MISSIE EMOTIES
Van gevoel naar inzicht
MISSIE EMOTIES
Van gevoel naar inzicht
Deze slide heeft geen instructies
Missie Verkennen
Deze slide heeft geen instructies
Deze missie is geslaagd als:
Je meer woorden kent voor de verschillende emoties;
Je emoties kunt herkennen;
Je inzicht hebt gekregen hoe een gebeurtenis je gedachten, gevoel en gedrag kunnen beïnvloeden.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 1.1:
Woorden voor emoties
Deze slide heeft geen instructies
Welke basisemoties zijn er?
Deze slide heeft geen instructies
Welke functies hebben emoties?
Deze slide heeft geen instructies
De basisemoties - uitleg
Basisemoties (Paul Ekman)
Emoties zijn gevoelens die ontstaan door wat je meemaakt, wat je denkt en hoe je lichaam reageert.
Ze helpen je soms om goed te reageren, maar zijn niet altijd logisch of handig.
Psycholoog Paul Ekman ontdekte zes basisemoties: boosheid, angst, blijheid, walging, verbazing en verdriet.
Deze emoties hebben een functie, zoals jezelf beschermen of contact maken met anderen.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe werken emoties?
Deze slide heeft geen instructies
Emotiekaart met assen aanduiding
Waar zit jij dit moment in je emoties?
Deze kaart gaan we tijdens de lessen over emoties steeds gebruiken. Vandaag gaan we deze beter leren kennen.
Als je woorden weet te geven aan je emoties, kun je er namelijk ook beter mee omgaan.
Emotiekaart met assen aanduiding
Naast de basisemoties bestaan er nog veel meer emoties. Deze kun je indelen op energieniveau en positieve of negatieve lading.
Hoe zou je een emotie noemen die helemaal rechtsonder zou staan?
De emotiebingo!
Per tweetal krijg je een emotiekaart waarom een aantal lege vakjes staan.
De docent leest een lijst met ontbrekende emoties voor.
Schat in waar deze emoties op jullie kaart zou moeten staan. Als je denkt dat deze emotie op jullie kaart ontbreekt, vul deze dan in.
Het team dat als eerste de kaart correct heeft ingevuld, wint.
Download de bingokaarten via: https://www.rug.nl/society-business/scholierenacademie/leraren/op-school/pdf-lespakketten/missie-emoties-emotiekaarten.pdf
Bingo voorleeslijst
◼ Hyper
◼ Woedend
◼ Opgebrand
◼ Meditatief
◼ In extase
◼ Verbijsterd
◼ Gezegend
◼ Uitgeput
◼ Trots
◼ Driftig
◼ Vervreemd
◼ Feeststemming
◼ Zorgelijk
◼ Apathisch
◼ Meegaand
◼ Sereen
◼ Opgewonden
◼ In paniek
◼ Verbolgen
◼ Ellendig
◼ Nors
◼ Ontspannen
◼ Teleurgesteld
◼ Prettig
◼ Ontroerd
◼ Vredig
◼ Gefrustreerd
◼ Zenuwachtig
Draai je bingokaart om. Waar zit jij nu qua energie en gevoel? Welke emotie hoort daarbij?
Naast de basisemoties bestaan er nog veel meer emoties. Deze kun je indelen op energieniveau en positieve of negatieve lading.
Hoe zou je een emotie noemen die helemaal rechtsonder zou staan?
Missie geslaagd?
Je meer woorden kent voor de verschillende emoties;
Je emoties kunt herkennen;
Je inzicht hebt gekregen hoe een gebeurtenis je gedachten, gevoel en gedrag kunnen beïnvloeden.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 1.2:
Het 4G-schema
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeldcasussen uit het filmpje
Thijs
Twee meisjes zijn in het park een bal aan het overgooien. Tijdens het spel gaat er een worp mis en de bal raakt per ongeluk hard het hoofd van Thijs, die rustig op een bankje zit. Thijs pakt de bal op, geeft hem terug aan de meisjes en zegt vriendelijk: "Kan gebeuren!"
