M4 PowerPoint H4.pptx


Hoofdstuk 4Werk aan de winkel!

MAVO 4

Pincode 7e editie


1 / 40
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolvmbo t, mavoLeerjaar 4

In deze les zitten 40 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 150 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


Hoofdstuk 4Werk aan de winkel!

MAVO 4

Pincode 7e editie


1. Vergrijzing2. Deeltijdwerken3. Betrokkenheid van flexwerkers4. Coronacrisis5. Arbeidsproductiviteit6. Verdeling over bedrijfstakken

gehele NOS-artikel lezen?

Krapte op de arbeidsmarktDe belangrijkste oorzaken??

Weet je het nog?

  • Geef een beschrijving van de volgende begrippen. Noteer in je schrift wat je nog weet.

  1. Deeltijdbaan en voltijdbaan ….

  1. Arbeidstijdenwet ….

  1. Arbowet ….

  1. Beroepsbevolking ….


Paragraaf 4.1Sta je sterk in je werk?

MAVO 4

Pincode 7e editie


Leerdoelen paragraaf 4.1

  1. Je kunt alle begrippen van deze paragraaf uitleggen en herkennen in een context.

  2. Je kunt uitleggen hoe werknemers beschermd worden.

  3. Je kunt verklaren waarom vrouwen economisch minder zelfstandig zijn dan mannen.

  4. Je kunt groepen mensen noemen die belemmeringen ervaren bij het zoeken naar werk.

  5. Je kunt arbeidsmotieven noemen en het belang van onbetaalde arbeid uitleggen.

  6. Je kunt beschrijven welke partijen bij de totstandkoming van een cao betrokken zijn.

  7. Je kunt beschrijven dat de ‘algemene wet gelijke behandeling’ er voor zorgt dat er meer mensen aan het werk kunnen.

Verschil in machtspositie

Werkgever

kan personeel aannemen en ontslaan

  • bepaalt en betaalt het loon

  • bepaalt je werktijden, functie en taken

  • beslist over wel/geen promotie

Werknemer

  • kan solliciteren maar beslist niet

  • financieel afhankelijk van het loon

  • functie zo goed mogelijk uitvoeren

Bescherming van werknemers

De overheid beschermt werknemers door:

recht op een wettelijk minimumloon

recht op doorbetaling bij ziekte (ziektewet)

Uitkering bij werkloosheid (WW)

Uitkering bij arbeidsongeschiktheid (WIA)

Arbowet

Arbeidstijdenwet

Ontslagbescherming:

werkgever moet toestemming hebben (van UWV of rechter)

De vakbonden beschermen werknemers door:

Cao (collectieve arbeidsovereenkomst)

lonen, duur werkweek, vakantiedagen, scholing

Algemene wet gelijke behandeling

In ons land is er een verbod op achterstelling vanwege bijvoorbeeld geslacht, zwangerschap of seksuele voorkeur. Iedereen heeft gelijke rechten:

  • gelijke beloning voor gelijk werk

  • gelijke kansen bij solliciteren

religie

Seksuele voorkeur, gender, geslacht

leeftijd

afkomst, etniciteit

Arbeidsmotieven

Er zijn allerlei redenen om te werken:

Inkomen verdienen

Talent ontplooien, jezelf ontwikkelen

Je nuttig maken, zinvol bezig zijn

Sociale contacten: met collega’s en/of klanten

Regelmaat en structuur in je tijdsindeling

geldt ook voor onbetaald werk (vrijwilligerswerk)

Werk je wit, zwart of grijs?

Wit werk:

  • betaald werk,

  • arbeidscontract,

  • inhouding loonbelasting en sociale premies,

  • geregistreerd, werk in de formele sector.

Zwart werk:

  • betaald werk,

  • geen contract,

  • geen loonbelasting en sociale premies,

  • niet verzekerd,

  • niet geregistreerd, informele sector

  • Verboden!

