K3D Toetsstof
Leerjaar 2
Mensfiguur
K3D Toetsstof
Leerjaar 2
Mensfiguur
Kunst analyseren
Kunst
Voorstelling
WAT is er afgebeeld?
* Beschrijf wat er is afgebeeld:
Ik zie een man in een landschap staan. In zijn rechter hand heeft hij zijn fiets vast.
Vormgeving
- HOE is het vormgegeven?
* Vormgeving beschrijven kan op de punten:
Vorm en lijn
Compositie
Ruimte
Kleur
Licht en schaduw
Materiaal en techniek
Venus van Willendorf
De oudste afbeeldingen van mensen die wij kennen zijn niet heel realistisch maar schematisch. Dit vrouwenbeeldje was waarschijnlijk een vruchtbaarheidssymbool. De vrouwelijke vormen zijn dus extra benadrukt. De manier waarop mensen zichzelf weergeven verandert steeds. De vorm wordt bepaald door de functie en door ideeën over kunst en schoonheid.
Kun je Barbie vergelijken met deze Venus?
Schematisch = vereenvoudigd tot de essentiële onderdelen
Textuur = De zichtbare en de voelbare aard
van het oppervlak van het beeld. (huid van het beeld)
Mensfiguur in de kunst…
Ruimte-innemende vorm = Je spreekt van een ruimte-innemende vorm als de vorm helemaal gesloten en massief is.
Voorbeeld: baksteen
Ruimteomvattende vorm = vorm die een stuk van de ruimte omsluit. Deze vorm is vaak opgebouwd uit losse delen en er steken delen de ruimte in.
Voorbeeld een kruk in het lokaal
Massieve vorm = een massieve vorm bestaat overal uit het materiaal waarvan het gemaakt is. (vorm is dus niet hol, holle vorm)
Lineaire vorm =
Werk is grotendeels opgebouwd uit lijnen
Strips- en spelfiguren…
Asterix en Obelix = gestileerd
Lara Croft = geïdealiserd?
In moderne strips worden mensfiguren zeker niet altijd even realistisch afgebeeld. Voor het vertellen van een verhaal is het belangrijk om de figuren dynamisch weer te geven, net alsof ze bewegen. In hedendaagse animatiefilms en games worden de karakters vaak heel plastisch weergegeven.
Gestileerde vorm = een vorm die heel eenvoudig is weergegeven
Idealiseren = een ideaal beeld van iets geven, mooier dan de werkelijkheid
(2D) Plastische = ruimtelijk d.m.v. licht-en schaduw
(3D) Plastische vorm = een plastische vorm is een ruimtelijke 3D vorm waarvan je de ruimtelijkheid goed kunt zien.
Dynamisch = Dynamische betekent bewegelijk. Kunst dat echt kan bewegen noemen we kinetische kunst. Als kunst een suggestie van beweging laat zien noemen we dat een dynamisch beeld
Strips en spel
Keith Haring ( 1958- 1990)
maakte zijn levendige lijntekeningen eerst op lege reclameborden in de metro. Later werkte hij met verf op doek. Hij kiest thema’s uit het moderne leven. Zijn vormtaal met vereenvoudigde gestileerde stripfiguurtjes werd over de hele wereld bekend. Vooral ook dankzij de producten uit zijn Pop Shop.
Vormtaal = een herkenbare manier van vormgeven
Sciencefiction: mens of Robot?
Al vroeg in de twintigste eeuw zijn er kunstenaars die gefascineerd zijn door robots. Je ziet ze in science fiction films zoals Metropolis uit 1928.
De Futurist Boccioni vond machines zo fascinerend dat hij deze machine-achtige man van de toekomst maakte.
Mens verbeeld
De kunst van het weglaten
< Statisch betekent ‘in evenwicht’ of ‘stilstaand’. Bij een statisch beeld is er geen sprake van echte beweging of de suggestie van beweging. De voorstelling straalt rust uit. Het tegenovergestelde van statisch is dynamisch.
Lichaamstaal
Door te kiezen voor vereenvoudigde vormen en weinig details kun je de nadruk leggen op de lichaamstaal en dus het gevoel dat je wilt uitdrukken.
