Les 6: Invloeden op ontwikkeling

• newEditor
• Zorg en Welzijn
• Middelbare school
• vmbo b, k
• Leerjaar 3

Invloeden op ontwikkeling

Open de les met het idee dat ontwikkeling niet vanzelf op precies dezelfde manier verloopt bij iedereen. Leg kort uit dat zowel eigenschappen van het kind zelf als de omgeving invloed hebben.

Waardoor kan de ontwikkeling van een kind worden beïnvloed?

Gebruik de woorden uit de woordwolk als start: stuur daarna naar twee groepen invloeden, vanuit het kind zelf en vanuit de omgeving.

Leerdoel

• Ik kan benoemen wat interne en externe ontwikkelingsinvloeden zijn.

• Hoe de verschillende leeftijdsgroepen zich ontwikkelen 

• Hoe je met je ontwikkeling van de leeftijdsgroepen rekening houdt als je met hen werkt 

Wat zijn ontwikkelingsinvloeden?

Ontwikkelingsinvloeden zijn dingen die invloed hebben op hoe een kind groeit en leert.

Ze hebben effect op:

• het lichaam

• het denken

• gedrag

• gevoelens

• omgaan met anderen

Lees blz 36 

Maak Blz 37, opdracht 26 

Gebruik eenvoudige voorbeelden: het ene kind praat vroeg, het andere kind is juist sneller in bewegen of makkelijker in contact maken.

Twee soorten invloeden

Er zijn interne en externe ontwikkelingsinvloeden.

• Intern: vanuit het kind zelf

• Extern: vanuit de omgeving van het kind

Benadruk het verschil duidelijk: intern zit in of aan het kind, extern komt van buitenaf. Houd de begrippen de hele les consequent gelijk.

Interne ontwikkelingsinvloeden

Interne ontwikkelingsinvloeden hebben te maken met het kind zelf.

Voorbeelden:

• aanleg

• temperament

• erfelijkheid

• gezondheid

Licht de woorden kort toe: aanleg = waar iemand van nature gevoelig of sterk in is; temperament = hoe iemand van zichzelf vaak reageert.

Externe ontwikkelingsinvloeden

Externe ontwikkelingsinvloeden komen uit de omgeving van het kind.

Voorbeelden:

• gezin

• school

• vrienden

• cultuur

• leefomgeving

Noem dat leefomgeving kan gaan over wonen, buurt, rust, drukte, ruimte om te spelen en veiligheid.

Intern en extern samen

Extern

• steun van ouders

• regels op school

• invloed van vrienden

• gezond of vaak ziek

• rustig of druk temperament

• aanleg voor taal of bewegen

Intern

Maak duidelijk dat ontwikkeling meestal niet door één oorzaak komt. Een kind ontwikkelt zich door een combinatie van interne en externe invloeden.

Welke invloed is intern?

A

vrienden

B

temperament

C

school

D

cultuur

Controleert het verschil tussen intern en extern. De afleiders zijn allemaal externe invloeden uit de les.

Intern of extern

Ontwikkelingsinvloeden hebben invloed op hoe een kind groeit en leert. Interne invloeden komen vanuit het kind zelf, zoals aanleg en gezondheid. Externe invloeden komen uit de omgeving, zoals gezin en school.

Interne

gezondheid

Externe

school

vrienden

temperament

lichaam

cultuur

Laat leerlingen de kernwoorden uit het eerste lesdeel terughalen.

Baby

Bij een baby zie je snelle ontwikkeling.

• Lichamelijk: groeien, rollen, zitten, kruipen

• Cognitief: herkennen van geluiden en gezichten

• Sociaal-emotioneel: hechten aan vertrouwde mensen

Noem dat veiligheid, rust en vaste verzorgers bij deze fase extra belangrijk zijn.

Werken met een baby

Houd rekening met de ontwikkelingsfase:

• rustig taalgebruik

• voorspelbare benadering

• veel herhaling

• letten op basisbehoeften en veiligheid

Leg uit dat begeleiding bij baby's vooral draait om verzorgen, observeren, geruststellen en reageren op signalen.

Peuter

Peuters ontdekken veel zelf.

• Lichamelijk: lopen, klimmen, fijne motoriek groeit

• Cognitief: woorden leren, simpele verbanden begrijpen

• Sociaal-emotioneel: eigen wil, nee zeggen, emoties tonen

Peuters willen zelfstandig zijn, maar hebben nog veel begeleiding nodig. Benoem dat driftbuien passen bij deze fase.

Werken met een peuter

Bij peuters helpt het om:

• kort en duidelijk te praten

• keuzes klein te houden

• grenzen rustig aan te geven

• te begeleiden bij emoties

Voorbeeld: geef twee keuzes in plaats van veel opties. Dat geeft ruimte én structuur.

Wat past het best bij een baby?

A

logisch denken

B

hechten

C

zelfstandig kiezen

D

huiswerk maken

De goede keuze sluit aan bij de sociaal-emotionele ontwikkeling van een baby.

Wat helpt bij een peuter het meest?

A

serieus taalgebruik

B

kleine keuzes

C

lange uitleg

D

veel zelfstandigheid

Peuters hebben baat bij korte taal, kleine keuzes en rustige grenzen.

Waarom heeft een baby rust en herhaling nodig?

Bespreek dat een goed antwoord gaat over voorspelbaarheid, veiligheid, rustig praten, herhaling en reageren op emoties of signalen.

Kleuter

Kleuters leren veel door spel.

• Lichamelijk: beter rennen, springen en tekenen

• Cognitief: fantasie, taal en tellen groeien

• Sociaal-emotioneel: samenspelen en regels leren

Benadruk dat fantasie en werkelijkheid nog door elkaar kunnen lopen. Dat is normaal in deze fase.

