Sensoriek en zintuigen
Sensoriek en zintuigen
De les focust op de route van prikkel naar waarneming, de indeling van sensoren, de bouw en functie van belangrijke zintuigen en klinisch relevante oog- en oorafwijkingen.
Leerdoel
Ik kan sensoren indelen, uitleggen hoe een prikkel leidt tot waarneming, de bouw en functie van reuk-, smaak-, huid-, gezichts-, gehoor- en evenwichtszintuigen beschrijven en veelvoorkomende oog- en ooraandoeningen herkennen.
Deze slide heeft geen instructies
Droge ogen:
Fotofobie:
Visusdaling:
Presbyopie:
Myopie:
Strabismus:
Diplopie:
Nystagmus:
Cataract:
Mouches volantes:
Ablatio retinae:
Otorroe:
Vertigo:
Tinnitus:
Deze slide heeft geen instructies
Sensor: definitie en functie
Een sensor of receptor is een gespecialiseerde cel die prikkels opvangt en omzet in impulsen
Een prikkel is een veranderde omstandigheid in de omgeving van de sensor
De sensor vormt omgevingsinformatie om tot elektrische energie
Pas boven de prikkeldrempel ontstaat een impuls
Zo begint elke bewuste of onbewuste waarneming in het zenuwstelsel
Benadruk dat 'sensor' en 'receptor' hier als synoniemen worden gebruikt.
Indeling naar herkomst van prikkels
Vegetatieve sensoriek
Animale sensoriek
Exterosensoren
Prikkels uit de buitenwereld
Liggen in neus, tong, huid, oog en oor
Propriosensoren
Prikkels uit bewegingsapparaat en evenwichtsorgaan
Liggen in spieren, pezen, gewrichten en binnenoor
Interosensoren
Prikkels uit de inwendige omgeving
Liggen onder andere in bloedvaten, mondholte, darmkanaal, longen en urinewegen
Vooral belangrijk voor regeling van organen en homeostase
Deze slide heeft geen instructies
Casuïstiek 1 De oudere patiënt met plotselinge oogklachten
Casus A: Wazig zien en lichtflitsen
Thema's: anatomie oog, visuele fysiologie, glaucoom, cataract, netvliesalarmtekens
Mevrouw De Vries is 72 jaar en meldt zich bij de huisarts vanwege wazig zien aan haar rechteroog. Sinds een uur ziet zij ook lichtflitsen en nieuwe zwevende vlekjes. Ze zegt dat het lijkt alsof er een donkere schaduw voor een deel van haar gezichtsveld zit. Ze heeft geen oogletsel gemeld.
Anatomie en fysiologie
Benoem minimaal zes structuren van het oog en beschrijf van elke structuur de functie.
Beschrijf de route die licht aflegt vanaf het moment dat het het oog binnenkomt totdat de patiënt het beeld bewust waarneemt.
Wat is de functie van de staafjes en kegeltjes in het netvlies? Welke rol speelt de gele vlek?
Leg uit wat de oogzenuw doet en waar de visuele informatie wordt verwerkt.
Pathologie en klinisch redeneren
Welke aandoening of aandoeningen moet je bij deze klachten overwegen? Onderbouw je antwoord met de symptomen.
Leg uit wat een netvliesloslating inhoudt en hoe dit het zien kan beïnvloeden.
Leg het verschil uit tussen cataract en glaucoom wat betreft de aangedane structuur, het mechanisme en de gevolgen voor het gezichtsvermogen.
Welke diagnostische onderzoeken kunnen bij oogklachten worden ingezet? Benoem minimaal drie onderzoeken en wat ermee wordt beoordeeld.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Casuïstiek 2
Het kind met oorpijn en verminderd gehoor
Casus B: Oorpijn na een verkoudheid
Thema's: anatomie oor, geluidsoverdracht, otitis media, diagnostiek en gehoorverlies
Samir is 6 jaar en is sinds enkele dagen verkouden. Hij heeft sinds gisteren oorpijn en koorts. Zijn moeder merkt dat hij zachter praten niet goed hoort en de televisie harder zet. Bij onderzoek ziet de huisarts een rood en bomberend trommelvlies.
Anatomie en fysiologie
Beschrijf de drie onderdelen van het oor: het uitwendige oor, middenoor en binnenoor. Benoem per onderdeel belangrijke structuren en hun functies.