Lichaamstaal = de expressie door houding en gebaar
Het danseresje van Degas is heel realistisch weergegeven. De kunstenaar heeft zelfs gebruik gemaakt van een echt lint en een echt rokje. De lichaamstaal geeft goed weer hoe het meisje dit moment beleeft.
Realistisch of naturalistisch = natuurgetrouw, net als in de werkelijkheid
Naturalistisch = Naturalistisch wil zeggen dat de natuur zo ‘echt’ mogelijk wordt weergegeven. Een naturalistische voorstelling is altijd figuratief
Figuratief / naar waarneming
Als je duidelijk kunt herkennen wat het voorstelt. Een ander woord voor figuratief is naar waarneming. Het tegenovergestelde van figuratief is non-figuratief of abstract
Tussen Half-abstract of geschematiseerd
Zitten nog heel veel vormen. Een kunstenaar kan een figuratieve voorstelling abstraheren (abstract maken) Hij laat dan alleen de het belangrijkste zien dit noemen we ook wel stileren.
Non – Figuratief / abstract
Een beeld zonder herkenbare voorstelling noem je non-figuratief of abstract.
Multicultureel
Kunstenaars kunnen mensfiguren ook gebruiken om religieuze/ mystieke ideeën te verbeelden. Een realistische weergave is niet nodig. Kleuren en vormen krijgen een symbolische betekenis.
Symbolisch = een kleur, vorm of object heeft een speciale betekenis
Functie = het doel van het werk noemen we ook wel de functie
Symbolische functie
Een beeld heeft een symbolische functie als het een extra, diepere betekenis heeft. Een witte duif is niet alleen een dier dat kan vliegen maar staat ook symbool voor de vrede. Met een doodshoofd in een schilderij wil de maker zeggen: denk erom dat we maar sterfelijke wezens zijn!
Het beeld links onderin heeft ook een communicatieve functie. Beelden van keizers of andere machtige personen communiceerde met het volk en lieten zien dat hij erg belangrijk was.
Decoratieve functie
Decoratief betekent: ter versiering. Een vorm of gedeelte van een vorm heeft een decoratieve functie als deze ontworpen is om iets mooier te maken; te versieren.
De broche <links onderin> heeft een decoratieve en een gebruiksfunctie. Puur decoratief zijn er allerlei edelstenen toegevoegd. Je gebruikt een broche om jezelf/ je kleding te verfraaien.
Esthetische functie
Voorwerp met een esthetische functie zijn gemaakt om de schoonheid te benadrukken, om ‘het oog te plezieren’. Het beeld doet aangenaam aan en wekt bewondering vanwege de vorm, kleur, verhoudingen… enz enz.
Kleur…
Primaire kleuren = geel, rood, blauw. Ook wel basiskleuren genoemd. Met deze kleuren kun je alle andere kleuren mengen.
Secundaire kleuren =
Oranje, groen, paars
Tertiaire kleuren =
Primaire kleur met een secundaire kleur gemengd.
Kleur contrasten
Warm-koud contrast
Koude kleuren: blauw, groen, paars
Warme kleuren: rood, geel, oranje, roze, bruin
Complementair kleurcontrast
Kleuren die tegenover elkaar staan in de kleurencirkel
Licht-donker contrast:
een sterk contrast tussen licht en donker. Hierdoor wordt de plasticiteit vergroot.
Verhelderen = Kleur + wit
Verdonkeren = Kleur + zwart
<Kwantiteitscontrast >
Een sterk en spannend contrastverschil dat ontstaat door de kleuren in zeer verschillende hoeveelheden gebruikt worden.
Kwaliteitscontrast =
Dit is een contrast tussen heldere, verzadigde kleuren en matte, troebele kleuren.
Mensfiguren in de kunst
De Grieken
Strijder van Riace (440 v.C)
In de klassieke periode wordt het menselijk lichaam geïdealiseerd weergegeven met ideale proporties en in de kracht van zijn leven. Onderwerpen zijn goden, godinnen en helden.
Geïdealiseerd = een ideaal beeld van iets geven,
mooier dan de werkelijkheid
Nike van Samotrace (190 v.Chr.)
In de hellenistische periode wordt het menselijk lichaam nog steeds geïdealiseerd weergegeven. Maar de vormgeving wordt dynamischer met meer expressie. Deze godin van de overwinning toont het vrouwelijke ideaalbeeld. Natte draperieën hielpen de kunstenaar om de lichaamsvormen onder de kleding goed te laten zien.
