§3 Argumentatiestructuren

Argumentatiestructuren

1 / 30
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 3

In deze les zitten 30 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Argumentatiestructuren

Open met het idee dat overtuigen niet alleen gaat om een mening geven, maar om laten zien waarom die mening klopt of aannemelijk is.

welkom

Lezen

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

  • Je leert feitelijk en waarderende argumenten herkennen.

  • Je leert argumentatiestructuren herkennen en gebruiken.

Aantekeningen

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden koppel jij aan een standpunt en een argument?

Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Vraag eventueel door: welke woorden horen bij mening, welke bij reden of overtuigen?

Wat is een overtuigende tekst?

Een overtuigende tekst wil de lezer overtuigen van een standpunt.


De auteur geeft niet alleen een mening, maar onderbouwt die mening ook.


Die onderbouwing gebeurt met argumenten: redenen waarom de auteur het standpunt inneemt.

Benadruk het verschil tussen zomaar een mening en een beargumenteerde mening. In deze les staat herkenning centraal, niet zelf schrijven.

Wat is een overtuigende tekst?



Overtuigende tekst

→overtuigen van een standpunt.

→mening,

→onderbouwing van mening met argumenten



Aantekeningen

Benadruk het verschil tussen zomaar een mening en een beargumenteerde mening. In deze les staat herkenning centraal, niet zelf schrijven.

Standpunt en argument

  • Standpunt: de mening van de auteur

  • Argument: de reden voor die mening

  • Samen vormen ze de kern van de redenering

  • Zonder argument blijft een standpunt weinig overtuigend

Laat leerlingen zien dat je vaak kunt vragen: 'Wat vindt de schrijver?' en daarna: 'Waarom vindt de schrijver dat?'

Er zijn feitelijke argumenten en waarderende argumenten.



Een feitelijk argument is controleerbaar: het is waar of niet waar.

Een waarderend argument geeft een oordeel. Daarover kun je van mening verschillen.

Aantekeningen

Gebruik de woorden objectief en subjectief als steun, maar houd de kern simpel: controleerbaar versus oordeel.

Feitelijk of waarderend?

…. argument

…. argument

Die grote reclameschermen langs de snelwegen moeten verboden worden, want ze leiden de weggebruikers af.



Die grote reclameschermen langs de snelwegen moeten verboden worden, want ze verpesten het landschap.



Benadruk dat beide argumenten in een betoog kunnen voorkomen; het verschil zit niet in goed of fout, maar in het soort onderbouwing.

Feitelijk of waarderend?

Die grote reclameschermen langs de snelwegen moeten verboden worden, want ze leiden de weggebruikers af.


Dit argument kun je in principe onderzoeken of controleren.

Waarderend argument

Die grote reclameschermen langs de snelwegen moeten verboden worden, want ze verpesten het landschap.


Dit argument bevat vooral een oordeel of waardering.

Feitelijk argument

Benadruk dat beide argumenten in een betoog kunnen voorkomen; het verschil zit niet in goed of fout, maar in het soort onderbouwing.

Signaalwoorden bij een standpunt

Een standpunt wordt vaak aangekondigd met formuleringen als:


  • ik vind

  • volgens ons

  • de auteur is van mening dat

  • dus, daarom, kortom

  • er moet, er zou moeten, we zouden moeten

Aantekeningen

Maak duidelijk dat signaalwoorden helpen, maar dat een standpunt soms ook zonder duidelijk signaalwoord in een tekst staat.

Signaalwoorden bij argumenten

Argumenten herken je vaak aan woorden en uitdrukkingen als:


  • want

  • omdat

  • namelijk

  • immers

  • dat blijkt uit

  • de reden hiervoor is

Aantekeningen

Leg uit dat signaalwoorden aanwijzingen zijn. Leerlingen moeten altijd blijven kijken of de zin echt een reden geeft voor een standpunt.

Welk zinsdeel is een waarderend argument?

A

het is verboden

B

het is controleerbaar

C

het verpest het landschap

D

het leidt af

‘Het verpest het landschap’ is een oordeel en dus waarderend. ‘Het leidt af’ werd in de les gebruikt als feitelijk argument, omdat het in principe onderzoekbaar is.

Vul de kernbegrippen in

In een overtuigende tekst geeft een auteur een standpunt en onderbouwt hij dat met argumenten. Een standpunt herken je vaak aan woorden als ‘ik vind’, terwijl een argument vaak wordt aangekondigd met want of ‘omdat’. Een controleerbaar argument noem je feitelijk.

standpunt
argumenten
want
feitelijk
waarderend
dus
mening
opsomming

Controleer of leerlingen het verschil zien tussen standpunt, argument en de signaalwoorden die erbij passen.

Wat is een argumentatiestructuur?

Het standpunt en de argumenten samen vormen de argumentatiestructuur.


Die structuur laat zien hoe een auteur zijn mening opbouwt.


Je kijkt dus niet alleen wat iemand vindt, maar ook waarop die mening steunt.

