Week 37 les 2 en 3 koppelteken en samenstellingen
Voel je welkom
Fijn dat jullie er zijn.
We gaan rustig zi
10
minute
00
second
Quote van de dag:
Leer, dat is toch een eerstelijns administratieve hulpverlenende allrounder met hands-onmentaliteit die les geeft…
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Voel je welkom
Fijn dat jullie er zijn.
We gaan rustig zi
10
minute
00
second
Quote van de dag:
Leer, dat is toch een eerstelijns administratieve hulpverlenende allrounder met hands-onmentaliteit die les geeft…
Wat gaan we vandaag doen?
Maken
Opdracht 15, 16a en 17 maken (blz. 51 en 52)
Het koppelteken
lesdoel
Aan het einde van deze les
- kun je woorden met koppelteken correcte spellen.
- weet je waarom het koppelteken wordt gebruikt.
Samengestelde woorden
Wat zijn dat ook alweer?
Uitleg:
Samenstelling schrijf je in principe aan elkaar.
voetbal + competitie = voetbalcompetitie
tentamen + stress = tentamenstress
en soms gebruik je een tussenbrief
station+straat = stationsstraat
bij + honing = bijenhoning
rood+kool = rodekool
Maar, wat staat hier?
naapen
na-apen
koppelteken
koppelteken
1. Je gebruikt een koppelteken als er klinkers botsen, die ook samen een klank kunnen vormen.
bijvoorbeeld:
auto + ongeluk = auto-ongeluk
mini + jurk = mini-jurk
Nog twee voorbeelden
minijurk
mini-jurk
camerainstelling
camera-instelling
2. Je gebruikt een koppelteken als:
Getrouwde mensen hun achternaam combineren met hun partner.
Meneer Kerkhof-Pierik
Mevrouw Van de kleine-Leemreis
3. Je gebruikt een koppelteken tussen
Twee gelijkwaardige delen die in principe omwisselbaar zijn.
Zwart-wit
Kip-kerriesalade
4. Je gebruikt een koppelteken in
Samenstellingen met cijfers, letters of symbolen
80-jarige, 65-plusser
USB-stick, x-as
$-teken
5. Je gebruikt een koppelteken in:
Samenstellingen die met Sint of St. beginnen
Sint-Nicolaas
St.-Jacobus
6. Je gebruikt een koppelteken bij:
Sommige voor- of achtervoegsels
Niet-alledaags,
ex-vrouw,
non-actief,
plug-in,
back-up
7. Je gebruikt een koppelteken bij:
Vaste uitdrukkingen die een geheel vormen.
Laag-bij-de-grond
Blijf-van-mijn-lijf-huis
Doe-het-zelf-zaak
Maken
Opdracht 19 en 20 maken (blz. 53 en 55)
Samenstellingen
Leerdoel:
Aan het einde van deze les
- kun je samenstellingen correcte spellen.
- weet je waarom en welke tussenletters je gebruikt.
je frist je geheugen op.
Tussenletters in samenstellingen
een samenstelling: twee of meer bestaande woorden aan elkaar plakken. Samen vormen ze een nieuw woord.
samenstellingen
De woorden in een samenstelling kun je vaak gewoon aan elkaar vast schrijven.
Maar, soms moet je tussenletters gebruiken om een goede samenstelling te maken.
Tussenletter in samenstellingen
3 soorten tussenletters:
Tussenletters –en
Tussenletter –e-
Tussenletter –s-
Tussenletters -en-
Als het eerste woord alleen een meervoud heeft op -en én een zelfstandig naamwoord is, gebruik je -en- als tussenletters.
Bananendoos
Schoenenwinkel
Kippensoep
Tussenletters -e-
Als het eerste woord een meervoud met -s heeft , gebruik je -e- als tussenletters.
garage
garage s
DUS:
garagedeur
Tussenletters -e-
Als het eerste woord iets is waarvan er maar één is/bestaat, gebruik je ook -e- als tussenletters. Bijvoorbeeld:
zon
maan
DUS:
zonnebril, zonnebrandcrème, zonnescherm
maneschijn
Tussenletters -s-
Als je de -s- hoort in de samenstelling , schrijf je de tussenletter -s-
beroepsvoetballer, lievelingskleur
Vervang het 2e woord met iets anders, als dat woord al met een s- begint:
varken ss tal, want het is ook varken s vlees.
stationsschef, want het is ook stationshal.
Tussenletters -e-
Als het eerste woord een versterkende betekenis heeft , gebruik je ook -e- als tussenletters.
apetrots
reuzesterk
Als het eerste woord zelfstandig zelfstandig is , gebruik je ook -e- als tussenletters:
lachebek, want lach is hier een vorm van het werkwoord lachen .
Tussenletters -e-
Als het eerste woord een meervoud met -s én met -en heeft, gebruik je ook -e- als tussenletters.
groenten
groentes
DUS:
groentesoep
groenteboer
Maken
opdracht 22 t/m 25 (blz. 56-58)
