Les 3 Sensoriek en zintuigen

Sensoriek en zintuigen

1 / 60
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleegkundeHBOStudiejaar 1

In deze les zitten 60 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Sensoriek en zintuigen

De les focust op de route van prikkel naar waarneming, de indeling van sensoren, de bouw en functie van belangrijke zintuigen en klinisch relevante oog- en oorafwijkingen.

Leerdoel

Ik kan sensoren indelen, uitleggen hoe een prikkel leidt tot waarneming, de bouw en functie van reuk-, smaak-, huid-, gezichts-, gehoor- en evenwichtszintuigen beschrijven en veelvoorkomende oog- en ooraandoeningen herkennen.

Deze slide heeft geen instructies

Droge ogen:

Fotofobie:

Visusdaling:

Presbyopie:

Myopie:

Strabismus:

Diplopie:

Nystagmus:

Cataract:

Mouches volantes:

Ablatio retinae:

Otorroe:

Vertigo:

Tinnitus:

Deze slide heeft geen instructies

Sensor: definitie en functie

  • Een sensor of receptor is een gespecialiseerde cel die prikkels opvangt en omzet in impulsen

  • Een prikkel is een veranderde omstandigheid in de omgeving van de sensor

  • De sensor vormt omgevingsinformatie om tot elektrische energie

  • Pas boven de prikkeldrempel ontstaat een impuls

  • Zo begint elke bewuste of onbewuste waarneming in het zenuwstelsel

Benadruk dat 'sensor' en 'receptor' hier als synoniemen worden gebruikt.

Indeling naar herkomst van prikkels

Vegetatieve sensoriek

Animale sensoriek

Exterosensoren

  • Prikkels uit de buitenwereld

  • Liggen in neus, tong, huid, oog en oor


Propriosensoren

  • Prikkels uit bewegingsapparaat en evenwichtsorgaan

  • Liggen in spieren, pezen, gewrichten en binnenoor

Interosensoren

  • Prikkels uit de inwendige omgeving

  • Liggen onder andere in bloedvaten, mondholte, darmkanaal, longen en urinewegen

  • Vooral belangrijk voor regeling van organen en homeostase

Deze slide heeft geen instructies

Casuïstiek 1 De oudere patiënt met plotselinge oogklachten


Casus A: Wazig zien en lichtflitsen

Thema's: anatomie oog, visuele fysiologie, glaucoom, cataract, netvliesalarmtekens

Mevrouw De Vries is 72 jaar en meldt zich bij de huisarts vanwege wazig zien aan haar rechteroog. Sinds een uur ziet zij ook lichtflitsen en nieuwe zwevende vlekjes. Ze zegt dat het lijkt alsof er een donkere schaduw voor een deel van haar gezichtsveld zit. Ze heeft geen oogletsel gemeld.


Anatomie en fysiologie

  1. Benoem minimaal zes structuren van het oog en beschrijf van elke structuur de functie.

  2. Beschrijf de route die licht aflegt vanaf het moment dat het het oog binnenkomt totdat de patiënt het beeld bewust waarneemt.

  3. Wat is de functie van de staafjes en kegeltjes in het netvlies? Welke rol speelt de gele vlek?

  4. Leg uit wat de oogzenuw doet en waar de visuele informatie wordt verwerkt.


Pathologie en klinisch redeneren

  1. Welke aandoening of aandoeningen moet je bij deze klachten overwegen? Onderbouw je antwoord met de symptomen.

  2. Leg uit wat een netvliesloslating inhoudt en hoe dit het zien kan beïnvloeden.

  3. Leg het verschil uit tussen cataract en glaucoom wat betreft de aangedane structuur, het mechanisme en de gevolgen voor het gezichtsvermogen.

  4. Welke diagnostische onderzoeken kunnen bij oogklachten worden ingezet? Benoem minimaal drie onderzoeken en wat ermee wordt beoordeeld.