Grijs werk:

  • onbetaald werk:

  • vrijwilligerswerk,

  • werk in eigen huishouden,

  • mantelzorg,

  • niet geregistreerd, informele sector.

Een collectieve of individuele arbeidsovereenkomst

Als je gaat werken, maak je samen met je werkgever afspraken. Deze afspraken worden verwerkt in jouw individuele arbeidsovereenkomst (jouw contract).

Deze afspraken mogen niet negatief

afwijken van reeds gemaakt afspraken in de

collectieve arbeidsovereenkomst (cao) die

geldt in de bedrijfstak waar je werkt.

Dus de afspraken die je maakt mogen

alleen in jouw voordeel anders zijn ten

opzichte van de afspraken die in je cao staan.

Hoe komt een cao tot stand?

Uitlegvideo:Wat is een cao? Wat is het nut van een cao?Hoe komt een cao tot stand?


Paragraaf 4.2Waar kun je werken?

MAVO 4

Pincode 7e editie


Leerdoelen paragraaf 4.2

  1. Je kunt alle begrippen van deze paragraaf uitleggen en herkennen in een context.

  2. Je kunt het verschil tussen vast en flexibel werken uitleggen.

  3. Je kunt verschillen noemen tussen werken als zelfstandige en werken in loondienst.

  4. Je kent de kenmerken van een eenmanszaak en een vof.

  5. Je kunt de kenmerken noemen van een bv en een nv

  6. Je kunt uitleggen wat een stichting is.

  7. Je kunt beschrijven hoe een stichting aan financiële middelen komt.

  8. Je kunt beschrijven waarom de meeste mensen graag in vaste dienst zijn bij een werkgever.

  9. Je kunt enkele voordelen en enkele nadelen beschrijven van het hebben van een eigen onderneming.

  10. Je kunt beschrijven wat aandelen zijn en op welke manieren je geld kan verdienen of verliezen met aandelen.

Zekerheid of onzekerheid als werknemer

Vaste baan

arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd

ontslagbescherming

veel zekerheid

Flexibele baan

  • arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd met een einddatum = tijdelijke baan

  • werk als oproepkracht of werk via uitzendbureau

  • weinig zekerheid

Ook zzp’ers hebben vaak weinig zekerheid.

Een zelfstandig ondernemer verdient inkomen met eigen

bedrijf. Je wordt dan door de overheid veel minder

beschermd en hebt dus weinig zekerheden die vanuit de

overheid of vakbonden geregeld zijn.

Voordelen:

Alle inkomsten / winsten voor jezelf

Zelf bepalen wat je doet, wanneer je werkt

Risico’s:

Weinig opdrachten  minder werk en minder inkomen

Veel concurrentie  te lage prijzen om winst te maken

Geen bescherming door werknemersverzekeringen (WW, WIA)

Zzp’ers: soms schijnzelfstandigheid:

als ‘zelfstandige’ volledig afhankelijk van opdrachtgevers (maaltijdbezorgers).

Zekerheid of onzekerheid als zelfstandige

Ondernemingsvormen (1)

Eenmanszaak

één eigenaar

kan wel personeel in dienst hebben

Vennootschap onder firma (vof)

  • twee of meer eigenaren (vennoten)

  • taakverdeling

  • samen meer investeren

  • winst verdelen

  • iemand ziek, bedrijf kan gewoon door

In beide gevallen

  • betalen eigenaars over de winst inkomstenbelasting.

  • zijn eigenaars ook met privévermogen aansprakelijk voor schulden van de zaak.

Ondernemingsvormen (2)

Besloten vennootschap (bv)

één of meer aandeelhouders zijn de eigenaren

aandelen niet vrij te verhandelen

Naamloze

vennootschap (nv)

  • iedereen kan aandelen kopen en eigenaar worden

  • aandelen worden op de effectenbeurs verhandeld

Voor beide geldt:

aandeelhouders lopen alleen met hun

aandelenvermogen risico.

bv’s en nv’s betalen over de winst vennootschapsbelasting.

