Sociale rechten in Europa en kinderrechten wereldwijd
Sociale rechten in Europa en kinderrechten wereldwijd
Wat weet je al over sociale rechten en kinderrechten?
Aan het einde van deze les kun je:
uitleggen wat het Europees Sociaal Handvest is
voorbeelden geven van sociale rechten
uitleggen wat het Kinderrechtenverdrag is
de drie soorten kinderrechten noemen
uitleggen wat UNICEF en de Kinderombudsman doen
Wat zijn sociale rechten?
Sociale rechten zijn rechten die iedereen beschermen op het gebied van wonen, werk, gezondheid, onderwijs en sociale zekerheid.
Het Europees Sociaal Handvest
Het ESH is een verdrag over sociale rechten voor landen van de Raad van Europa. Ondertekend in 1961, vernieuwd in 1996.
Raad van Europa
Europese organisatie die zich inzet voor democratie, mensenrechten en samenwerking tussen landen.
Aandacht voor mensenrechten
Europees Verdrag en hof
Het Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR) controleert naleving. Landen moeten elk jaar rapporteren.
Controle op het handvest
Het EVRM zorgt voor veel aandacht voor mensenrechten. Het mensenrechtenhof beoordeelt landen als zij rechten schenden.
Welke rechten staan in het ESH?
Onderwerpen: huisvesting, gezondheid, onderwijs, arbeid, sociale bescherming en personenverkeer.
Huisvesting
Genoeg woningen, minder dakloosheid, betaalbare woonruimte en gelijke toegang tot sociale huur zijn verplicht.
Gezondheid
Iedereen moet toegang hebben tot gezondheidszorg, ziektepreventie en een gezond leefmilieu.
Recht op onderwijs
Kinderen hebben recht op onderwijs. Kinderen onder 15 jaar mogen niet werken. Basisonderwijs is gratis.
Arbeidsrechten
Eerlijk loon, werktijden, bescherming tegen geweld, het recht op vakbonden en staken zijn vastgelegd.
Sociale bescherming
Recht op sociale zekerheid, welzijn, bescherming tegen armoede en hulp voor gezinnen/oederen.
Personenverkeer in Europa
Makkelijker reizen, gezinshereniging, noodhulp bij geen verblijfsrecht en bescherming bij uitzetting.
Praktijkvoorbeeld: Gelijke beloning
In 2016 werd Nederland aangeklaagd omdat vrouwen minder verdienen dan mannen. Het comité oordeelde dat Nederland meer moet doen aan gelijke beloning.
Wat zijn kinderrechten?
Rechten op onderwijs, bescherming, mening geven, gezondheid, ouders, geloof en bescherming tegen mishandeling.
Voorbeelden
Kinderrechten gelden voor iedereen tot 18 jaar en staan in het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties.
Definitie
Kinderrechtenverdrag
Vastgesteld op 20 november 1989 in New York. Geldig in bijna alle landen; in Nederland sinds 1995.
Drie soorten kinderrechten
1. Voorzieningen (zoals onderwijs) 2. Meedoen (gehoord worden) 3. Bescherming (tegen geweld)
Recht op voorzieningen
Onderwijs, gezondheidszorg, hulp en ondersteuning zijn basisrechten voor kinderen.
Recht om mee te tellen
Kinderen mogen hun mening geven, gehoord worden en meebeslissen bij zaken die hen aangaan.
Beschermingsrechten
Kinderen moeten beschermd worden tegen geweld, mishandeling, uitbuiting en kinderarbeid.
Belangrijke kinderrechten
Het belang van het kind staat altijd voorop volgens het verdrag.
Enkele voorbeelden
Het kind centraal
Recht op leven, naam, identiteit, contact met ouders, bescherming tegen discriminatie.
Wie controleren kinderrechten?
UNICEF helpt wereldwijd kinderen in nood en komt op voor kinderrechten. In Nederland controleert de Kinderombudsman naleving.
Praktijk: recht op onderwijs
In 2024 stelde de Kinderombudsman dat te veel kinderen thuiszitten zonder passend onderwijs. Overheid moet dit oplossen.
Reflectie: wat heb je geleerd?
Noem een sociaal recht of kinderrecht en leg uit waarom je dat belangrijk vindt.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.