Deze slide heeft geen instructies


Deze slide heeft geen instructies

Casuïstiek 2

Het kind met oorpijn en verminderd gehoor


Casus B: Oorpijn na een verkoudheid

Thema's: anatomie oor, geluidsoverdracht, otitis media, diagnostiek en gehoorverlies

Samir is 6 jaar en is sinds enkele dagen verkouden. Hij heeft sinds gisteren oorpijn en koorts. Zijn moeder merkt dat hij zachter praten niet goed hoort en de televisie harder zet. Bij onderzoek ziet de huisarts een rood en bomberend trommelvlies.


Anatomie en fysiologie

  1. Beschrijf de drie onderdelen van het oor: het uitwendige oor, middenoor en binnenoor. Benoem per onderdeel belangrijke structuren en hun functies.

  2. Beschrijf stap voor stap hoe geluidsgolven worden omgezet in zenuwimpulsen en uiteindelijk worden waargenomen.

  3. Wat is de functie van de buis van Eustachius?

  4. Welke rol spelen het trommelvlies, de hamer, het aambeeld en de stijgbeugel bij het horen?


Pathologie

  1. Welke aandoening past het beste bij de klachten en onderzoeksbevindingen? Leg uit hoe deze aandoening kan ontstaan na een verkoudheid.

  2. Beschrijf de pathofysiologie van otitis media acuta: wat gebeurt er in het middenoor en hoe kan dit oorpijn en verminderd gehoor veroorzaken?

  3. Leg het verschil uit tussen otitis media acuta en otitis media met effusie.

  4. Wat is het verschil tussen conductief en perceptief gehoorverlies? Geef bij beide een voorbeeld uit de leerstof.

Deze slide heeft geen instructies


Deze slide heeft geen instructies

Casuïstiek 3 De patiënt met draaiduizeligheid


Casus C: Duizelig bij omdraaien in bed


Thema's: evenwichtsorgaan, proprioceptie, BPPD, ziekte van Ménière en sensorische informatieverwerking

Meneer Bakker is 68 jaar. Sinds vanochtend ervaart hij korte aanvallen van hevige draaiduizeligheid wanneer hij zich in bed omdraait of zijn hoofd omhoog beweegt. Na ongeveer een halve minuut neemt de duizeligheid af. Tussen de aanvallen door voelt hij zich vrijwel normaal. Hij meldt geen oorpijn en heeft geen duidelijk gehoorverlies opgemerkt.


Anatomie en fysiologie

  1. Waar ligt het evenwichtsorgaan en uit welke hoofdonderdelen bestaat het?

  2. Beschrijf het verschil tussen de functie van de utriculus en sacculus en die van de drie halfcirkelvormige kanalen.

  3. Leg uit hoe beweging van vloeistof en het buigen van haarcellen tot zenuwimpulsen kunnen leiden.

  4. Via welke zenuw worden signalen van het evenwichtsorgaan naar de hersenen geleid?

  5. Wat zijn proprioceptoren en hoe helpen ze bij balans, coördinatie en lichaamsbewustzijn?


Pathologie en klinisch redeneren

  1. Welke aandoening past het beste bij de klachten van meneer Bakker? Onderbouw je antwoord aan de hand van het tijdsverloop en de uitlokkende bewegingen.

  2. Beschrijf de pathofysiologie van benigne paroxysmale positieduizeligheid (BPPD).

  3. Welke diagnostische test wordt in de leerstof genoemd voor BPPD en welke behandeling kan worden toegepast?

  4. Hoe onderscheid je dit klachtenpatroon van het patroon dat bij de ziekte van Ménière kan passen? Betrek draaiduizeligheid, tinnitus en gehoorverlies in je antwoord.

  5. Waarom kan een verstoring van het evenwichtsorgaan het risico op vallen verhogen?

Deze slide heeft geen instructies


Deze slide heeft geen instructies

Indeling naar soort prikkel

  • Chemosensoren: chemische prikkels

  • Mechanosensoren: druk, trilling, vloeistofbeweging, trekspanning

  • Thermosensoren: temperatuurverandering

  • Fotosensoren: lichtprikkels

  • Nocisensoren: dreigende weefselschade

Laat studenten zien dat één indeling kijkt naar de herkomst van de prikkel en de andere naar het type energie of informatie.