Aandeelhouders behalen rendement door:

dividend (winstuitkering)

stijging van de aandelenkoers.

Waarom zou je een bv starten en niet gewoon een eenmanszaak of vof?

  • Als startend ondernemer is vaak een eenmanszaak (of VOF) als ondernemingsvorm een prima begin. Je schrijft het bedrijf in bij de KvK (Kamer van Koophandel) en gaat produceren. Je maakt winst, dat is je inkomen. Over dat inkomen (de winst) betaal je netjes inkomstenbelasting.

  • Naarmate je bedrijf groter wordt, loop je meer financieel risico. Je moet geld investeren in het gebouw en in machines. Gaat het slecht met het bedrijf, dan wil je liever niet dat je privé ook risico loopt. Dát is een belangrijke reden om een eenmanszaak (of VOF) om te zetten naar een besloten vennootschap.

  • Je bent dan als aandeelhouder de eigenaar van het bedrijf, maar in de meeste gevallen werk je als werknemer/directeur in het bedrijf. Als werknemer ontvang je loon van de b.v. en ben je verzekerd tegen werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Als aandeelhouder ontvang je de winst van het bedrijf.

Uitlegvideo:Wat zijn aandelen en waarom zou je ze kopen?

Ondernemingsvormen (3)

Stichting

Opgericht voor een bepaald doel.

Excelsior: betaald voetbal mogelijk maken

SIRE: ideële reclame verzorgen

Stichting Beter Leven: opkomen voor dierenwelzijn.

Winst behalen mag geen doel zijn.

Eventuele winst is voor de stichting zelf.

Inkomsten:

subsidie, donaties

eigen inkomsten zoals: entreegeld,

sponsorgeld


Paragraaf 4.3Kun je aan het werk?

MAVO 4

Pincode 7e editie


Leerdoelen paragraaf 4.3

  1. Je kunt alle begrippen van deze paragraaf uitleggen en herkennen in een context.

  2. Je kunt de kenmerken van de vier productiesectoren noemen.

  3. Je kunt uitleggen wat vraag en aanbod van arbeid is.

  4. Je kunt uitleggen wanneer de arbeidsmarkt niet in evenwicht is.

  5. Je kunt uitleggen wanneer je meegeteld wordt in de werkloosheidscijfers.

  6. Je kunt de drie commerciële sectoren benoemen en je kunt de twee sectoren benoemen die dienstverlenend zijn.

  7. Je kent het verschil tussen een krappe arbeidsmarkt en een ruime arbeidsmarkt.

  8. Je kunt de rol van het UWV beschrijven.

  9. Je kunt beschrijven waarom de hoeveelheid mensen die behoren tot de beroepsbevolking voor de overheid een belangrijk gegeven is.

De 4 productiesectoren

Primaire sector

Secundaire sector

Tertiaire sector

Quartaire sector

Landbouw, visserij, mijnbouw

Leveren vanuit de natuur voedsel en grondstoffen

Industrie, de bouw, ambachten

Verwerken grondstoffen tot (eind)producten

Commerciële dienstverlening

Handel, transport, banken, verzekeraars, schoonmaak

Niet-commerciële dienstverlening

Onderwijs, gezondheidszorg, overheidsdiensten

Werkgelegenheid

= het totaal aantal banen die er zijn in een land.

Werkgelegenheid in personen

het totaal aantal mensen die werken

in voltijd én in deeltijd samen.

Werkgelegenheid in arbeidsjaren

het totaal aantal uren die gewerkt worden omgerekend naar voltijdbanen.

Is er altijd evenwicht op de arbeidsmarkt?