Werken met een kleuter

Passende aanpak:

• eenvoudige uitleg

• leren door spel

• veel voordoen

• positieve feedback en duidelijke regels

Noem dat kleuters nog niet lang stil kunnen zitten. Activiteiten moeten kort en afwisselend zijn.

Schoolkind

Bij een schoolkind wordt denken steeds sterker.

• Lichamelijk: motoriek wordt handiger

• Cognitief: meer logisch denken en leren op school

• Sociaal-emotioneel: vriendschappen en erbij horen worden belangrijk

Je kunt hier benoemen dat succes en falen op school invloed hebben op zelfvertrouwen.

Werken met een schoolkind

Bij schoolkinderen past:

• duidelijke uitleg

• afspraken en structuur

• ruimte om zelf te proberen

• realistische verwachtingen

Leg uit dat schoolkinderen vaak al meer verantwoordelijkheid aankunnen, maar nog wel sturing nodig hebben.

Hoe leert een kleuter vaak het best?

A

door spel

B

door stilte

C

door discussie

D

door examen

Sluit aan bij de dia over kleuters: leren door spel.

Passende aanpak

Een kleuter leert veel door spel en heeft eenvoudige uitleg nodig. Een schoolkind kan al meer zelf proberen. Daarbij helpen duidelijke afspraken en structuur.

spel

schoolkind

afspraken

fantasie

peuter

grenzen

vrienden

Vergelijkt aanpak bij kleuter en schoolkind met termen uit de contentslides.

Wat wordt bij een schoolkind belangrijker?

A

vaste verzorger

B

vriendschappen

C

kruipen

D

driftbuien

Test herkenning van de sociaal-emotionele ontwikkeling van schoolkinderen.

Puber

In de puberteit verandert er veel.

• Lichamelijk: groeispurt en lichamelijke veranderingen

• Cognitief: meer nadenken over keuzes en gevolgen

• Sociaal-emotioneel: identiteit, zelfstandigheid en invloed van vrienden

Noem dat pubers niet alleen lichamelijk veranderen, maar ook zoeken naar wie ze zijn en wat bij hen past.

Werken met een puber

Een goede aanpak is:

• serieus taalgebruik

• respectvolle benadering

• duidelijke grenzen

• begeleiding naar zelfstandigheid

Benadruk dat pubers behoefte hebben aan ruimte én duidelijke grenzen. Vrienden hebben vaak veel invloed.

Ontwikkeling verschilt per kind

Niet ieder kind ontwikkelt zich hetzelfde.

Dat komt door:

• verschillen in interne ontwikkelingsinvloeden

• verschillen in externe ontwikkelingsinvloeden

• verschillen in tempo van ontwikkeling

Voorkom dat leerlingen ontwikkeling te strak als een vast schema zien. De leeftijdsgroepen geven een algemene lijn, geen exacte meetlat.

Begeleiding aanpassen

Goede begeleiding past bij de ontwikkelingsfase.

Let op:

• taalgebruik

• benadering

• begeleiding

• verwachtingen

Koppel deze vier punten terug aan alle leeftijdsgroepen, zodat leerlingen het algemene principe zien: wat passend is, verandert met de fase.

Van invloed naar aanpak

Interne en externe ontwikkelingsinvloeden → ontwikkeling van het kind → passende begeleiding

Daarom kijk je altijd naar:

• wat een kind zelf meebrengt

• wat de omgeving doet

• welke aanpak daarbij past

Dit is de samenvattende inhoudelijke landingsslide. Laat leerlingen zien dat observeren en afstemmen belangrijker is dan één vaste aanpak voor iedereen.

Welke aanpak past het best bij een puber?

A

veel voordoen

B

serieus taalgebruik

C

kleine keuzes

D

voorspelbaar troosten

De afleiders horen bij jongere leeftijdsgroepen.

Van invloed naar aanpak

Niet ieder kind ontwikkelt zich in hetzelfde tempo. Daarom pas je je begeleiding aan aan de ontwikkelingsfase. Je let dan op taalgebruik, benadering en verwachtingen.

tempo

begeleiding

benadering

vrienden

gezondheid

spelen

school

Herhaalt de samenvatting van de laatste inhoudelijke slides.

Waarom geef je niet ieder kind dezelfde begeleiding?

Bespreek dat een goed antwoord noemt dat je kijkt naar wat het kind zelf meebrengt, wat de omgeving doet en welke aanpak daarbij past.

Leerdoel behaald?

• Ik kan benoemen wat intern externe ontwikkelingsinvloeden zijn.

• Hoe de verschillende leeftijdsgroepen zich ontwikkelen 

• Hoe je met je ontwikkeling van de leeftijdsgroepen rekening houdt als je met hen werkt 

Begrippen

ontwikkelingsinvloeden - dingen die invloed hebben op hoe een kind groeit en leert

intern - wat vanuit het kind zelf komt

extern - wat vanuit de omgeving komt

aanleg - natuurlijke mogelijkheid of gevoeligheid van een kind

temperament - de manier waarop een kind vaak reageert

erfelijkheid - eigenschappen die je meekrijgt van je ouders

leefomgeving - de plek en omstandigheden waarin een kind opgroeit

Begrippen

lichamelijke ontwikkeling - veranderingen in groei, bewegen en het lichaam

cognitieve ontwikkeling - ontwikkeling van denken, leren en begrijpen

sociale ontwikkeling - leren omgaan met andere mensen

emotionele ontwikkeling - leren omgaan met gevoelens

ontwikkelingsfase - periode in de ontwikkeling met kenmerken die daarbij passen