Welke woorden koppel jij aan sensoriek en zintuigen?

Gebruik deze woordwolk om voorkennis te activeren. Verwachte thema’s: prikkel, waarneming, oog, oor, huid, smaak, reuk, evenwicht, zenuwstelsel.

Voorbeelden van sensortypen

Chemosensoren

  • Tong: smaak

  • Neus: reuk

  • Hypothalamus: osmotische waarde

  • Aortaboog: chemische samenstelling

Mechanosensoren

  • Huid: tast en druk

  • Spieren, pezen, gewrichten

  • Oor: vloeistoftrilling en -beweging

  • Aorta en halsslagaders: bloeddruk

Thermisch, licht en schade

Thermosensoren

  • Huid en hypothalamus


Fotosensoren

  • Alleen in het netvlies


Nocisensoren

  • Vrije zenuwuiteinden

  • Verspreid door vrijwel het hele lichaam

Chemische en mechanische prikkels

Deze slide heeft geen instructies

Algemene kenmerken van sensoren

  • Hebben een adequate prikkel: één prikkelsoort waarvoor ze het gevoeligst zijn

  • Hebben een specifiek bereik

  • Geven via de baan naar de hersenschors een specifieke waarneming

  • Vertonen adaptatie bij aanhoudende prikkeling

  • Hebben een discriminatievermogen: prikkels gescheiden kunnen waarnemen

Bij specifieke waarneming kun je het voorbeeld noemen dat druk op het oog toch als lichtsensatie kan worden ervaren, omdat de visuele baan wordt geactiveerd.

Van prikkel naar waarneming

Verandering in de omgeving → receptor vangt prikkel op → impuls ontstaat bij voldoende sterkte → impuls loopt via het zenuwstelsel naar het CZS → hersenen verwerken de informatie → waarneming

Gebruik deze dia als kapstok voor alle zintuigen in de rest van de les.

Adaptatie

  • Bij een constante prikkel reageren sensoren na verloop van tijd anders

  • Meestal ontstaan minder impulsen: negatieve adaptatie

  • Daardoor voel je sokken of ruik je een geur na enige tijd minder sterk

  • Adaptatie voorkomt overbelasting en maakt nieuwe, belangrijke prikkels opvallender

In het aangeleverde materiaal staat ook positieve adaptatie genoemd; benoem dat adaptatie in de praktijk vaak als afname van respons wordt uitgelegd.

Welke indeling kijkt naar de herkomst van de prikkel?

A

Extero-, proprio-, intero-

B

Chemo-, thermo-, foto-

C

Tast-, druk-, pijn-

D

Staafjes, kegeltjes, cilia

Toetst het onderscheid tussen indeling naar herkomst en indeling naar soort prikkel.

Kernbegrippen sensoriek

Een sensor vangt een prikkel op en zet die om in een impuls. Pas boven de prikkeldrempel ontstaat er een reactie. Bij een constante prikkel kan adaptatie optreden, waardoor de respons vaak afneemt.

sensor
impuls
prikkeldrempel
adaptatie
interosensor
waarneming
discriminatievermogen
mechanosensor

Alle begrippen komen rechtstreeks uit de eerste inhoudsblok over sensoren, prikkeldrempel en adaptatie.

Waarom helpt adaptatie om belangrijke prikkels sneller op te merken?

Bespreek de volgorde: verandering in omgeving, receptor vangt prikkel op, impuls ontstaat, geleiding via zenuwstelsel/CZS, verwerking in hersenen, waarneming. Laat studenten ook benoemen dat adaptatie de gevoeligheid bij aanhoudende prikkels vermindert.

Reukzintuig: bouw

  • Reuk vindt plaats in het reukslijmvlies boven in de neusholte

  • Daar liggen ongeveer 100 miljoen reuksensoren

  • Reuksensoren zijn langgerekte cellen met cilia in de neusholte

  • Aan de andere zijde lopen zij over in fila olfactoria richting bulbus olfactorius

Noem dat het oppervlak van het reukslijmvlies ongeveer 2,5 cm² is.