Beschrijf stap voor stap hoe geluidsgolven worden omgezet in zenuwimpulsen en uiteindelijk worden waargenomen.
Wat is de functie van de buis van Eustachius?
Welke rol spelen het trommelvlies, de hamer, het aambeeld en de stijgbeugel bij het horen?
Pathologie
Welke aandoening past het beste bij de klachten en onderzoeksbevindingen? Leg uit hoe deze aandoening kan ontstaan na een verkoudheid.
Beschrijf de pathofysiologie van otitis media acuta: wat gebeurt er in het middenoor en hoe kan dit oorpijn en verminderd gehoor veroorzaken?
Leg het verschil uit tussen otitis media acuta en otitis media met effusie.
Wat is het verschil tussen conductief en perceptief gehoorverlies? Geef bij beide een voorbeeld uit de leerstof.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Casuïstiek 3 De patiënt met draaiduizeligheid
Casus C: Duizelig bij omdraaien in bed
Thema's: evenwichtsorgaan, proprioceptie, BPPD, ziekte van Ménière en sensorische informatieverwerking
Meneer Bakker is 68 jaar. Sinds vanochtend ervaart hij korte aanvallen van hevige draaiduizeligheid wanneer hij zich in bed omdraait of zijn hoofd omhoog beweegt. Na ongeveer een halve minuut neemt de duizeligheid af. Tussen de aanvallen door voelt hij zich vrijwel normaal. Hij meldt geen oorpijn en heeft geen duidelijk gehoorverlies opgemerkt.
Anatomie en fysiologie
Waar ligt het evenwichtsorgaan en uit welke hoofdonderdelen bestaat het?
Beschrijf het verschil tussen de functie van de utriculus en sacculus en die van de drie halfcirkelvormige kanalen.
Leg uit hoe beweging van vloeistof en het buigen van haarcellen tot zenuwimpulsen kunnen leiden.
Via welke zenuw worden signalen van het evenwichtsorgaan naar de hersenen geleid?
Wat zijn proprioceptoren en hoe helpen ze bij balans, coördinatie en lichaamsbewustzijn?
Pathologie en klinisch redeneren
Welke aandoening past het beste bij de klachten van meneer Bakker? Onderbouw je antwoord aan de hand van het tijdsverloop en de uitlokkende bewegingen.
Beschrijf de pathofysiologie van benigne paroxysmale positieduizeligheid (BPPD).
Welke diagnostische test wordt in de leerstof genoemd voor BPPD en welke behandeling kan worden toegepast?
Hoe onderscheid je dit klachtenpatroon van het patroon dat bij de ziekte van Ménière kan passen? Betrek draaiduizeligheid, tinnitus en gehoorverlies in je antwoord.
Waarom kan een verstoring van het evenwichtsorgaan het risico op vallen verhogen?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Indeling naar soort prikkel
Chemosensoren: chemische prikkels
Mechanosensoren: druk, trilling, vloeistofbeweging, trekspanning
Thermosensoren: temperatuurverandering
Fotosensoren: lichtprikkels
Nocisensoren: dreigende weefselschade
Laat studenten zien dat één indeling kijkt naar de herkomst van de prikkel en de andere naar het type energie of informatie.
Welke woorden koppel jij aan sensoriek en zintuigen?
Gebruik deze woordwolk om voorkennis te activeren. Verwachte thema’s: prikkel, waarneming, oog, oor, huid, smaak, reuk, evenwicht, zenuwstelsel.
Voorbeelden van sensortypen
Chemosensoren
Tong: smaak
Neus: reuk
Hypothalamus: osmotische waarde
Aortaboog: chemische samenstelling
Mechanosensoren
Huid: tast en druk
Spieren, pezen, gewrichten
Oor: vloeistoftrilling en -beweging
Aorta en halsslagaders: bloeddruk
Thermisch, licht en schade
Thermosensoren
Huid en hypothalamus
Fotosensoren
Alleen in het netvlies
Nocisensoren
Vrije zenuwuiteinden
Verspreid door vrijwel het hele lichaam
Chemische en mechanische prikkels
Deze slide heeft geen instructies
Algemene kenmerken van sensoren
Hebben een adequate prikkel: één prikkelsoort waarvoor ze het gevoeligst zijn
Hebben een specifiek bereik
Geven via de baan naar de hersenschors een specifieke waarneming
Vertonen adaptatie bij aanhoudende prikkeling
Hebben een discriminatievermogen: prikkels gescheiden kunnen waarnemen
Bij specifieke waarneming kun je het voorbeeld noemen dat druk op het oog toch als lichtsensatie kan worden ervaren, omdat de visuele baan wordt geactiveerd.
