Week 6 - thema 7 sport bewegen en gezondheid

De buurtsportcoach in beweging

1 / 39
volgende
Slide 1: Slide
newEditorTrainingskundeMBOStudiejaar 4

In deze les zitten 39 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De buurtsportcoach in beweging

De les bouwt op van waarom bewegen belangrijk is, naar richtlijnen, naar concrete activiteiten en erkende interventies die een buurtsportcoach kan inzetten.

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe een buurtsportcoach bewegen stimuleert met kennis over gezondheid, beweegrichtlijnen, sportstimuleringsactiviteiten en leefstijlinterventies.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden koppel jij aan bewegen en gezondheid?

Gebruik de woordwolk als activering van voorkennis. Laat leerlingen kort toelichten waarom bepaalde woorden vaak terugkomen, zoals fitheid, plezier, ziektepreventie of afvallen.

Bewegen en gezondheid

  • Sport en bewegen geven ontspanning en plezier

  • Ze dragen ook direct bij aan gezondheid

  • Meer beweging helpt chronische aandoeningen en vroegtijdige sterfte terug te dringen

  • Actieve mensen zijn vaak fysiek sterker en belastbaarder

Deze slide heeft geen instructies

Waarom draagt een gezonde leefstijl en vitale burgers bij aan een maatschappelijk doel?


Deze slide heeft geen instructies

Waarom bewegen maatschappelijk telt

  • Minder chronische ziekten betekent winst voor de volksgezondheid

  • Actieve werknemers verzuimen minder en herstellen vaak sneller

  • Fysieke inactiviteit is een grote onafhankelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten

  • Bewegen is dus niet alleen persoonlijk, maar ook maatschappelijk belangrijk

Deze slide heeft geen instructies

Van bewegingsarmoede naar actief

  • Nederland kent veel structurele inactiviteit

  • Oorzaken zijn onder andere meer schermtijd, zittend werk en gemotoriseerd vervoer

  • Daardoor bewegen veel mensen minder dan goed is voor hun gezondheid

  • De buurtsportcoach werkt juist aan de stap naar een actievere leefstijl

Deze slide heeft geen instructies

Casus:


Locatie: Administratiekantoor / IT-afdeling (bijv. op een bedrijvenpark).

Doelgroep: 10 medewerkers die dagelijks 8 uur achter een beeldscherm zitten, stijve spieren hebben (nek, schouders, onderrug) en een lage motivatie hebben om intensief te sporten.

Doel: Een laagdrempelige, energiegevende beweegbreak van 15 minuten aanbieden op of rond de werkplek (zonder omkleden of zweten), die de drempel naar structureel bewegen verlaagt.

Deze slide heeft geen instructies

Landelijke aanpak

  • De rijksoverheid werkt met Sportakkoord II en het Nationaal Preventieakkoord

  • De Beweegalliantie stimuleert dagelijks bewegen via samenwerking

  • Vaardig in Bewegen richt zich op een brede motorische basis bij jeugd

Leg de koppeling naar de buurtsportcoach: lokaal uitvoeren van doelen die landelijk zijn ingezet.

Opdracht:

Wat staat er in het sportakkoord wat belangrijk is voor de buurtsportcoach?

Deze slide heeft geen instructies

Wat bepaalt gezondheid?

Gezondheid wordt beïnvloed door drie hoofdcategorieën:

  • Leefstijlfactoren

  • Omgevingsfactoren

  • Persoonsgebonden factoren


Een buurtsportcoach werkt vooral op het snijvlak van leefstijl en omgeving.

Deze slide heeft geen instructies

Directe effecten van bewegen

Voldoende bewegen verbetert belangrijke lichaamswaarden:

  • Lichaamsgewicht en vetpercentage

  • Bloeddruk

  • Botdichtheid

  • Cholesterolprofiel

  • Insulinegevoeligheid

Deze slide heeft geen instructies

Risicovermindering door bewegen

  • Meer beweging helpt risico's verlagen op hart- en vaatziekten

  • Ook het risico op CVA en diabetes type 2 neemt af

  • Bewegen hangt samen met lagere kans op sommige vormen van kanker

  • Het ondersteunt ook het houdings- en bewegingsapparaat

Noem voorbeelden uit de tekst: hartinfarct, beroerte, dikkedarmkanker, borstkanker, artrose en COPD.

Overgewicht in Nederland

  • In 2021 had 50% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder overgewicht

  • 36% had matig overgewicht

  • 14% had ernstig overgewicht of obesitas



Deze trend is sinds 2014 ongeveer stabiel

Deze slide heeft geen instructies

Positieve Gezondheid

Gezondheid betekent niet alleen de afwezigheid van ziekte.


Binnen Positieve Gezondheid gaat het ook om functioneren, welbevinden, energie, fitheid en de mogelijkheid om mee te doen in de samenleving.