Jelle
Twee meisjes zijn in het park een bal aan het overgooien. Jelle zit op een nabijgelegen bankje te ontspannen. Plotseling gaat een worp mis en de bal komt hard tegen het hoofd van Jelle aan. Jelle reageert boos, schreeuwt naar de meisjes en uit zijn verontwaardiging over wat er is gebeurd.
Deze slide heeft geen instructies
Kies je eigen casus: het 4G-schema
Werk in groepjes
1. Kies een casus.
2. Beantwoord de vragen op blz. 4.
Deze slide heeft geen instructies
Afronding 4G-schema
Afronden:
Bekijk bladzijde 5 van je werkboekje. Hierop is de emotiekaart te zien. Welke emoties heb je gezien in de casussen?
Tot slot:
Wat kan deze persoon doen?
Deze slide heeft geen instructies
Checkpoint: Missie Verkennen geslaagd
Deze missie is geslaagd als:
Je meer woorden kent voor de verschillende emoties
Je emoties kunt herkennen
Je inzicht hebt gekregen hoe een gebeurtenis je gedachten, gevoel en gedrag kunnen beïnvloeden.
Deze slide heeft geen instructies
Missie Onderzoeken
Deze slide heeft geen instructies
Deze missie is geslaagd als:
Jij weet hoe je kritisch kunt kijken naar informatie.
Jij kan uitleggen hoe nieuwe kennis tot stand komt;
Jij een onderzoek over het meten van emoties hebt opgezet en uitgevoerd.
Deze slide heeft geen instructies
Welke uitspraken en bronnen kan je eigenlijk vertrouwen?
Opdracht 2.1:
Betrouwbaar of niet?
Deze slide heeft geen instructies
Dagelijkse lichaamsbeweging is goed voor je gemoedstoestand en je brein.
ONBETROUWBAAR
BETROUWBAAR
Deze slide heeft geen instructies
Discussie
Wat denken jullie? Is dit betrouwbaar of onbetrouwbaar, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Vrij betrouwbaar!
Harvard Health Publishing omschrijft dat regelmatig bewegen eigenlijk heel goed is voor het brein, waardoor je je ook beter voelt. Uit meerdere studies blijkt dat regelmatig licht bewegen zoals wandelen, joggen, voetballen of dansen samenhangt met een gezonder brein.
Dagelijkse lichaamsbeweging is goed voor je gemoedstoestand en je brein.
Deze slide heeft geen instructies
Tools om kritisch te denken
Skepticiteit
Twijfelen of iets waar is
Objectiviteit
Proberen iets te bekijken vanuit een neutraal perspectief
Deze slide heeft geen instructies
Vragenset om een expert skepticus te worden
1. Wie zegt dit?
2. Waarom zeggen ze dit?
3. Waar is het op gebaseerd?
4. Hoe oud is de informatie?
5. Hoe voel ik me erbij?
6. Kan ik dit zelf checken?
Deze slide heeft geen instructies
Dagelijks mediteren maakt je gelukkig
Van: www.happywithyoga.com
ONBETROUWBAAR
BETROUWBAAR
Deze slide heeft geen instructies
Discussie
Wat denken jullie? Is dit betrouwbaar of onbetrouwbaar, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Dagelijks mediteren maakt je gelukkig
Vrij onbetrouwbaar…
Als je kijkt naar deze bron kan je zien dat de makers van de website er baat bij hebben als deze claim waar is, ze verdienen geld met yoga- en meditatielessen.
Dit betekent niet we niks weten over mediteren: Harvard Health Publishing beschrijft dat hoewel dagelijkse meditatie veel voordelen kan hebben voor het verminderen van stress en het vergroten van emotionele veerkracht, is het geen garantie voor automatisch geluk. De claim is iets te sterk geformuleerd.
