Reflecteren op eigen handelen

Communicatie: Les 1 Reflecteren op eigen handelen

1 / 40
volgende
Slide 1: Tekstslide
newEditorLOBMBOStudiejaar 3

In deze les zitten 40 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Communicatie: Les 1 Reflecteren op eigen handelen

Open vanuit de beroepspraktijk van de student: in de zorg maak je voortdurend keuzes, en reflectie helpt om daarvan te leren. Koppel dit aan veilig, bewust en professioneel handelen.

Lesdoelen

De student kan in eigen woorden vertellen:

Wat het belang is van reflecteren en de eigen deskundigheid

Wat het verschil is tussen evalueren en reflecteren

Op welke manieren je kan reflecteren

De student reflecteert op verschillende manieren op het eigen handelen


Deze slide heeft geen instructies

Tel spel

Slide tekst

Deze slide heeft geen instructies

1 leugen en 1 waarheid

Slide tekst

Deze slide heeft geen instructies

Waar denk jij aan bij reflecteren in de zorg?

Gebruik de opbrengst om voorkennis op te halen. Vraag eventueel door op woorden als leren, terugkijken, feedback, fouten, verbeteren en gevoel.

Waarom reflecteren in de zorg?

  • Je kijkt bewust terug op wat je deed

  • Je ontdekt wat goed ging en wat beter kan

  • Je leert van ervaringen in de praktijk

  • Je voorkomt dat je automatisch blijft handelen

Leg uit dat zorgsituaties vaak snel gaan. Juist daarom is achteraf bewust terugkijken belangrijk om routine niet gelijk te stellen aan kwaliteit.

Belang voor je deskundigheid

  • Reflecteren helpt je vakkennis en vaardigheden verder te ontwikkelen

  • Je wordt je bewuster van je sterke punten en leerpunten

  • Je leert beter onderbouwen waarom je op een bepaalde manier handelde

  • Dat past bij professioneel werken als verpleegkundige

Verbind deskundigheid aan drie elementen: kennis, vaardigheden en beroepshouding. Reflectie raakt alle drie.

Reflectie verbetert zorg

  • Beter zien wat een cliënt nodig had

  • Leren van communicatie met cliënt of collega

  • Fouten, twijfels en successen serieus nemen

  • Werken aan veilige en passende zorg

Maak de koppeling van persoonlijk leren naar kwaliteit van zorg: reflectie is niet alleen goed voor de student, maar ook voor de cliënt en het team.

Niet alleen terugkijken

Reflecteren is meer dan zeggen of iets goed of fout ging. Je onderzoekt ook waarom je zo handelde, wat dat effect had en wat je een volgende keer anders of juist hetzelfde wilt doen.

Hier ligt een belangrijk verschil met oppervlakkig terugblikken. Benadruk dat reflectie verdiept: handelen, gevoel, gedachte en gevolg horen erbij.

Wat is een belangrijk doel van reflecteren?

A

Leren van ervaringen

B

Sneller rapporteren

C

Taken verdelen

D

Roosters maken

De juiste keuze sluit aan bij slides 2-5: reflecteren helpt bewust terugkijken, begrijpen en verbeteren. De andere opties horen wel bij werk in de zorg, maar niet bij het doel van reflectie.

Maak de tekst compleet

Reflecteren helpt je om bewust terug te kijken op je handelen. Je kijkt niet alleen wat goed of fout ging, maar ook waarom je zo handelde. Zo ontdek je een leerpunt voor een volgende situatie.

handelen
waarom
leerpunt
resultaat
wanneer
feedback
gevoel

De drie kernwoorden komen rechtstreeks uit het eerste inhoudsblok: handelen, waarom en leerpunt.

Waarom is reflecteren meer dan terugkijken?

Bespreek antwoorden klassikaal. Goede antwoorden noemen dat reflectie niet alleen over goed/fout gaat, maar ook over keuzes, oorzaken, effect op cliënt/situatie en wat je ervan leert voor een volgende keer.

Evalueren en reflecteren

Deze begrippen lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Bij beide kijk je terug, alleen het doel en de diepgang verschillen.

Gebruik een eenvoudig praktijkvoorbeeld, zoals het helpen bij ADL of een overdracht, om beide begrippen naast elkaar te zetten.

Wat is het verschil?

Reflecteren

Evalueren

  • Gericht op leren

  • Vraag: waarom handelde ik zo?

  • Dieper en persoonlijker

  • Gaat over gedrag, keuzes en ontwikkeling

  • Gericht op resultaat

  • Vraag: is het doel behaald?