Deze slide heeft geen instructies

Human Capital Model

  • Sport en bewegen versterken spierkracht en motoriek

  • Ze ondersteunen het immuunsysteem

  • Ze vergroten de belastbaarheid

  • Ze helpen mensen om lichamelijk zelfstandiger en actiever te blijven

In de bron wordt Erik Scherder genoemd als onderbouwing van het belang van bewegen voor functioneren en weerbaarheid.

Opdracht:

Zoek op wat sporten en bewegen met je hersenen doet.

Deze slide heeft geen instructies

Twee begrippen: niet hetzelfde

  • Fysieke inactiviteit: de beweegrichtlijnen niet halen


  • Sedentair gedrag: veel zitten of liggen met heel laag energieverbruik

    • Dit is exclusief slapen



Het is belangrijk om deze begrippen strikt te onderscheiden

Deze slide heeft geen instructies

Actief én toch veel zittend

Iemand kan:

  • wél voldoen aan de beweegrichtlijnen

  • en tóch een sedentaire leefstijl hebben


Dus: sporten alleen is niet altijd genoeg als iemand daarnaast heel veel zit.

Deze slide heeft geen instructies

Gezondheidsrisico van veel zitten

  • Meer dan 8 uur per dag zitten geeft 27% meer kans op vroegtijdig overlijden dan minder dan 4 uur zitten

  • In combinatie met weinig bewegen stijgt het risico op hart- en vaatziekten met 74%

  • Minder zitten is dus een apart gezondheidsdoel

Deze slide heeft geen instructies

Nederland zit veel

  • 26% van de Nederlanders van 15 jaar en ouder zit meer dan 8,5 uur per dag

  • Dat is veel hoger dan het EU-gemiddelde van 11%

  • Werknemers zaten in 2022 gemiddeld 8,9 uur per werkdag

Noem dat VWS, SZW en Kenniscentrum Sport & Bewegen werken aan trajecten om langdurig zitten op het werk te doorbreken.

Opdracht:

  1. Wat is JOGG en waar staat de afkorting voor?

    • Wat is de missie van JOGG en waarom richt het zich niet alleen op sport, maar op de fysieke en sociale leefomgeving van de jeugd?

  2. De pijlers en thema's van JOGG:

    • Noem minimaal drie bekende campagnes/thema's van JOGG

    • Welke maatschappelijke partners (denk aan basisscholen, supermarkten, sportverenigingen, kinderopvang, wijkteams) werken hierin samen?

  3. De lokale praktijk:

    • Is jouw eigen gemeente (of de gemeente van je stage/werkplek) een aangesloten JOGG-gemeente?

    • Wie is daar de lokale JOGG

Deze slide heeft geen instructies

JOGG als leefstijlaanpak

  • JOGG richt zich op jeugd van 0 t/m 23 jaar

  • Doel: een leefstijltransitie om overgewicht terug te dringen

  • De aanpak werkt via voorwaarden als politiek draagvlak, samenwerking, gedeeld eigenaarschap, verbinding, preventie en zorg en monitoring

Gebruik JOGG als voorbeeld van een brede aanpak waarin de buurtsportcoach met meerdere partners samenwerkt.

Richtlijn voor volwassenen

  • Minimaal 150 minuten per week matig intensief bewegen

  • Verspreid over meerdere dagen

  • Minimaal 2 keer per week spier- en botversterkend

Volwassenen en ouderen

  • Aanvullend balansoefeningen

  • En: veel stilzitten voorkomen

Extra voor ouderen

Deze slide heeft geen instructies

Richtlijn voor jeugd

Jonger dan 4 jaar

  • Geen vaste minutennorm

  • Nadruk op gevarieerd bewegen

  • En op motorische stimulering

  • Dagelijks minimaal 1 uur matig intensief bewegen

  • Minimaal 3 keer per week spier- en botversterkend

  • Veel stilzitten en schermtijd beperken

4 t/m 17 jaar

Deze slide heeft geen instructies

WHO-richtlijnen

  • 0–1 jaar: meerdere keren per dag actief, niet-lopende baby's minimaal 30 minuten tummy time

  • 1–5 jaar: minstens 3 uur per dag actief spel of bewegen

  • 5–18 jaar: gemiddeld 60 minuten per dag matig tot zwaar intensief

  • 18–64 jaar: 150–300 minuten matig of 75–150 minuten zwaar intensief per week

Noem erbij dat ook hier spier- en botversterkende activiteiten terugkomen, afhankelijk van de leeftijd.

