeningen worden door ziekteverwekkers veroorzaakt en zijn besmettelijk (infectieus). Andere aandoeningen worden niet door een ziekteverwekker veroorzaakt en zijn dus ook niet besmettelijk (niet-infectieus)
Infectieuze aandoeningen worden veroorzaakt door een ziekteverwekker. Wat zijn de 4 soorten ziekteverwekkers?
Deze slide heeft geen instructies
Infectieus vs. niet-infectieus
Infectieus: veroorzaakt door een ziekteverwekker
Voorbeelden ziekteverwekkers:
Bacteriën
Virussen
Schimmels
Parasieten
Niet-infectieus: oorzaak zonder ziekteverwekker
Deze slide heeft geen instructies
Besmetting, infectie en ontsteking
Besmetting:
ziekteverwekker aanwezig
geen symptomen
Infectie:
ziekteverwekker + symptomen
Ontsteking:
reactie van het lichaam
kan infectieus of niet-infectieus zijn
We spreken van een besmetting als het dier in contact geweest is met de ziekteverwekker(s) maar er nog geen verschijnselen zijn. Wanneer dit wel het geval is dan spreken we van een infectie, het dier is dan ziek.
We spreken van een ontsteking als er een reactie van het lichaam heeft plaatsgevonden en er sprake is van de volgende 5 kenmerken: roodheid, pijnlijkheid, zwelling, warmte en functieverlies. Een ontsteking kan zowel door “omgevingsfactoren” als een ziekteverwekker veroorzaakt worden.
Ontsteking = reactie van het lichaam
Ontsteking kan ontstaan door:
Ziekteverwekker
Omgevingsfactor
Vijf kenmerken van ontsteking:
Roodheid
Pijn
Zwelling
Warmte
Functieverlies
Deze slide heeft geen instructies
Een ontsteking altijd iets negatiefs?
Waar
Niet waar
Een ontsteking is vooral een reactie van het lichaam om zichzelf te beschermen en te herstellen. Het lichaam reageert op schade, een ziekteverwekker of een prikkel en probeert het probleem op te lossen.
Positief aan een ontsteking:
Het lichaam voert afweercellen aan naar de plek van de schade
Ziekteverwekkers worden opgeruimd
Beschadigd weefsel kan herstellen
Het immuunsysteem wordt geactiveerd
Zonder ontsteking zou een wond niet goed genezen en zou een infectie zich sneller verspreiden.
Wanneer wordt een ontsteking wél negatief?
Als de ontsteking te heftig is
Als de ontsteking te lang aanhoudt
Als gezond weefsel wordt beschadigd
Of als de oorzaak niet wordt weggenomen
Waarom oorzaak bepalen belangrijk is
Oorzaak bepaalt:
Aanpak
Behandeling
Gevolgen
Zelfde aandoening ≠ zelfde oorzaak
Verkeerde aanpak = risico voor paard
Deze slide heeft geen instructies
Wat kunnen oorzaken zijn van koliek?
Deze slide heeft geen instructies
Oorzaken kunnen liggen
In het paard zelf
Buiten het paard
Bij een ziekteverwekker
Eerst oorzaak begrijpen → dan pas behandelen
Deze slide heeft geen instructies
Wat kunnen oorzaken zijn vanuit het paard zelf?
De oorzaak ligt in het lichaam van het paard zelf
Aangeboren afwijkingen
Erfelijke aandoeningen
Verhoogde gevoeligheid
Allergieën
Ouderdom
Wat kunnen oorzaken zijn buiten het paard?
Voeding (te veel / te weinig / verkeerd)
Drinkwater
Stalklimaat
Omgevingstemperatuur
Verwondingen
Vergiftiging
Tumoren
Zoönosen
Een zoönose is een infectieziekte die van dier op mens kan worden overgedragen.
Hoe kan het worden overgedragen?
• Bloedbaan
• Luchtwegen
• Maagdarmstelsel
• Huid
Mensen met veel diercontact lopen het meeste risico
Risicogroepen (YOPI):
Young (jong)
Old (oud)
Pregnant (zwanger)
Immunosuppressief (mensen met een slecht afweersystemen)
Infectie ziekte = ziekteverwekker + symptomen
• Bloedbaan (Lyme door teken)
• Luchtwegen (Covid)
• Maagdarmstelsel (Salmonella kip)
• Huid (Schurf) (Schimmel) (Ringworm)
Dit zijn zoönosen die van paard op mens kunnen worden overgedragen:
Salmonella – via mest of besmette omgeving
Huidschimmel (ringworm) – via direct huidcontact
MRSA – via huidcontact met besmette dieren
Tetanus – via wonden (bacterie uit mest/omgeving, niet direct van paard naar mens maar wel paard-gerelateerd)
Leptospirose – via urine of besmet water
Campylobacter – via mest (minder vaak bij paarden, maar mogelijk)
Opdracht Ziekteverwekkers
We verdelen de klas in vier groepjes.
Elk groepje krijgt één ziekteverwekker toegewezen: virussen, bacteriën, schimmels of parasieten.
Samen ga je onderzoeken wat deze ziekteverwekker precies is en welke rol hij speelt bij ziekte bij het paard. Hierbij zoek je de volgende onderdelen uit:
Wat is het?
(Wat voor soort organisme is het?)
Hoe verspreidt het zich?
Denk aan verspreiding via direct contact, de lucht, voer, water of via insecten.
Maakt het altijd ziek?
Leg uit of een paard altijd ziek wordt van deze ziekteverwekker en waarom dat wel of niet zo is.
Noem één voorbeeld bij het paard
Bijvoorbeeld influenza, wormen of huidschimmel.
Wanneer jullie dit hebben uitgezocht, bereiden jullie samen een korte uitleg van ongeveer 2 minuten voor.
Eén leerling presenteert het verhaal, de andere groepsleden vullen waar nodig aan.
Maak duidelijke aantekeningen, want deze informatie heb je nodig bij de volgende opdracht.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht: ziekteverwekkers (Equine)
Er zijn verschillende ziekteverwekkers die een paard ziek kunnen maken.
Voor deze opdracht ga je op zoek naar aandoeningen die veroorzaakt worden door:
Virussen
Bacteriën
Schimmels
Parasieten
Je maakt een overzicht van de verschillende aandoeningen. Je hoeft hierbij alleen de naam van de aandoening te benoemen en door welke ziektewekker de aandoening wordt veroorzaakt.
Je mag zelf weten hoe je dit gaat doen. Dit mag aan de hand van een poster, presentatie of verslag. Het eindproduct lever je in op E-quine.
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Na deze les kan de student:
Uitleggen wat het verschil is tussen een infectieuze en niet-infectieuze aandoening.
De vier soorten ziekteverwekkers (virussen, bacteriën, schimmels en parasieten) benoemen en van elkaar onderscheiden.
Uitleggen wat het verschil is tussen besmetting, infectie en ontsteking.
Verklaren waarom het belangrijk is om eerst de oorzaak van een aandoening te achterhalen voordat er gehandeld wordt.
Uitleggen wat een zoönose is en aangeven hoe en bij wie het besmettingsrisico het grootst is
Deze slide heeft geen instructies
Pauze, zometeen gaan we verder met het vak 'Gedrag'
Deze slide heeft geen instructies