Reukzintuig: functie

  • Geurstoffen prikkelen de reuksensoren in het reukslijmvlies

  • Impulsen lopen via de bulbus olfactorius en N. olfactorius

  • Er zijn verbindingen met hersenstam, limbisch systeem, hypothalamus en hersenschors

  • Elke reuksensor neemt één primaire geur waar

  • Duizenden geuren ontstaan uit combinaties van zeven primaire geuren

Deze slide heeft geen instructies

Figuur: onderdelen van de neus

Te kennen in een figuur:

reukslijmvlies

reuksensoren

cilia

fila olfactoria

zeefbeen / etmoïd

bulbus olfactorius

N. olfactorius

neusholte

Benadruk dat studenten deze onderdelen moeten kunnen aanwijzen en benoemen op een afbeelding.

Smaakzintuig: bouw

  • Ligt vooral op de tong, maar ook op gehemelte, keelwand en strotklepje

  • Smaaksensoren liggen in smaakknoppen

  • Smaakknoppen liggen in smaakpapillen

  • De smaaksensor is een langwerpige cel met steuncellen en cilia

Deze slide heeft geen instructies

Smaakpapillen en smaakbanen

  • Impulsen via N. facialis en N. glossopharyngeus

  • Route: hersenstam → thalamus → smaakcortex

  • Vijf basissmaken:

- zoet

- zout

- zuur

- bitter

- umami

Geleiding en smaken

Drie soorten papillen

  1. Draadvormige papillen

  • Aan tongranden

  1. Paddenstoelvormige papillen

  • Voorste deel van de tong

  • Ook druk, tast en temperatuur

  1. Omwalde papillen

  • Achter op de tong in V-vorm

Benoem dat veel smaakbeleving ontstaat door combinatie van smaak en reuk.

Figuur: onderdelen van het smaakzintuig

Te kennen in een figuur:

tong

smaakpapillen

smaakknoppen

smaaksensoren

cilia

N. facialis

N. glossopharyngeus

smaakcortex

Deze slide heeft geen instructies

Welke structuur hoort bij het reukzintuig?

A

Bulbus olfactorius

B

Omwalde papil

C

Pacinilichaampje

D

N. opticus

De afleiders komen uit andere zintuigstelsels: smaak, huid en oog.

Reuk en smaak

In de neus liggen reuksensoren in het reukslijmvlies. Hun uitlopers vormen fila olfactoria richting de bulbus olfactorius. Op de tong liggen smaaksensoren in smaakknoppen, die weer in smaakpapillen zitten.

reukslijmvlies
fila olfactoria
smaakknoppen
smaakpapillen
retina
cochlea
lederhuid
macula

Forceert onderscheid tussen bouwonderdelen van neus en tong.

Welke route past bij smaakgeleiding?

1

Tong → hersenstam → thalamus → smaakcortex

2

Tong → bulbus olfactorius → cortex

3

Tong → cochlea → hersenstam

4

Tong → retina → thalamus

Deze slide heeft geen instructies

Huidzintuigen: overzicht

  • Sensibiliteit = huidgevoel

  • Bestaat uit:

- temperatuurzin

- drukzin

- tastzin

- pijnzin

  • De huid bevat meerdere gespecialiseerde sensoren voor elk type prikkel

Deze slide heeft geen instructies

Temperatuur- en drukzin

Temperatuurzin

Koudesensoren

  • 4× zo veel als warmtesensoren

  • Actief onder 38 °C

  • Krauselichaampjes

  • Vlak onder de opperhuid

Warmtesensoren

  • Actief boven 35 °C

  • Vrije zenuwuiteinden

  • Dieper in de lederhuid

Drukzin

Pacinilichaampjes

  • Diep in de lederhuid

  • Gevoelig voor druk en trilling


Ruffinilichaampjes

  • Langgerekt, diep in de huid

  • Nemen huidspanning en rek waar

Noem extra locaties uit het materiaal alleen mondeling als verdieping, bijvoorbeeld hoornvlies, eikel en clitoris.