Vraag naar arbeid vanuit bedrijven en overheid

Aanbod van arbeid vanuit werknemers en zelfstandigen

Ruime arbeidsmarkt: meer aanbod dan vraag  veel werkzoekenden

veel werkloosheid

Krappe arbeidsmarkt: meer vraag dan aanbod  veel onvervulde vacatures,

minder werkloosheid

Bevolking en beroepsbevolking

Er wonen 17,71 miljoen mensen in Nederland. Voor gegevens over de arbeidsmarkt kijkt het CBS tegenwoordig naar de bevolking tussen 15 en 75 jaar.

13,2 miljoen

Bevolking 15 – 75 jaar

3,4 miljoen

Niet-beroepsbevolking

9,7 miljoen

Beroepsbevolking

9,4 miljoen

Werkzaam

370.000

Werkloos

4,9 miljoen

Voltijd

4,5 miljoen

Deeltijd

209.000

Beschikbaar, niet gezocht

3,2 miljoen

Niet beschikbaar

  • Bron: CBS,

    • 4e kwartaal 2021

Bevolking en beroepsbevolking

Beschrijving beroepsbevolking volgens het CBS:

Deze beroepsbevolking bestaat uit personen

  1. van 15 tot 75 jaar

    1. die ofwel betaald werk hebben (werkzame beroepsbevolking),

    2. of recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn (werkloze beroepsbevolking).

Mensen die direct beschikbaar zijn voor betaald werk

moeten zich inschrijven bij het UWV

(uitvoeringsinstituut voor werknemersverzekeringen)!

Arbeidsparticipatie

Arbeidsparticipatie (arbeidsdeelname), het deel van de bevolking dat

werkt of wil werken. In Nederland ongeveer 75%.

13,2 miljoen

Bevolking 15 – 75 jaar

3,4 miljoen

Niet-beroepsbevolking

9,7 miljoen

Beroepsbevolking

  • Arbeidsparticipatie berekenen:

    • beroepsbevolking : totale bevolking 15-75 jaar x 100 = …%

    • 9.700.000 : 13.200.000 × 100 = 73,5%

  • Een hogere arbeidsparticipatie is een deel van de oplossing voor de krappe arbeidsmarkt. Dus zorgen dat de groep niet-beroepsbevolking kleiner wordt.

Geregistreerde en verborgen werkloosheid

3,4 miljoen

Niet-beroepsbevolking

9,7 miljoen

Beroepsbevolking

9,4 miljoen

Werkzaam

370.000

Werkloos

209.000

Beschikbaar, niet gezocht

3,2 miljoen

Niet beschikbaar

Geregistreerd werkloos:

ingeschreven bij het UWV

Voor een deel verborgen werkloos:

willen werken, maar hebben zich niet ingeschreven bij het UWV

Bijvoorbeeld: studerend,

fulltime huisvrouw/-man, geld genoeg


Paragraaf 4.4Werk voor iedereen?

MAVO 4

Pincode 7e editie


Leerdoelen paragraaf 4.4

  1. Je kunt alle begrippen van deze paragraaf uitleggen en herkennen in een context.

  2. Je kunt uitleggen waarom werkloosheid een probleem is.

  3. Je kunt mogelijkheden noemen om conjuncturele werkloosheid te bestrijden.

  4. Je kunt uitleggen hoe structurele werkloosheid kan verminderen.

  5. Je kunt andere soorten werkloosheid noemen en herkennen.

  6. Je kunt het ontstaan van conjuncturele werkloosheid beschrijven door enkele stappen te gebruiken.

  7. Je kunt het ontstaan van structurele werkloosheid beschrijven door enkele stappen te gebruiken.

  8. Je kunt enkele concrete maatregelen noemen die de overheid kan nemen om werkloosheid te verminderen.

Soorten werkloosheid

We kennen vele soorten werkloosheid:

  1. Conjuncturele werkloosheid

  2. Structurele werkloosheid

  1. Frictiewerkloosheid

  2. Seizoenswerkloosheid

  3. Regionale werkloosheid

Conjuncturele werkloosheid

Conjuncturele werkloosheid is het gevolg van minder vraag naar goederen en diensten door afnemende bestedingen. Vaak gaat het slecht met de economie (crisis) en gaan consumenten en bedrijven minder besteden.