Expressie = uitdrukking van gevoel
Mensfiguren in de kunst
De Romeinen
Flora godin van de bloemen
(1ste eeuw)
In Pompei zijn schilderingen bewaard gebleven die ondanks dat ze vaak erg beschadigd zijn goed laten zien hoe de vooraanstaande Romeinen gekleed gingen. De lichaamsvormen zijn heel goed weergegeven met de juiste proporties en heel natuurlijke houdingen. De figuren worden ruimtelijk door gebruik van licht en schaduw. (plasticiteit)
Mensfiguren in de kunst van de middeleeuwen
Adam en Eva eten van de verboden boom (12de eeuw)
In de middeleeuwen werd alle kunst in opdracht van de kerk gemaakt. God stond centraal. Er werden alleen Bijbelse verhalen afgebeeld om de ongeletterde gelovigen de Bijbel uit te leggen. Het verhaal moest duidelijk overkomen. Mensfiguren werden schematisch weergegeven. Een goede anatomie en proporties waren niet belangrijk voor de ambachtslieden die de kerken versierden.
Anatomie = de bouw van het menselijk lichaam (goede weergave van spieren en botten)
Textuur = De zichtbare en de voelbare aard van het oppervlak van het beeld. (huid van het beeld)
Proporties = verhoudingen van in dit geval het menselijk lichaam
Mensfiguren in de kunst De renaissance
Donatello, David (14de eeuw)
Renaissance betekent wedergeboorte. Kunstenaars in de renaissance keken naar de kunst van de Romeinen en Grieken. Voor het eerst werden er weer realistische en levensgrote naakten gemaakt. Kunstenaars als Da Vinci en Michalangelo ontleedden in het geheim lichamen. Ze wilden precies weten hoe de menselijke anatomie in elkaar zat. De contrapost zorgt voor een natuurlijke en levendige houding
Anatomie = de bouw van het menselijk lichaam (goede weergave van spieren en botten)
Contrapost = houding waarbij het gewicht op één been rust (standbeen) zodat de heup schuin staat. Het vrije been kan ontspannen gebogen zijn
Proporties
Verhoudingen van het menselijk lichaam
Menselijk figuur en face
Menselijk figuur en profil
Contrapost
Bovenstaande regels zijn richtlijnen, ieder hoofd is anders en daarom is het erg belangrijk om goed naar het gezicht te kijken als je een portret tekent. Omdat het gezicht uit organische vormen bestaat is het fijn dat we een richtlijn hebben zodat we grip krijgen op de vorm. We zouden meer grip op een vorm krijgen als deze uit 2D geometrische vormen bestaat zoals een vierkant, driehoek of rechthoek. Deze vormen zijn meetbaar en hebben duidelijkere kaders.
Niet alleen een menselijk lichaam heeft bepaalde verhoudingen
Dit heeft ons hoofd ook.
Ons hoofd is een omgekeerd ei
Op ongeveer de helft van dit ei zitten je ogen
Daar weer de helft van de onderkant van je neus
Tussen je ogen zit ongeveer nog een oog qua afstand
Je oren zitten ergens tussen je wenkbrauwen en mond in
Haren teken je IN en BUITEN de ei-vorm
Organische vormen: vormen die zijn afgeleid van de natuur, planten of dieren
Geometrische vormen: 2D, wiskundige meetbare vormen zoals driehoek, vierkant, rechthoek
A trois quarts
En face
En profil >
Proporties of verhoudingen in een gezicht
< En profil
Mensfiguren in de kunst
Barok
Bernini, Apollo en Daphne
(17de eeuw)
Mensfiguren in de Barok worden nog steeds zo echt maar ook zo mooi mogelijk weergegeven. Vaak kiezen kunstenaars voor een dramatisch moment met veel beweging. In dit dynamische beeld van Bernini verandert Daphne in een boom om te ontsnappen aan grijpgrage Apollo.
Kijkvraag = Noem drie plaatsen waar je de gedaantewisseling van Daphne goed kunt zien.
Mensfiguren in de kunst
Modeltekenen
Vanaf de renaissance hoort het modeltekenen bij de opleiding van een kunstenaar. Nog steeds is het een verplicht vak in het eerste jaar van de academie.