Tastzin en pijnzin

Tastzin

Pijnzin

  1. Vrije zenuwtakken

  2. Haarzaksensoren

  3. Merkeltastlichaampjes

  4. Meissnertastlichaampjes


Belangrijk voor lichte aanraking, haarbeweging, fijne tast en herkenning op de tast.

  • Pijn ontstaat door prikkeling van nocisensoren

  • Dit zijn dunne, vrije zenuwtakken

  • Ze reageren op mechanische, thermische en chemische schade

  • Het pijnsignaal leidt tot een beschermingsreactie

Je kunt bij Meissnertastlichaampjes noemen dat ze vooral voorkomen in onbehaarde huid zoals vingertoppen en handpalmen.

Jeuk en nocisensoren

  • Jeuksensoren zijn vrije, ongemyeliniseerde zenuwuiteinden

  • Ze reageren op ontstekingsmediatoren zoals histamine, cytokines en prostaglandines

  • Prikkeling geeft jeuk en lokt krabben uit

  • Nocisensoren signaleren dreigende weefselschade en veroorzaken pijn

In de aangeleverde tekst staat de ligging van jeuksensoren onduidelijk omschreven; houd op de slide de focus op functie en prikkelbaarheid.

Figuur: onderdelen van huidzintuigen

Te kennen in een figuur:

opperhuid

lederhuid

subcutis

krauselichaampje

Pacinilichaampje

Ruffinilichaampje

Merkeltastlichaampje

Meissnertastlichaampje

haarzaksensor

vrije zenuwuiteinden

Deze slide heeft geen instructies

Welke sensor neemt vooral druk én trilling waar?

A

Ruffinilichaampje

B

Pacinilichaampje

C

Krauselichaampje

D

Jeuksensor

Ruffini = rek/huidspanning; Krause = koudesensor; jeuksensor reageert op ontstekingsmediatoren.

Huidzintuigen

Bij temperatuurzin reageren koudesensoren onder 38 °C en liggen warmtesensoren dieper in de lederhuid. Pijn ontstaat door prikkeling van nocisensoren, terwijl jeuksensoren reageren op stoffen zoals histamine.

koudesensoren
lederhuid
nocisensoren
histamine
cilia
macula
cerumen
otolieten

Verbindt temperatuurzin, pijnzin en jeuk uit hetzelfde subtopic.

Waardoor verschilt jeuk fysiologisch van pijn?

Verwachte elementen: jeuk ontstaat door prikkeling van jeuksensoren door ontstekingsmediatoren zoals histamine; pijn ontstaat door nocisensoren bij dreigende mechanische, thermische of chemische schade; pijn heeft duidelijke beschermingsfunctie.

Gezichtszintuig: bouw

  • Oog ligt in de oogkas en wordt beschermd door oogleden, wimpers, traanvocht en sclera

  • Lagen van de oogbol:

- sclera

- choroidea

- retina

  • Belangrijke structuren: cornea, iris, pupil, lens, glasachtig lichaam

Deze slide heeft geen instructies

Gezichtszintuig: functie

  • Licht komt via cornea en pupil het oog binnen

  • De lens zorgt voor scherpstelling: accommodatie

  • Het netvlies bevat staafjes en kegeltjes

  • Staafjes: zwart-wit, weinig licht

  • Kegeltjes: kleur, veel licht

  • Impulsen lopen via de N. opticus naar de visuele cortex

Noem ook de gele vlek als plaats van scherpst zien en de blinde vlek als plaats zonder receptoren.

Figuur: onderdelen van het oog

Te kennen in een figuur:

sclera

choroidea

retina

cornea

voorste oogkamer

iris

pupil

lens

glasachtig lichaam

macula

blinde vlek

N. opticus

Zeg erbij dat studenten alle kernonderdelen van een standaard doorsnede van het oog moeten kunnen benoemen.

Welke cellen zorgen voor kleurenzien?