Deze slide heeft geen instructies
Een afvinklijstje van instagram reels kan vaststellen of je adhd hebt
Van: Instagram.com
ONBETROUWBAAR
BETROUWBAAR
Deze slide heeft geen instructies
Discussie
Wat denken jullie? Is dit betrouwbaar of onbetrouwbaar, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Een afvinklijstje kan vaststellen of je ADHD hebt
Vrij onbetrouwbaar…
Instagram-reels over ADHD spelen vaak in op emotie door herkenbare symptomen te benoemen en snelle, visuele prikkels te gebruiken. Dit geeft kijkers een gevoel van opluchting of bevestiging. Door de emotionele toon denken kijkers sneller: “dit ben ik”, zonder kritisch te reflecteren. De focus ligt op gevoel, niet op feitelijke onderbouwing.
Alleen een psycholoog of psychiater kan Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) vaststellen. Zij beoordelen de symptomen die je ervaart en kijken of deze passen bij ADHD. Meestal wordt de diagnose gesteld na het invullen van een vragenlijst en een uitgebreid gesprek, dus zelfs als het instagramaccount van een psycholoog is, kan je er alsnog niet zoveel mee.
Deze slide heeft geen instructies
Tieners met een depressie gedragen zich soms ook vrolijk
ONBETROUWBAAR
BETROUWBAAR
Deze slide heeft geen instructies
Discussie
Wat denken jullie? Is dit betrouwbaar of onbetrouwbaar, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Tieners met een depressie gedragen zich niet alleen maar verdrietig
Vrij betrouwbaar!
Onderbouwing: Het Trimbos-instituut beschrijft dat niet alle tieners met een depressie zich verdrietig of teruggetrokken gedragen. Bij jongeren uit depressie zich vaak anders dan bij volwassenen. Ze kunnen bijvoorbeeld juist prikkelbaar zijn, boos reageren of lichamelijke klachten hebben zoals buikpijn of hoofdpijn.
Deze slide heeft geen instructies
Blootstelling aan natuur vermindert piekergedachten
Wetenschappelijk artikel gepubliceerd in psychological and cognitive sciences
ONBETROUWBAAR
BETROUWBAAR
Deze slide heeft geen instructies
Discussie
Wat denken jullie? Is dit betrouwbaar of onbetrouwbaar, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Blootstelling aan natuur vermindert piekergedachten
Vrij betrouwbaar!
De bron is geschreven door experts: Onderzoekers in het veld van de psychologie. Daarnaast staat de claim die wordt gemaakt ook in de titel, dus het is erg waarschijnlijk dat dit ook daadwerkelijk is gevonden in het onderzoek. Máár, er zijn altijd kanttekeningen: Het onderzoek is bijvoorbeeld al wel tien jaar oud. Dit hoeft niet fout te zijn, maar soms zijn er nieuwe inzichten.
Deze slide heeft geen instructies
Muziek luisteren geneest depressie
Van: www.onbekendewebsitezonderbekendeauteur.com/muziektherapie
ONBETROUWBAAR
BETROUWBAAR
Deze slide heeft geen instructies
Discussie
Wat denken jullie? Is dit betrouwbaar of onbetrouwbaar, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Muziek luisteren geneest depressie
Vrij onbetrouwbaar…
De bron is onduidelijk; is het een wetenschappelijke website of iets anders? En wie is de auteur? Hierdoor weet je eigenlijk niet of je het kan vertrouwen of niet. Daarnaast staat er in de bron ‘effectief’: Dus kan de term genezen dan wel gebruikt worden?
(smiley) Dit betekent niet dat we niets weten over muziektherapie door andere bronnen: Erkkilä et al. (2011) voerden een gerandomiseerde gecontroleerde studie uit waarbij individuele muziektherapie als aanvulling op standaardzorg depressieve symptomen significant verminderde, maar nooit zelfstandig tot volledige remissie leidde. Muziektherapie werkt bij voorkeur samen met psychotherapie en/of medicatie.
Deze slide heeft geen instructies
Op een scherm zitten ter ontspanning tegen burn-out werkt niet.