Tot in de twintigste eeuw moesten de naakten aan allerlei regels voldoen zoals:
- een klassieke houding
geïdealiseerde vormen
Maar kunstenaars in de 20ste en 21ste eeuw hebben zo hun eigen ideeën…
Maar kunstenaars in de 20ste en 21ste eeuw hebben zo hun eigen ideeën…
Super realistisch maar ook supergroot! Dit beeld is vervreemdend omdat deze persoon super groot is weergegeven.
Abstract was zo gek nog niet…
Verschil tussen Reliëf en boetseren
Reliëf
D.m.v. diverse hoogteverschillen ruimte creëren in een 2D beeld
Hoog beginnen en klei weghalen
Laagreliëf, hoogreliëf
Boetseren
Ruimtelijk werk 3D
Je laat een beeld ontstaan door kneedbaar materiaal
Klei weghalen en klei toevoegen
Werken met kleislib
Uithollen
Grondvorm
TECHNIEKEN…
D-toets
< Warm koud contrast
Warme kleuren rode baard
Koude kleuren blauw achtergrond
Warm koud contrast >
Warme kleuren: geel terras
Koude kleuren: blauw hemel
Licht donker contrast >
Groot contrast tussen lichte en donkere
delen in het schilderij.
< Welk kleurcontrast zie ik hier?
Motiveer je antwoord:
Welk kleurcontrast zie ik hier? >
Leg uit…
< Licht donker contrast
Groot contrast tussen lichte en donkere delen in het schilderij.
Warm koud contrast >
Warme kleuren: rood en geel
Koude kleuren: blauw
< Welk kleurcontrast zie ik hier?
Motiveer je antwoord:
Welk kleurcontrast zie ik hier?
Leg uit: >
< Warm koud contrast
Koude kleuren: groen en blauw
Warme kleuren: mensfiguren
< Complementair kleurcontrast
Oranje en blauw staan tegenover elkaar in de
Kleurencirkel
Kleur tegen kleur contrast >
Warm koud contrast >
Complementair kleurcontrast >
< Welk kleurcontrast zie ik hier?
Motiveer je antwoord:
Welk kleurcontrast zie ik hier?
Zet de juiste woord(en) bij het juiste portret…
Buste, en face, en profil, A trois quarts, realistisch, geabstraheerd, abstract
Buste, en face, en profil, A trois quarts, realistisch, geabstraheerd, abstract
Buste
A trois quarts
realistisch
Buste
geabstraheerd
en face
abstract
ANTWOORDEN
Zet de juiste woord(en) bij het juiste portret…
Schematisch =
Textuur =
Lineaire vorm =
Gestileerde vorm =
Geïdealiseerd =
Factuur =
Schrijf de betekenis van onderstaande begrippen op:
Noem minimaal 2 verschillen tussen reliëf en boetseren.
Let op maak een goede vergelijking!
Schematisch = vereenvoudigd tot de essentiële onderdelen
Textuur = De zichtbare en de voelbare aard van het oppervlak van het beeld. (huid van het beeld)
Lineaire vorm = Werk is grotendeels opgebouwd uit lijnen
Gestileerde vorm = een vorm die heel eenvoudig is weergegeven
Geïdealiseerd = een ideaal beeld van iets geven, mooier dan de werkelijkheid
Factuur = de sporen van het gereedschap zie je terug op het beeld
Schrijf de betekenis van onderstaande begrippen op:
Noem minimaal 2 verschillen tussen relief en boetseren.
Let op maak een goede vergelijking!
1) Bij reliëf heb je een heleboel klei en om ruimte te creeeren haal je klei weg, bij boetseren zal ik er klei aan moeten toevoegen.
2) Mijn reliëf hoef ik niet uit de hollen. Boetseer werk moet ik waarschijnlijk wel uithollen omdat de kleilaag vaak dikker is dan 2 cm.
ANTWOORDEN
Welk begrip hoort bij welk kunstwerk?
Ruimteomvattende vorm of ruimte-innemende vorm?
Welk begrip hoort bij welk kunstwerk?
Ruimteomvattende vorm of ruimte-innemende vorm?