  • Kort en vaak praktisch

  • Gaat vooral over de uitkomst

Laat zien dat evalueren en reflecteren elkaar kunnen aanvullen: eerst kijk je naar de uitkomst, daarna naar je eigen aandeel en leerpunten.

Voorbeeld uit de praktijk

  • Evalueren: de wondzorg is op tijd uitgevoerd

  • Reflecteren: ik was gehaast en legde weinig uit aan de cliënt

  • Uitkomst en eigen handelen zijn dus niet hetzelfde

Benadruk dat een taak technisch goed uitgevoerd kan zijn, terwijl er toch iets te leren valt over communicatie, rust of afstemming op de cliënt.

Waarom het verschil belangrijk is

  • Alleen evalueren zegt of iets gelukt is

  • Reflecteren helpt je groeien als beroepskracht

  • Zonder reflectie mis je vaak de reden achter je handelen

  • In de zorg is leren van je aanpak net zo belangrijk als het resultaat

Deze slide heeft geen instructies

Waar richt evalueren zich vooral op?

A

Het resultaat

B

Je gevoelens

C

Je ontwikkeling

D

Je motivatie

Slides 6-9 maken het onderscheid: evalueren kijkt vooral naar uitkomst/doelbehaald, reflecteren naar leren, gedrag en keuzes.

Vul de juiste begrippen in

Bij evalueren kijk je of een doel is behaald. Bij reflecteren onderzoek je waarom je zo handelde. In de zorg is niet alleen de uitkomst belangrijk, maar ook je aanpak.

evalueren
reflecteren
uitkomst
feedback
gevoel
methode
verslag

Controleer of studenten echt het verschil begrijpen: evalueren = resultaat, reflecteren = leren van eigen handelen.

Welk voorbeeld past bij reflecteren?

A

Doel is gehaald

B

Taak is af

C

Ik was gehaast

D

Planning klopt

Gebaseerd op het praktijkvoorbeeld bij wondzorg: 'ik was gehaast en legde weinig uit' gaat over eigen handelen en is dus reflectie.

Manieren van reflecteren

Reflecteren kan op verschillende manieren. De vorm kies je op basis van de situatie, je leerdoel en hoeveel tijd je hebt.

Maak duidelijk dat er niet één perfecte manier is. Het gaat om bewust leren, niet om een vast trucje.

Individueel of samen

Individueel

Samen

  • Bespreken met werkbegeleider

  • Overleggen met klasgenoten of collega's

  • Leren van andere perspectieven

  • In gedachten terugkijken

  • Schrijven in een verslag of logboek

  • Stilstaan bij gevoel, keuze en gevolg

Leg uit dat samen reflecteren extra waarde heeft, omdat anderen dingen zien die jij zelf mist.

Schriftelijk reflecteren

  • Helpt om rustig en precies na te denken

  • Je kunt gebeurtenissen stap voor stap terughalen

  • Handig om ontwikkeling over tijd te volgen

Noem bijvoorbeeld een reflectieverslag, stageverslag of portfolio als herkenbare vormen voor een bbl-student.

Mondeling reflecteren

  • Geeft ruimte om door te vragen

  • Je krijgt direct feedback

  • Past goed bij werkbesprekingen en begeleiding

Benadruk dat mondeling reflecteren vaak spontaner is, maar ook goede voorbereiding vraagt als het in een begeleidingsgesprek gebeurt.

Reflecteren met een methode

  • Een methode geeft houvast en structuur

  • Je vergeet minder snel belangrijke onderdelen

  • Denk aan: situatie, gedachte, gevoel, handelen en leerpunt

Noem eventueel mondeling dat scholen en opleidingen vaak met een vast reflectiemodel werken, zonder nu een heel model uit te werken als dat niet in het programma zit.

Waar let je op bij reflectie?

  • Beschrijf de situatie zo concreet mogelijk

  • Kijk naar wat je deed, dacht en voelde

  • Benoem het effect op de cliënt of situatie

  • Sluit af met een duidelijk leerpunt

Voorkom dat reflectie vaag blijft. Studenten hebben baat bij concreet taalgebruik: wat gebeurde er precies, en wat neem je mee?

Welke vorm past bij samen reflecteren?

A

Logboek schrijven

B

In gedachten terugkijken

C

Werkbespreking

D

Portfolio invullen

Slides 10-15 noemen mondeling samen reflecteren met werkbegeleider of collega's als passende vorm.