Van prikkel naar waarneming
Verandering in de omgeving → receptor vangt prikkel op → impuls ontstaat bij voldoende sterkte → impuls loopt via het zenuwstelsel naar het CZS → hersenen verwerken de informatie → waarneming
Gebruik deze dia als kapstok voor alle zintuigen in de rest van de les.
Adaptatie
Bij een constante prikkel reageren sensoren na verloop van tijd anders
Meestal ontstaan minder impulsen: negatieve adaptatie
Daardoor voel je sokken of ruik je een geur na enige tijd minder sterk
Adaptatie voorkomt overbelasting en maakt nieuwe, belangrijke prikkels opvallender
In het aangeleverde materiaal staat ook positieve adaptatie genoemd; benoem dat adaptatie in de praktijk vaak als afname van respons wordt uitgelegd.
Welke indeling kijkt naar de herkomst van de prikkel?
Extero-, proprio-, intero-
Chemo-, thermo-, foto-
Tast-, druk-, pijn-
Staafjes, kegeltjes, cilia
Toetst het onderscheid tussen indeling naar herkomst en indeling naar soort prikkel.
Kernbegrippen sensoriek
Een sensor vangt een prikkel op en zet die om in een impuls. Pas boven de prikkeldrempel ontstaat er een reactie. Bij een constante prikkel kan adaptatie optreden, waardoor de respons vaak afneemt.
Alle begrippen komen rechtstreeks uit de eerste inhoudsblok over sensoren, prikkeldrempel en adaptatie.
Waarom helpt adaptatie om belangrijke prikkels sneller op te merken?
Bespreek de volgorde: verandering in omgeving, receptor vangt prikkel op, impuls ontstaat, geleiding via zenuwstelsel/CZS, verwerking in hersenen, waarneming. Laat studenten ook benoemen dat adaptatie de gevoeligheid bij aanhoudende prikkels vermindert.
Reukzintuig: bouw
Reuk vindt plaats in het reukslijmvlies boven in de neusholte
Daar liggen ongeveer 100 miljoen reuksensoren
Reuksensoren zijn langgerekte cellen met cilia in de neusholte
Aan de andere zijde lopen zij over in fila olfactoria richting bulbus olfactorius
Noem dat het oppervlak van het reukslijmvlies ongeveer 2,5 cm² is.
Reukzintuig: functie
Geurstoffen prikkelen de reuksensoren in het reukslijmvlies
Impulsen lopen via de bulbus olfactorius en N. olfactorius
Er zijn verbindingen met hersenstam, limbisch systeem, hypothalamus en hersenschors
Elke reuksensor neemt één primaire geur waar
Duizenden geuren ontstaan uit combinaties van zeven primaire geuren
Deze slide heeft geen instructies
Figuur: onderdelen van de neus
Te kennen in een figuur:
reukslijmvlies
reuksensoren
cilia
fila olfactoria
zeefbeen / etmoïd
bulbus olfactorius
N. olfactorius
neusholte
Benadruk dat studenten deze onderdelen moeten kunnen aanwijzen en benoemen op een afbeelding.
Smaakzintuig: bouw
Ligt vooral op de tong, maar ook op gehemelte, keelwand en strotklepje
Smaaksensoren liggen in smaakknoppen
Smaakknoppen liggen in smaakpapillen
De smaaksensor is een langwerpige cel met steuncellen en cilia
Deze slide heeft geen instructies
Smaakpapillen en smaakbanen
Impulsen via N. facialis en N. glossopharyngeus
Route: hersenstam → thalamus → smaakcortex
Vijf basissmaken:
- zoet
- zout
- zuur
- bitter
- umami
Geleiding en smaken
Drie soorten papillen
Draadvormige papillen
Aan tongranden
Paddenstoelvormige papillen
Voorste deel van de tong
Ook druk, tast en temperatuur
Omwalde papillen
Achter op de tong in V-vorm
Benoem dat veel smaakbeleving ontstaat door combinatie van smaak en reuk.
Figuur: onderdelen van het smaakzintuig
Te kennen in een figuur:
tong
smaakpapillen
smaakknoppen
smaaksensoren
cilia
N. facialis
N. glossopharyngeus
smaakcortex
Deze slide heeft geen instructies
Welke structuur hoort bij het reukzintuig?