Van: www.nos.nl
ONBETROUWBAAR
BETROUWBAAR
Deze slide heeft geen instructies
Discussie
Wat denken jullie? Is dit betrouwbaar of onbetrouwbaar, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Op een scherm zitten ter ontspanning tegen burn-out werkt niet.
Vrij betrouwbaar!
Deze bron komt van een onafhankelijke nieuwswebsite. Deze is over het algemeen vrij betrouwbaar. Daarnaast staat er dat de informatie afkomstig is van twee experts in het werkveld; een psycholoog en een oprichter van een platform van burnouts. Dit maakt de bron nog betrouwbaarder.
Deze slide heeft geen instructies
Vitamine C en vitamine D3 zorgt voor minder stress en werkt beter tegen griep dan de griepprik.
Van: YouTube Shorts
ONBETROUWBAAR
BETROUWBAAR
Deze slide heeft geen instructies
Discussie
Wat denken jullie? Is dit betrouwbaar of onbetrouwbaar, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
Positieve sociale interacties verbeteren je stemming
Vrij onbetrouwbaar…
De bron is een YouTube short, maar er is onduidelijk wie deze man is, en of hij expert is op het gebied van gezondheid. Ook is TikTok geen medium dat bekend staat om wetenschappelijke informatie.
Deze slide heeft geen instructies
Experimenteren met emoties
Opdracht 2.2:
Eigen onderzoek
Deze slide heeft geen instructies
Filmpje over onderzoek - kijkvragen
Link naar het filmpje.
Maak tijdens het kijken de vragen in je werkboekje.
Deze slide heeft geen instructies
Antwoorden op de kijkvragen
Hoe kun je emoties meten?
Door middel van vragenlijsten of interviews, door het observeren van gedrag of door te kijken hoe het lichaam reageert.
Wat is positief fantaseren?
Een oefening waarbij je bewust positief nadenkt over de toekomst, ook wel ‘de goede kant op piekeren’ genoemd
Waarom zou je onderzoek doen naar emoties?
Om beter te begrijpen waarom mensen op bepaalde manieren reageren, zoals bijvoorbeeld boos worden.
Welke onderzoeksopties heb jij herkend in het onderzoek van Marie-José?
Interventie, controlegroep, voor- en nameting.
Deze slide heeft geen instructies
Stappen in het eigen onderzoek
Onderzoeksvraag
Hypothese
Voormeting
Interventie (zelf een kiezen)
Nameting
Analyse
Conclusies trekken
Deze slide heeft geen instructies
Hoe gaan we dit onderzoeken?
Onderzoeksvraag: Heeft [hier komt jouw interventie] invloed op de emotionele toestand van leerlingen?
Wat is een interventie?
Beschrijf wat jij gaat doen en maak je onderzoeksvraag specifiek in je werkboekje.
Onderzoeksplan
Deze slide heeft geen instructies
Soorten mogelijke interventies
1. Vijf minuten lang een ontzettend leuke toekomst inbeelden
2. Vijf minuten lang een grappig of verdrietig youtube filmpje kijken
3. Vijf minuten lang bewegen: huppelen/rennen op het plein/ een kleine exercise)
4. Vijf minuten lang lievelingsmuziek luisteren
5. Vijf minuten lang tekenen
6. Vijf minuten lang een dankbaarheidsoefening (opschrijven van 3 dingen waar je dankbaar voor bent).
7. Of… bedenk zelf een andere interventie
Deze slide heeft geen instructies
Hypothese
Het is een stelling waarin je aangeeft wat je verwacht te vinden als antwoord op je onderzoeksvraag.
Wat verwacht jij voor antwoord op je onderzoeksvraag?
Onderzoeksvraag
& hypothese
Deze slide heeft geen instructies
Voormeting
Plak een post-it op het bord, om aan te geven hoe jij je voelt.
Uitvoeren
& resultaten
Deze slide heeft geen instructies
Voer je interventie uit (en laat de post-its hangen)
1. Voer je interventie uit.
2. Kom terug in het lokaal.
Let op: je hebt maximaal 10 minuten!