Dit is de kernslide van de les: structuur gaat over de opbouw van de redenering.

Blokjesschema

  • Zet het standpunt in het bovenste blokje

  • Zet de argumenten in de blokjes eronder

  • Werk bij meerdere gelijkwaardige argumenten van links naar rechts

  • Lees je van boven naar beneden, dan kun je de pijlen lezen als want

Noem dat een blokjesschema helpt om een tekst overzichtelijk te maken. Het is een visuele manier om de redenering te ontleden.

Wat zet je in het bovenste blokje van een blokjesschema?

A

een subargument

B

het standpunt

C

een signaalwoord

D

het sterkste argument

Deze vraag checkt of leerlingen de basisopbouw van het blokjesschema begrijpen.

Waarom is een blokjesschema handig?

Verwacht elementen als: van boven naar beneden kun je de pijlen lezen als ‘want’; argumenten staan onder het standpunt; het schema maakt de redenering zichtbaar.

Enkelvoudige argumentatie

Bij enkelvoudige argumentatie onderbouwt de auteur een standpunt met één argument.


Het is goed om dagelijks te wandelen

↓

Het bevordert de hartconditie


Standpunt

↓

Argument

Houd dit eenvoudig: één standpunt, één reden. Dit is de basisvorm voordat leerlingen complexere structuren zien.

Nevenschikkende argumentatie

Bij nevenschikkende argumentatie gebruikt de auteur meer argumenten voor hetzelfde standpunt.

Tussen de argumenten kun je en invullen, omdat ze samen hetzelfde standpunt ondersteunen.

Schema:


Argument 1 →

Argument 2 →

Argument 3 →

Benadruk dat de argumenten gelijkwaardig zijn: elk argument ondersteunt rechtstreeks het standpunt.

Onderschikkende argumentatie

Bij onderschikkende argumentatie wordt een argument ondersteund door een subargument.

Dat subargument hoort dus niet direct bij het standpunt, maar bij een argument.


Standpunt

Argument

Subargument

Veel leerlingen halen nevenschikkend en onderschikkend door elkaar. Leg nadruk op de vraag: ondersteunt deze reden het standpunt, of ondersteunt hij eerst een ander argument?

Het verschil tussen twee structuren

Nevenschikkend

Meerdere argumenten ondersteunen rechtstreeks hetzelfde standpunt.


Tussen die argumenten past en.

Een subargument ondersteunt eerst een argument.


Daarna ondersteunt dat argument pas het standpunt.

Onderschikkend

Aantekeningen

Laat eventueel hardop de steunrelatie verwoorden: 'Dit is waar, want ...' en daarna 'En dat argument klopt, want ...'

Zo herken je de structuur

  1. Zoek het standpunt.

  2. Zoek de argumenten die dat standpunt ondersteunen.

  3. Kijk of er één, meerdere gelijkwaardige of ondersteunende subargumenten zijn.

  4. Zet de redenering in een blokjesschema.

Deze slide brengt de hele les samen als herkenningsaanpak. Houd het praktisch en stap voor stap.

Wanneer is argumentatie onderschikkend?

A

bij één argument

B

bij meerdere meningen

C

bij gelijkwaardige argumenten

D

bij een subargument

De kern is dat een subargument eerst een argument ondersteunt, niet direct het standpunt.

Herken de structuurwoorden

Bij enkelvoudige argumentatie krijgt een standpunt één argument. Bij nevenschikkende argumentatie ondersteunen meerdere gelijkwaardige argumenten hetzelfde standpunt. Bij onderschikkende argumentatie ondersteunt een subargument eerst een ander argument.

enkelvoudige
nevenschikkende
onderschikkende
subargument
feitelijke
waarderende
signaalwoorden
blokjesschema

Laat leerlingen de drie structuren vergelijken: één argument, meerdere gelijkwaardige argumenten, of een argument met extra ondersteuning.

Wat uit deze les ga jij het best onthouden?

Deze slide heeft geen instructies

Welk onderdeel vond jij het lastigst?

Deze slide heeft geen instructies

Wat hielp jou vandaag om de structuur te herkennen?

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

overtuigende tekst - tekst waarin de auteur de lezer wil overtuigen van een standpunt

standpunt - de mening van de auteur

argument - een reden waarmee een standpunt wordt ondersteund

feitelijk argument - controleerbaar argument dat waar of niet waar is

waarderend argument - subjectief argument waarover men van mening kan verschillen

argumentatiestructuur - het geheel van standpunt en argumenten in een redenering

blokjesschema - schema waarin je de opbouw van standpunt en argumenten weergeeft

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

enkelvoudige argumentatie - argumentatie met één argument bij een standpunt

nevenschikkende argumentatie - argumentatie met meerdere gelijkwaardige argumenten bij hetzelfde standpunt

onderschikkende argumentatie - argumentatie waarbij een argument wordt ondersteund door een subargument

subargument - argument dat een ander argument ondersteunt

signaalwoorden - woorden die helpen om een standpunt of argument te herkennen

Deze slide heeft geen instructies