Bulbus olfactorius
Omwalde papil
Pacinilichaampje
N. opticus
De afleiders komen uit andere zintuigstelsels: smaak, huid en oog.
Reuk en smaak
In de neus liggen reuksensoren in het reukslijmvlies. Hun uitlopers vormen fila olfactoria richting de bulbus olfactorius. Op de tong liggen smaaksensoren in smaakknoppen, die weer in smaakpapillen zitten.
Forceert onderscheid tussen bouwonderdelen van neus en tong.
Welke route past bij smaakgeleiding?
Tong → hersenstam → thalamus → smaakcortex
Tong → bulbus olfactorius → cortex
Tong → cochlea → hersenstam
Tong → retina → thalamus
Deze slide heeft geen instructies
Huidzintuigen: overzicht
Sensibiliteit = huidgevoel
Bestaat uit:
- temperatuurzin
- drukzin
- tastzin
- pijnzin
De huid bevat meerdere gespecialiseerde sensoren voor elk type prikkel
Deze slide heeft geen instructies
Temperatuur- en drukzin
Temperatuurzin
Koudesensoren
4× zo veel als warmtesensoren
Actief onder 38 °C
Krauselichaampjes
Vlak onder de opperhuid
Warmtesensoren
Actief boven 35 °C
Vrije zenuwuiteinden
Dieper in de lederhuid
Drukzin
Pacinilichaampjes
Diep in de lederhuid
Gevoelig voor druk en trilling
Ruffinilichaampjes
Langgerekt, diep in de huid
Nemen huidspanning en rek waar
Noem extra locaties uit het materiaal alleen mondeling als verdieping, bijvoorbeeld hoornvlies, eikel en clitoris.
Tastzin en pijnzin
Tastzin
Pijnzin
Vrije zenuwtakken
Haarzaksensoren
Merkeltastlichaampjes
Meissnertastlichaampjes
Belangrijk voor lichte aanraking, haarbeweging, fijne tast en herkenning op de tast.
Pijn ontstaat door prikkeling van nocisensoren
Dit zijn dunne, vrije zenuwtakken
Ze reageren op mechanische, thermische en chemische schade
Het pijnsignaal leidt tot een beschermingsreactie
Je kunt bij Meissnertastlichaampjes noemen dat ze vooral voorkomen in onbehaarde huid zoals vingertoppen en handpalmen.
Jeuk en nocisensoren
Jeuksensoren zijn vrije, ongemyeliniseerde zenuwuiteinden
Ze reageren op ontstekingsmediatoren zoals histamine, cytokines en prostaglandines
Prikkeling geeft jeuk en lokt krabben uit
Nocisensoren signaleren dreigende weefselschade en veroorzaken pijn
In de aangeleverde tekst staat de ligging van jeuksensoren onduidelijk omschreven; houd op de slide de focus op functie en prikkelbaarheid.
Figuur: onderdelen van huidzintuigen
Te kennen in een figuur:
opperhuid
lederhuid
subcutis
krauselichaampje
Pacinilichaampje
Ruffinilichaampje
Merkeltastlichaampje
Meissnertastlichaampje
haarzaksensor
vrije zenuwuiteinden
Deze slide heeft geen instructies
Welke sensor neemt vooral druk én trilling waar?
Ruffinilichaampje
Pacinilichaampje
Krauselichaampje
Jeuksensor
Ruffini = rek/huidspanning; Krause = koudesensor; jeuksensor reageert op ontstekingsmediatoren.
Huidzintuigen
Bij temperatuurzin reageren koudesensoren onder 38 °C en liggen warmtesensoren dieper in de lederhuid. Pijn ontstaat door prikkeling van nocisensoren, terwijl jeuksensoren reageren op stoffen zoals histamine.
Verbindt temperatuurzin, pijnzin en jeuk uit hetzelfde subtopic.
Waardoor verschilt jeuk fysiologisch van pijn?
Verwachte elementen: jeuk ontstaat door prikkeling van jeuksensoren door ontstekingsmediatoren zoals histamine; pijn ontstaat door nocisensoren bij dreigende mechanische, thermische of chemische schade; pijn heeft duidelijke beschermingsfunctie.