Uitvoeren
& resultaten
Deze slide heeft geen instructies
Nameting
Plak een post-it op het bord, om aan te geven hoe jij je voelt.
Uitvoeren
& resultaten
Deze slide heeft geen instructies
Analyse
1. Vergelijk de twee kleuren post-its.
2. Maak de volgende zinnen af:
"Wat mij opvalt is...“
"De gegevens tonen duidelijk aan dat…”
“Dit zou kunnen betekenen dat…”
Uitvoeren
& resultaten
Deze slide heeft geen instructies
Bekijk opnieuw de onderzoeksvraag en hypothese, en beantwoord dan:
Wat laten de verschuivingen op de emotiekaart zien?
Klopte onze verwachting? Waarom wel/niet?
Conclusies trekken
Conclusies
& verklaringen
Deze slide heeft geen instructies
Conclusies trekken
Onderzoeksvraag: Heeft een korte interventie invloed op de emotionele toestand van leerlingen?
Wat laten de verschuivingen op de emotiekaart zien?
Klopte je verwachting? Waarom wel/niet?
Conclusies
& verklaringen
Deze slide heeft geen instructies
Validiteit en Betrouwbaarheid van het onderzoek
Kritische check: Hoe goed was je onderzoek?
Betrouwbaarheid – Als je dit onderzoek opnieuw zou doen, zou je dan dezelfde resultaten krijgen? Waarom wel/niet?
Duidelijkheid – Heb je helder opgeschreven wat je hebt gemeten en hoe je dat hebt gedaan?
Controle door een ander – Heb je iemand anders laten meekijken naar je onderzoeksopzet of resultaten? (Peer review)
Juiste meting – Denk je dat je echt hebt gemeten wat je wilde weten, of was er iets dat je resultaten heeft beïnvloed? (Bijvoorbeeld: heb je echt blijdschap gemeten, of was het gewoon een ontspannen gevoel?)
Verbreden conclusie – Denk je dat jouw resultaat voor andere mensen ook zou gelden, of is dit vooral persoonlijk? (externe validiteit)
Manier van meten – Was je gekozen methode (kleuren, dagboekje) handig om je emotie te meten, of zou een andere methode beter zijn geweest?
Deze slide heeft geen instructies
Terugblik:
Wat ging goed aan dit onderzoek?
Wat was lastig?
Wat zouden we anders aanpakken als we dit opnieuw zouden doen?
Kun je dit doen met een controlegroep?
Hoe zou een wetenschapper dit nog nauwkeuriger kunnen testen?
Conclusies
& verklaringen
Rapporteren
& presenteren
Nieuwe vragen
Deze slide heeft geen instructies
Checkpoint…
Welke nieuwe vragen roept dit op?
Is je missie geslaagd?
Deze missie is geslaagd als:
Jij weet hoe je kritisch kunt kijken naar informatie.
Jij kunt uitleggen hoe nieuwe kennis tot stand komt;
Jij een onderzoek over het meten van emoties hebt opgezet en uitgevoerd;
Deze slide heeft geen instructies
Missie Reflecteren
Deze slide heeft geen instructies
Missie Reflecteren
Deze missie is geslaagd als:
Jij weet wat adaptieve copingstrategieën zijn;
Jij weet welke van deze strategieën voor jou het meest helpend zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 3.1:
Wat als…?
Deze slide heeft geen instructies
Emoties kan je op verschillende manieren voelen…
Mensen voelen vaak emoties op bepaalde plekken in hun lichaam. Waar voel jij je emoties?
En: Zijn er nog andere manieren waarop jij emoties ervaart?
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn adaptieve copingstrategieën ?
Je reguleert emoties vaak met een copingstrategie. Dat kan helpend zijn (adaptief) of juist niet (maladaptief).
Een helpende strategie vermindert stress, helpt je weer normaal te functioneren, geeft zelfvertrouwen en het gevoel dat je controle hebt over de situatie.