Maak de beschrijving compleet

Een reflectiemethode geeft houvast en structuur. Je beschrijft de situatie zo concreet mogelijk en sluit af met een duidelijk leerpunt.

houvast
situatie
leerpunt
oordeel
resultaat
cliënt
rooster

De kern uit slides 14 en 15: structuur, concrete situatie en afsluiten met leerpunt.

Welke manier van reflecteren gebruik jij het liefst?

1

Schriftelijk

2

Mondeling

3

Samen

4

Met een methode

Deze slide heeft geen instructies

Reflecteren op eigen handelen

Bij reflecteren staat jouw eigen handelen centraal. Je kijkt niet alleen naar de situatie, maar vooral naar jouw keuzes, gedrag en invloed daarin.

Dit is de brug van theorie naar toepassing: het gaat nu nadrukkelijk om de student zelf als handelende professional in opleiding.

Van ervaring naar leren

Situatie → terugkijken → begrijpen → leerpunt → volgend handelen

Gebruik deze slide als eenvoudige leerlijn. Laat zien dat reflectie pas waarde krijgt als het invloed heeft op wat je de volgende keer doet.

Waarover kun je reflecteren?

  • Communicatie met cliënt of familie

  • Samenwerken met collega's

  • Omgaan met spanning of onzekerheid

  • Uitvoeren van zorgtaken

  • Grenzen van je eigen kennis en kunde

Sluit aan bij herkenbare bbl-praktijkmomenten, zodat studenten zien dat reflectie over meer gaat dan alleen technische handelingen.

Verschillende invalshoeken

Terugkijken op gedrag

  • Wat dacht ik?

  • Wat voelde ik?

  • Hoe beïnvloedde dat mijn handelen?

Terugkijken op binnenkant

  • Wat deed ik precies?

  • Welke keuze maakte ik?

  • Wat was het gevolg?

Studenten vinden het vaak makkelijker om gedrag te benoemen dan gedachten of gevoelens. Juist die binnenkant helpt verklaren waarom iemand handelde zoals hij deed.

Een sterke reflectie

  • Is eerlijk en concreet

  • Zoekt naar oorzaken, niet alleen naar fouten

  • Verbindt ervaring aan een leerpunt

  • Richt zich op verbetering in de praktijk

Benadruk dat reflecteren niet hetzelfde is als jezelf afkraken. Het doel is leren, niet jezelf veroordelen.

Reflectie als beroepshouding

  • Je blijft jezelf ontwikkelen

  • Je staat open voor feedback

  • Je werkt bewuster en professioneler

Laat de les landen in het beroep: reflectie is geen schoolopdracht op zichzelf, maar onderdeel van professioneel handelen in de verpleegkunde.

Waar gaat een sterke reflectie vooral naar op zoek?

A

Oorzaken

B

Schuldigen

C

Excuses

D

Regels

Slides 16-21 benadrukken: eerlijk en concreet, zoeken naar oorzaken en verbeteren in de praktijk; niet jezelf afkraken.

Vul de stappen aan

Bij reflecteren kijk je terug op een situatie, probeer je die te begrijpen en formuleer je een leerpunt voor je volgende handelen.

situatie
begrijpen
leerpunt
resultaat
beoordelen
feedback
verslag

Sluit aan bij slide 17: situatie → terugkijken → begrijpen → leerpunt → volgend handelen.

Waarop zou jij in je werk willen reflecteren?

Bespreek antwoorden vanuit de praktijk van de BBL-student. Verwachte elementen: concreet voorbeeld uit zorgpraktijk, eigen keuze/gedrag, effect op cliënt/collega/situatie en een mogelijk leerpunt.

Wat neem jij mee uit deze les?

Laat studenten kort benoemen wat ze meenemen uit de les. Mogelijke thema's: belang van reflectie, verschil met evalueren, manieren van reflecteren, link met professioneel handelen.

Wat hielp jou vandaag het meest om te begrijpen?

Gebruik dit als metacognitieve terugblik. Vraag eventueel door naar wat hielp: voorbeeld uit de praktijk, vergelijking evalueren/reflecteren, schema of klassengesprek.

Begrippen

reflecteren - bewust terugkijken op je eigen handelen om ervan te leren

eigen handelen - wat je zelf deed, zei, dacht of koos in een situatie

deskundigheid - de kennis, vaardigheden en houding die je nodig hebt in je beroep

evalueren - nagaan of een doel, taak of resultaat is behaald

leerdoel - iets dat je wilt verbeteren of verder ontwikkelen

feedback - reactie van anderen op jouw handelen

beroepshouding - de manier waarop je je professioneel gedraagt in je werk

Deze slide heeft geen instructies