Gezichtszintuig: bouw
Oog ligt in de oogkas en wordt beschermd door oogleden, wimpers, traanvocht en sclera
Lagen van de oogbol:
- sclera
- choroidea
- retina
Belangrijke structuren: cornea, iris, pupil, lens, glasachtig lichaam
Deze slide heeft geen instructies
Gezichtszintuig: functie
Licht komt via cornea en pupil het oog binnen
De lens zorgt voor scherpstelling: accommodatie
Het netvlies bevat staafjes en kegeltjes
Staafjes: zwart-wit, weinig licht
Kegeltjes: kleur, veel licht
Impulsen lopen via de N. opticus naar de visuele cortex
Noem ook de gele vlek als plaats van scherpst zien en de blinde vlek als plaats zonder receptoren.
Figuur: onderdelen van het oog
Te kennen in een figuur:
sclera
choroidea
retina
cornea
voorste oogkamer
iris
pupil
lens
glasachtig lichaam
macula
blinde vlek
N. opticus
Zeg erbij dat studenten alle kernonderdelen van een standaard doorsnede van het oog moeten kunnen benoemen.
Welke cellen zorgen voor kleurenzien?
Staafjes
Haarcellen
Kegeltjes
Reukharen
Toetst onderscheid tussen staafjes en kegeltjes in het oog.
Het oog
Licht komt het oog binnen via de cornea en de pupil. Daarna zorgt de lens voor scherpstelling. Impulsen verlaten het oog via de N. opticus.
Herhaalt de functionele route van lichtprikkel naar zenuwgeleiding.
Gehoorzintuig: bouw en functie
Uitwendig oor: oorschelp, gehoorgang, cerumen, trommelvlies
Middenoor: hamer, aambeeld, stijgbeugel, buis van Eustachius
Binnenoor: cochlea met orgaan van Corti en haarcellen
Geluidstrillingen bewegen via trommelvlies en gehoorbeentjes naar het ovale venster
Benadruk de driedeling: prikkelopvangend, prikkelgeleidend en prikkelverwerkend.
Van geluid naar impuls
Geluidsgolf → trommelvlies trilt → gehoorbeentjes versterken de trilling → stijgbeugel beweegt op het ovale venster → vloeistof in de cochlea beweegt → haarcellen buigen → impuls via N. vestibulocochlearis (VIII) → gehoorwaarneming in de hersenen
Deze slide heeft geen instructies
Evenwichtsorgaan en propriosensoren
Het evenwichtsorgaan ligt in het binnenoor
Bestaat uit vestibulum, utriculus, sacculus en 3 halfcirkelvormige kanalen
Haarcellen met otolieten registreren stand van het hoofd
Vloeistofbeweging in de kanalen registreert draaiing en versnelling
Propriosensoren geven informatie over stand, beweging, coördinatie en balans
Koppel hier propriosensoren in spieren, pezen en gewrichten aan het begrip lichaamsbewustzijn.
Figuur: oor en evenwicht
Te kennen in een figuur:
oorschelp
gehoorgang
trommelvlies
hamer
aambeeld
stijgbeugel
buis van Eustachius
ovale venster
cochlea / slakkenhuis
orgaan van Corti
vestibulum
utriculus
sacculus
halfcirkelvormige kanalen
N. vestibulocochlearis
Dit is een rijke figuur; laat studenten de onderdelen koppelen aan gehoor of evenwicht.
Welke structuur registreert vooral stand van het hoofd?
Cochlea
Utriculus en sacculus
Buis van Eustachius
Trommelvlies
Controleert onderscheid tussen gehoor- en evenwichtsstructuren.
Gehoor en evenwicht
Een geluidsgolf laat eerst het trommelvlies trillen. Daarna beweegt de stijgbeugel op het ovale venster, waardoor vloeistof in de cochlea in beweging komt. Impulsen lopen via de N. vestibulocochlearis naar de hersenen.
Volgt exact de mechanische keten van geluid naar impuls.
Hoe merk je propriosensoren in het dagelijks leven?
Bespreek dat propriosensoren informatie geven over stand, standverandering, bewegingsrichting en bewegingssnelheid. Koppel aan lichaamsbewustzijn, coördinatie, balans en beschermende reflexen.