Wat is eraan te doen?

Overheid: lagere loonbelasting  hoger nettoloon  vraag neemt toe.

Werkgevers: lonen verhogen  vraag neemt toe.

Minder vraag

bijvoorbeeld door daling koopkracht

Minder productie

Minder personeel nodig

Meer werkloosheid

Structurele werkloosheid

Structurele werkloosheid is het gevolg van

veranderingen aan de aanbodkant van de economie:

aanbod van verouderde producten: productie stopt.

aanbod van nieuwe productiemethoden: door

automatisering minder mensen nodig

aanbod en productie gaat naar lagelonenlanden

aanbod van werkzoekenden met de ‘verkeerde’

opleiding: geen kans op werk.

Wat is eraan te doen?

Innovatie van producten: nieuwe producten waar

vraag naar is.

Innovatie van productiemethoden  goedkoper produceren  meer vraag  meer productie  meer personeel nodig.

Scholing van personeel voor banen die er wel zijn.

Meer werkloosheid

Frictiewerkloosheid

Na opleiding of ontslag heb je tijd nodig om een nieuwe baan te vinden. Je bent slechts een korte tijd werkloos.

Regionale werkloosheid

In een bepaald gebied van het land is de werkloosheid hoger dan gemiddeld in het land.

Seizoenwerkloosheid

Bepaald werk kan niet gedaan worden in een deel van het jaar (werken op de kermis).

Heeft hij in de winter nog werk?

Denk eens mee….

  • Op de arbeidsmarkt komt de vraag naar arbeid vanuit bedrijven en de overheid. Het aanbod van arbeid komt van werkenden en werklozen. Die werklozen in Nederland drukken we uit in een percentage van de beroepsbevolking, op dit moment is dat ongeveer 2%. De beroepsbevolking bestaat uit ongeveer 9,4 miljoen mensen.

  • 1.Wanneer noemen we iemand werkloos?

  • Je bent werkloos als je als werkzoekende bent ingeschreven bij het UWV, je bent dan geregistreerd als werkzoekende.

  • 2.Wanneer behoor je tot de beroepsbevolking?

  • *Je bent tussen de 15 jaar en de pensioenleeftijd.

  • *Je hebt een baan

  • *Je bent werkloos en bent als werkzoekende

  • ingeschreven bij het UWV.

Denk eens mee….

  • Als de concurrentiepositie van Nederland versterkt wordt, is dat goed voor de werkgelegenheid en zal de werkloosheid kunnen dalen.

  • 3.Wat kan de overheid doen om de concurrentiepositie van Nederland te vergroten?

  • Als bedrijven lagere kosten hebben, zullen ze concurrerender kunnen zijn. Als de overheid belastingen verlaagt, hebben bedrijven minder kosten.

  • 4.Waarom is een goede concurrentiepositie goed voor de werkgelegenheid?

  • Als bedrijven concurrerender zijn, zullen ze meer verkopen. Ze gaan meer produceren en hebben hiervoor meer arbeiders nodig.

Denk eens mee….

  • Bij een hele goede economie, waar de vraag naar arbeid groter is dan het aanbod is er spanning op de arbeidsmarkt. We noemen dit een krappe arbeidsmarkt.

  • 5.Kan de overheid iets doen om de krapte op de arbeidsmarkt te verkleinen?

  • Men zou kunnen werken aan de arbeidsdeelname. Als meer mensen willen werken, is er meer aanbod van arbeid. Denk aan belastingvoordelen voor tweeverdieners, voordelen voor fulltimers (ipv parttimers), gratis/voordelige kinderopvang.

Leerdoelen rekenvaardigheden

  • 1. Je kunt alle berekeningen met procenten uitvoeren door gebruik te maken van de formules of de verhoudingstabel.