Oudere normen en indelingen

  • NNGB: 5 dagen per week 30 minuten matig intensief

  • Fitnorm: 1 tot 3 keer per week intensief sporten, minimaal 20 minuten

  • Spier-/krachtnorm: minimaal 2 keer per week

  • Combinorm: voldoen aan NNGB óf fitnorm

Deze slide heeft geen instructies

Actief, semi-actief, inactief

Indeling

  • Sporter: minimaal 12 keer per jaar

  • Frequente sporter: minimaal 40 keer per jaar

  • Intensieve sporter: 2 tot 3 keer per week

  • Actief: voldoet volledig aan de NNGB

  • Semi-actief: 1 tot 4 dagen per week 30 minuten matig intensief

  • Inactief: op geen enkele dag 30 minuten matig intensief

Sportdeelname

Bij jeugd geldt inactiviteit als minder dan 3 dagen per week 60 minuten actief.

Hoe staat Nederland ervoor?

  • In 2022 voldeed 44,3% van de Nederlanders van 4 jaar en ouder aan de beweegrichtlijnen

  • Dat is lager dan in het coronapiekjaar 2020

  • Opleidingsniveau blijft een belangrijk verschil

  • Beweegrichtlijnen halen is dus voor veel mensen nog lastig

Deze slide heeft geen instructies

Sportdeelname in Nederland

  • 53% sport wekelijks

  • Mannen: 55%, vrouwen: 51%

  • Fitness/conditietraining is het populairst

  • Hardlopen en veldvoetbal blijven belangrijk; padel groeit snel

Deze slide heeft geen instructies

Niet iedereen sport evenveel

  • Ongeveer 33% van praktisch opgeleiden haalt de richtlijn

  • Bij hoogopgeleiden is dat ruim 50%

  • Slechts 20% van mensen met een fysieke beperking én chronische aandoening sport wekelijks

  • Jongeren sporten vaker in clubverband; volwassenen vaker individueel of commercieel

Organisatiegraad: ongeveer 3 op de 10 Nederlanders is lid van een sportvereniging.

Kennismaken met sport

Sportkennismakingsactiviteiten

  • Laagdrempelig

  • Geschikt voor beginners

  • Gericht op spelvreugde en succesbeleving

  • Helpen de stap naar verenigingen of aanbieders te maken

Introductieactiviteiten

  • Korte proeflessen of cursussen

  • Ingezet om nieuwe leden of deelnemers te werven

  • Maken de eerste stap kleiner

Deze slide heeft geen instructies

Clinics en instuiven

  • Sportclinics richten zich op één specifieke sport

  • Vaak met aandacht voor technische en tactische vaardigheden

  • Sportinstuiven zijn vrijblijvende bijeenkomsten zonder vaste aanwezigheidsplicht

  • Instuiven passen goed in zaal, park, plein of buurtlocatie

Noem dat clinics soms extra aantrekkingskracht hebben door inzet van gespecialiseerde trainers of ex-topsporters.

Toernooien en evenementen

  • Sporttoernooien werken goed als bindmiddel voor teams en scholen

  • Ze zijn vooral sterk voor jeugd

  • Evenementen zoals de Nationale Sportweek trekken veel deelnemers

  • Het doel is doorstroom naar structureel sportaanbod

Noem dat toernooien vaak worden gecombineerd met voorlichting, muziek, gezonde catering of Fair Play.

De openbare ruimte benutten

  • Pleintjesactiviteiten maken gebruik van bestaande sportplekken

  • Voorbeelden zijn Cruyff Courts, Krajicek Playgrounds, natuurpleinen en beweegtuinen

  • De openbare ruimte verlaagt drempels

  • Zo wordt bewegen zichtbaar en bereikbaar in de buurt

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden voor ouderen

  • Sociaal Vitaal: voor kwetsbare ouderen, met aandacht voor bewegen, sociale vaardigheden en weerbaarheid

  • In Balans: valpreventie voor zelfstandig wonende ouderen van 70+

  • Elke Stap Telt: wandelprogramma voor senioren en chronisch zieken

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden voor kinderen en school

  • PLAYgrounds stimuleert basisschoolleerlingen om in pauzes minstens 15 minuten matig tot zwaar actief te zijn

  • Beweegkriebels ondersteunt professionals bij motorische stimulering van 0 tot 4 jaar

  • sCOOLsport is een integrale schoolaanpak rond dagelijks bewegen, gewicht, weerbaarheid en motoriek

  • Lekker Fit! werkt met een gedragsveranderingscyclus

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden voor jongeren

  • IRun2BFit koppelt biologielessen over leefstijl aan hardlooptrainingen tijdens LO

  • Het programma werkt toe naar een loopevenement

  • Club2Move is een laagdrempelige sportbuurtclub voor jongeren van 10–18 jaar in kwetsbare wijken

  • Daarin is ook aandacht voor voedingseducatie

Deze slide heeft geen instructies

Bewegen als deel van bredere hulp

  • Sommige interventies combineren bewegen met andere vormen van ondersteuning

  • In de put, uit de put 55+ richt zich op depressieve klachten

  • Het combineert fysieke activiteit, cognitieve herstructurering en assertiviteit

  • Dit laat zien dat bewegen ook onderdeel kan zijn van een bredere leefstijlaanpak

Deze slide heeft geen instructies