Symptomen en diagnostiek
Droge ogen, fotofobie, visusdaling
Presbyopie, myopie, strabismus, diplopie
Nystagmus, cataract, mouches volantes, ablatio retinae
Diagnostiek: anamnese, lichamelijk onderzoek, visusmeting, gezichtsveld, oogstand, oogdruk, kleurenzien
Oog
Oor en evenwicht
Otorroe, vertigo, tinnitus
Diagnostiek: anamnese, otoscopie, soms CT
Gehooronderzoek: toonaudiometrie, spraakaudiometrie, tympanometrie
Evenwichtsonderzoek: VNG
Deze slide heeft geen instructies
Alarmsymptomen bij oogaandoeningen
| Symptoom | Mogelijke ernstige oorzaak |
|---|---|
| Acuut visusverlies | netvliesloslating, arteriële occlusie, glaucoomaanval |
| Rood oog met pijn en visusdaling | uveïtis, keratitis, glaucoomaanval |
| Lichtflitsen of mouches volantes | netvliesscheur of -loslating |
| Diplopie | neurologische stoornis of oogspierverlamming |
| Oogtrauma of chemisch letsel | altijd spoed |
Benadruk de klinische regel: een rood oog zonder visusverlies is vaak minder ernstig; een rood oog met pijn én visusdaling is verdacht.
Veelvoorkomende afwijkingen
Oor en evenwicht
Oog
Otitis externa: pijnlijke gehoorgangontsteking
Otitis media acuta: acuut middenoorinfect
Otitis media met effusie: vocht achter trommelvlies
Slechthorendheid: conductief of perceptief
BPPD: korte draaiduizeligheid bij positieverandering
Ziekte van Ménière: vertigo, tinnitus, gehoorverlies
Conjunctivitis: roodheid, tranen, jeuk, afscheiding
Blefaritis: chronische ontsteking ooglidrand
Glaucoom: drukschade aan oogzenuw, gezichtsveldverlies
Cataract: troebele lens, wazig zien
Maculadegeneratie: centraal zichtverlies
Retinopathie: vaatbeschadiging, risico op blindheid
Gebruik deze dia als samenvattend overzicht; details als risicofactoren, behandeling, prognose en preventie kun je per aandoening mondeling verbinden aan de kernnaam.
Welk symptoom is een alarmsignaal bij een oogaandoening?
Acuut visusverlies
Droge ogen alleen
Milde jeuk zonder pijn
Kortdurend tranen buiten
Sluit aan op de alarmsymptomen-dia: acuut visusverlies vraagt snelle beoordeling.
Welke combinatie past het best bij de ziekte van Ménière?
Vertigo, tinnitus, gehoorverlies
Jeuk, rood oog, afscheiding
Mouches volantes, fotofobie, diplopie
Otorroe, corneadroogte, myopie
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het verschil tussen conductief en perceptief gehoorverlies?
Verwachte vergelijking: conductief = probleem in geleiding van geluid, bijvoorbeeld cerumen of middenoor; perceptief = schade in binnenoor of zenuwbanen. Laat studenten een voorbeeld uit de les noemen.
Wat is één inzicht uit deze les dat je zeker wilt onthouden?
Laat studenten kort terugblikken op hun belangrijkste inzicht uit de les.
Welk onderdeel of welke figuur hielp jou het meest bij het begrijpen?
Gebruik antwoorden om te zien welke didactische vorm werkte: figuren, routes, vergelijkingen of klinische voorbeelden.
Welk onderdeel vond je nog het lastigst en waarom?
Inventariseer waar nog herhaling nodig is, bijvoorbeeld figuurkennis of klinische koppelingen.
Begrippenlijst
sensor / receptor - gespecialiseerde cel die een prikkel opvangt en omzet in een impuls
prikkel - veranderde omstandigheid in de omgeving van een sensor
prikkeldrempel - laagste prikkelsterkte die een impuls opwekt
adequate prikkel - prikkelsoort waarvoor een sensor het gevoeligst is
adaptatie - verandering van gevoeligheid bij aanhoudende prikkeling
exterosensor - sensor voor prikkels uit de buitenwereld
propriosensor - sensor voor stand en beweging van het lichaam
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
interosensor - sensor voor prikkels uit de inwendige omgeving
chemosensor - sensor voor chemische prikkels
mechanosensor - sensor voor druk, rek, trilling of beweging
thermosensor - sensor voor temperatuurverandering
fotosensor - sensor voor lichtprikkels in het netvlies
nocisensor - sensor die dreigende weefselschade signaleert
sensibiliteit - het geheel van huidgevoel
Deze slide heeft geen instructies