A

Staafjes

B

Haarcellen

C

Kegeltjes

D

Reukharen

Toetst onderscheid tussen staafjes en kegeltjes in het oog.

Het oog

Licht komt het oog binnen via de cornea en de pupil. Daarna zorgt de lens voor scherpstelling. Impulsen verlaten het oog via de N. opticus.

cornea
pupil
lens
N. opticus
cochlea
bulbus olfactorius
sclera
utriculus

Herhaalt de functionele route van lichtprikkel naar zenuwgeleiding.

Gehoorzintuig: bouw en functie

  • Uitwendig oor: oorschelp, gehoorgang, cerumen, trommelvlies

  • Middenoor: hamer, aambeeld, stijgbeugel, buis van Eustachius

  • Binnenoor: cochlea met orgaan van Corti en haarcellen

  • Geluidstrillingen bewegen via trommelvlies en gehoorbeentjes naar het ovale venster

Benadruk de driedeling: prikkelopvangend, prikkelgeleidend en prikkelverwerkend.

Van geluid naar impuls

Geluidsgolf → trommelvlies trilt → gehoorbeentjes versterken de trilling → stijgbeugel beweegt op het ovale venster → vloeistof in de cochlea beweegt → haarcellen buigen → impuls via N. vestibulocochlearis (VIII) → gehoorwaarneming in de hersenen

Deze slide heeft geen instructies

Evenwichtsorgaan en propriosensoren

  • Het evenwichtsorgaan ligt in het binnenoor

  • Bestaat uit vestibulum, utriculus, sacculus en 3 halfcirkelvormige kanalen

  • Haarcellen met otolieten registreren stand van het hoofd

  • Vloeistofbeweging in de kanalen registreert draaiing en versnelling

  • Propriosensoren geven informatie over stand, beweging, coördinatie en balans

Koppel hier propriosensoren in spieren, pezen en gewrichten aan het begrip lichaamsbewustzijn.

Figuur: oor en evenwicht

Te kennen in een figuur:

oorschelp

gehoorgang

trommelvlies

hamer

aambeeld

stijgbeugel

buis van Eustachius

ovale venster

cochlea / slakkenhuis

orgaan van Corti

vestibulum

utriculus

sacculus

halfcirkelvormige kanalen

N. vestibulocochlearis

Dit is een rijke figuur; laat studenten de onderdelen koppelen aan gehoor of evenwicht.

Welke structuur registreert vooral stand van het hoofd?

A

Cochlea

B

Utriculus en sacculus

C

Buis van Eustachius

D

Trommelvlies

Controleert onderscheid tussen gehoor- en evenwichtsstructuren.

Gehoor en evenwicht

Een geluidsgolf laat eerst het trommelvlies trillen. Daarna beweegt de stijgbeugel op het ovale venster, waardoor vloeistof in de cochlea in beweging komt. Impulsen lopen via de N. vestibulocochlearis naar de hersenen.

trommelvlies
ovale venster
cochlea
N. vestibulocochlearis
macula
reukslijmvlies
smaakpapil
choroidea

Volgt exact de mechanische keten van geluid naar impuls.

Hoe merk je propriosensoren in het dagelijks leven?

Bespreek dat propriosensoren informatie geven over stand, standverandering, bewegingsrichting en bewegingssnelheid. Koppel aan lichaamsbewustzijn, coördinatie, balans en beschermende reflexen.

Symptomen en diagnostiek

  • Droge ogen, fotofobie, visusdaling

  • Presbyopie, myopie, strabismus, diplopie

  • Nystagmus, cataract, mouches volantes, ablatio retinae

  • Diagnostiek: anamnese, lichamelijk onderzoek, visusmeting, gezichtsveld, oogstand, oogdruk, kleurenzien