Een helpende gedachte bedenken in plaats van een niet helpende gedachte is een voorbeeld van een adaptieve copingstrategie.
Deze slide heeft geen instructies
Wat als…
Deze slide heeft geen instructies
Hoe gaan we dit doen?
1. We maken duo’s.
2. Ieder duo kiest een eigen ‘wat als’-voorbeeld in het werkboekje en vult deze in.
3. Wissel uit met de persoon naast je en vul de pagina aan met helpende en niet-helpende gedachten.
4. Klassikaal nabespreken. Wat zijn de beste voorbeelden van helpende en niet-helpende gedachten?
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 3.2:
Toolbox
Deze slide heeft geen instructies
Impactmatrix: Wat is dat?
Deze slide heeft geen instructies
Toolbox
De toolbox bevat 11 adaptieve copingstrategieën die je kunnen helpen om met je emoties om te gaan. Maar welke werkt voor jou?
1. Ademhalingsoefening
2. Met iemand praten
3. Opschrijven
4. Omdenken
5. Tussenstapjes
6. Afleiding
7. Positief fantaseren
8. Bodyscan
9. Lichaamsbeweging
10. Zelfzorg
11. Aanpakken
Deze slide heeft geen instructies
Checkpoint: Missie reflecteren geslaagd
Deze missie is geslaagd als:
Je weet wat adaptieve copingstrategieën zijn
Jij weet welke van deze strategieën voor jou het meest helpend zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Missie Emoties: Geslaagd
MISSIE EMOTIES
Geslaagd!
Deze slide heeft geen instructies
Bronnenlijst
Bratman GN, Hamilton JP, Hahn KS, Daily GC, Gross JJ. Nature experience reduces rumination and subgenual prefrontal cortex activation. PNAS 2015; 8567-8572.
Harvard Health Publishing. Three ways to manage stress for cognitive fitness/ Internet site Harvard Health Publishing 2024. Beschikbaar via: https://www.health.harvard.edu/healthbeat/three-ways-to-manage-stress-for-cognitive-fitness Geraadpleegd 2025 augustus 8.
Erkkilä J, Punkanen M, Fachner J, Ala-Ruona E, Pöntiö I, Tervaniemi M, Gold C. Individual music therapy for mental health care clients with depression: randomised controlled trial. Psychotherapy and Psychosomatics 2011; 2 : 319-327.
Harvard Health Publishing. Exercise us an all-natural treatment to fight depression. Internet site Harvard Health Publishing mind & mood 2021. Beschikbaar via: https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/exercise-is-an-all-natural-treatment-to-fight-depression Geraadpleegd 2025 juni 5.
McMahon TP, Naragon-Gainey K. The moderating effect of maladaptive emotion regulation strategies on reappraisal: A daily diary study. Cogn Ther Res. 2018;42(5):552–64. Available from: https://doi.org/10.1007/s10608-018-9913-x
Nederlands Jeugd Instituut. Heb ik ADHD? Internet site nji jongeren. Beschikbaar via: http://www.nji.nl/heb-ik-adhd Geraadpleegd 2025 juni 5.
NOS Nieuws. Werkdruk en prestatiedrang: 1,3 miljoen werknemers met burn-outklachten. Internetsite NOS 2019. Beschikbaar via: https://nos.nl/artikel/2309986-werkdruk-en-prestatiedrang-1-3-miljoen-werknemers-met-burn-outklachten
Trimbos instituut. Wegwijzer depressiepreventie jongeren. Internet site Trimbos instituut 2025. Beschikbaar via: https://www.trimbos.nl/kennis/depressie-bij-jongeren Geraadpleegd 2025 juni 5.
Zeidner M, Saklofske D. Adaptive and maladaptive coping. In: Zeidner M, Endler NS, editors. Handbook of coping: Theory, research, applications. New York: John Wiley & Sons; 1995. p. 505–531.
Deze slide heeft geen instructies