Ruimte-innemende vorm
Ruimte-innemende vorm
Ruimte-innemende vorm
ANTWOORDEN
Ruimteomvattende vorm
Ruimteomvattende vorm
Ruimteomvattende vorm
Zet de juiste woorden bij het juiste werk
Dynamisch
Statisch
Naar waarneming
Geabstraheerd
abstract
Zet de juiste woorden bij het juiste werk
Dynamisch
Statisch
Naar waarneming
Geabstraheerd
abstract
Dynamisch
Geabstraheerd
Statisch
abstract
Statisch
Naar waarneming
Geabstraheerd
ANTWOORDEN
Over Darfurnica…
Nadia Plesner schilderde in 2011 het werk; Dafurnica, een moderne versie van Picasso’s Guernica. Zelf zegt ze het volgende over haar werk: Deze Deense kunstenaar probeert ook een verhaal te vertellen, ook zij protesteert. Deze tekst plaatste zij op haar website: In our time, the boundaries between the editorial and advertising departments in the media are disappearing and entertainment stories about the lives of Hollywood celebrities have become breaking news. Apparantly a genocide in Darfur can be happening RIGHT NOW without being important enough to make headlines. This is unacceptable and I refuse to turn the blind eye to what is happening. In Darfurnica I have mixed some of the horrible stories I have learned about Darfur over the past years with some of the Hollywood gossip stories which made headlines during the same time period." An important political statement.
Het werk gaat over de verschrikkelijke gebeurtenissen in Darfur met een Hollywood twist.
Vraag:
Noem minimaal 3 verschrikkelijke gebeurtenissen die je in het schilderij ziet terug komen.
Het jongetje in het midden huilt en het lijkt alsof hij een Louis Vuitton tas vast houdt. Louis Vuitton spande een rechtszaak aan tegen Plesner omdat dit volgens Vuitton een inbreuk was op het modellenrecht.
Louis Vuitton kreeg in januari 2011 gelijk van de rechter in Den Haag. Plesner spande op haar beurt een kort geding aan tegen Vuitton en zij won dit geding in mei 2011. De rechter besloot dat de vrijheid van meningsuiting van Plesner belangrijker was dan het ontwerprecht van Louis Vuitton.
^ Vraag:
Ben jij het hiermee eens? Motiveer je antwoord
Vraag
Waar protesteert Nadia Plesner tegen?
Het werk gaat over de verschrikkelijke gebeurtenissen in Darfur met een Hollywood twist.
Vraag:
Noem minimaal 3 verschrikkelijke gebeurtenissen die je in het schilderij ziet terug komen.
Links: politieke mannen die hun ogen gesloten houden en lachen – corruptie vanuit de staat
Links: armoede, honger en uitbuiting
Midden links : Oorlog en massa graven
Het jongetje in het midden huilt en het lijkt alsof hij een Louis Vuitton tas vast houdt. Louis Vuitton spande een rechtszaak aan tegen Plesner omdat dit volgens Vuitton een inbreuk was op het modellenrecht.
Louis Vuitton kreeg in januari 2011 gelijk van de rechter in Den Haag. Plesner spande op haar beurt een kort geding aan tegen Vuitton en zij won dit geding in mei 2011. De rechter besloot dat de vrijheid van meningsuiting van Plesner belangrijker was dan het ontwerprecht van Louis Vuitton.
Vraag:
Ben jij het hiermee eens? Motiveer je antwoord
(2p) antwoord met goede uitleg
Ja, omdat vrijheid van meningsuiting / een maatschappelijk probleem aan de kaak stellen belangrijker is dan een tas.
Nee, omdat er een imago wordt beschadigd en ze had dit ook op een andere manier bespreekbaar kunnen maken.
Vraag
Waar protesteert Nadia Plesner tegen?
(1p) tegen dat wij aandacht geven aan paris hilton maar ons niet druk maken over oorlog in de wereld
ANTWOORDEN
Vragen die bij het thema horen…
De toets zal bestaan uit R vragen (reproductie vragen – vragen waarvoor je kunt leren)
T1 en T2 vragen (toepassings vragen – T1 stof of beelden die je tijdens de les bent tegen gekomen alleen in een andere context)
I vragen (inzicht vragen – hier kun je niet voor leren, geheel nieuw soort vragen)