Oog

Oor en evenwicht

  • Otorroe, vertigo, tinnitus

  • Diagnostiek: anamnese, otoscopie, soms CT

  • Gehooronderzoek: toonaudiometrie, spraakaudiometrie, tympanometrie

  • Evenwichtsonderzoek: VNG

Deze slide heeft geen instructies

Alarmsymptomen bij oogaandoeningen

| Symptoom | Mogelijke ernstige oorzaak |

|---|---|

| Acuut visusverlies | netvliesloslating, arteriële occlusie, glaucoomaanval |

| Rood oog met pijn en visusdaling | uveïtis, keratitis, glaucoomaanval |

| Lichtflitsen of mouches volantes | netvliesscheur of -loslating |

| Diplopie | neurologische stoornis of oogspierverlamming |

| Oogtrauma of chemisch letsel | altijd spoed |

Benadruk de klinische regel: een rood oog zonder visusverlies is vaak minder ernstig; een rood oog met pijn én visusdaling is verdacht.

Veelvoorkomende afwijkingen

Oor en evenwicht

Oog

  • Otitis externa: pijnlijke gehoorgangontsteking

  • Otitis media acuta: acuut middenoorinfect

  • Otitis media met effusie: vocht achter trommelvlies

  • Slechthorendheid: conductief of perceptief

  • BPPD: korte draaiduizeligheid bij positieverandering

  • Ziekte van Ménière: vertigo, tinnitus, gehoorverlies

  • Conjunctivitis: roodheid, tranen, jeuk, afscheiding

  • Blefaritis: chronische ontsteking ooglidrand

  • Glaucoom: drukschade aan oogzenuw, gezichtsveldverlies

  • Cataract: troebele lens, wazig zien

  • Maculadegeneratie: centraal zichtverlies

  • Retinopathie: vaatbeschadiging, risico op blindheid

Gebruik deze dia als samenvattend overzicht; details als risicofactoren, behandeling, prognose en preventie kun je per aandoening mondeling verbinden aan de kernnaam.

Welk symptoom is een alarmsignaal bij een oogaandoening?

A

Acuut visusverlies

B

Droge ogen alleen

C

Milde jeuk zonder pijn

D

Kortdurend tranen buiten

Sluit aan op de alarmsymptomen-dia: acuut visusverlies vraagt snelle beoordeling.

Welke combinatie past het best bij de ziekte van Ménière?

1

Vertigo, tinnitus, gehoorverlies

2

Jeuk, rood oog, afscheiding

3

Mouches volantes, fotofobie, diplopie

4

Otorroe, corneadroogte, myopie

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het verschil tussen conductief en perceptief gehoorverlies?

Verwachte vergelijking: conductief = probleem in geleiding van geluid, bijvoorbeeld cerumen of middenoor; perceptief = schade in binnenoor of zenuwbanen. Laat studenten een voorbeeld uit de les noemen.

Wat is één inzicht uit deze les dat je zeker wilt onthouden?

Laat studenten kort terugblikken op hun belangrijkste inzicht uit de les.

Welk onderdeel of welke figuur hielp jou het meest bij het begrijpen?

Gebruik antwoorden om te zien welke didactische vorm werkte: figuren, routes, vergelijkingen of klinische voorbeelden.

Welk onderdeel vond je nog het lastigst en waarom?

Inventariseer waar nog herhaling nodig is, bijvoorbeeld figuurkennis of klinische koppelingen.

Begrippenlijst

sensor / receptor - gespecialiseerde cel die een prikkel opvangt en omzet in een impuls

prikkel - veranderde omstandigheid in de omgeving van een sensor

prikkeldrempel - laagste prikkelsterkte die een impuls opwekt

adequate prikkel - prikkelsoort waarvoor een sensor het gevoeligst is

adaptatie - verandering van gevoeligheid bij aanhoudende prikkeling

exterosensor - sensor voor prikkels uit de buitenwereld

propriosensor - sensor voor stand en beweging van het lichaam

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

interosensor - sensor voor prikkels uit de inwendige omgeving

chemosensor - sensor voor chemische prikkels

mechanosensor - sensor voor druk, rek, trilling of beweging

thermosensor - sensor voor temperatuurverandering

fotosensor - sensor voor lichtprikkels in het netvlies

nocisensor - sensor die dreigende weefselschade signaleert

sensibiliteit - het geheel van huidgevoel

Deze slide heeft geen instructies